Ustawienie regulatora pogodowego

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 6-9 minut
Ustawienie regulatora pogodowego

Dobry regulator pogodowy zwalnia użytkownika kotła c.o. z konieczności korygowania temperatury wody grzewczej, gdy zmienia się temperatura zewnętrzna. Ale dobór ustawień kotła należy właśnie do niego. Instalator ma bowiem znikome szanse na to, by uruchamiając urządzenie, od razu wybrać te najwłaściwsze.

aktualizacja: 2017-07-11 10:53:16

Po co mi regulator pogodowy, skoro mam w pokoju termostat z pokrętłem do regulacji temperatury?

Takie pytanie zadaje wielu kupujących nowoczesne urządzenia grzewcze. Aby na nie odpowiedzieć, trzeba przypomnieć, jaka jest rola kotła grzewczego. Otóż jego zadaniem jest "wpompowanie" do budynku takiej ilości ciepła, by pokryć straty związane z jego ucieczką przez ściany, dach, okna itd. A straty te zależą (niemal liniowo) od różnicy temperatury wewnątrz budynku i na świeżym powietrzu. W czasie mrozów ciepła potrzeba zatem więcej, niż wtedy, kiedy na zewnątrz jest tylko chłodno.

Przeczytaj także:

W czasach pieców kaflowych i prostych kotłów zasypowych, ilością przekazywanego do budynku ciepła użytkownik sterował na bieżąco, choć z niewielką precyzją – po prostu sypał na ruszt mniej lub więcej paliwa.

W epoce pierwszych kotłów gazowych pojawiły się proste regulatory pokojowe, na przykład w postaci zaworów grzejnikowych z głowicami termostatycznymi, które przymykały przepływ wody grzewczej, gdy w pomieszczeniu robiło się zbyt ciepło. Zwróćmy jednak uwagę, że taki sposób regulacji nie wpływa na temperaturę wody w samym kotle, a to przecież właśnie ona jest podstawowym parametrem, dostosowującym ilość wytwarzanego ciepła do rzeczywistego zapotrzebowania.

Do tego właśnie służy sterowanie pogodowe, wyposażone w czujnik temperatury na zewnątrz budynku. Na jej podstawie – oczywiście przy uwzględnieniu zadanej temperatury w pomieszczeniach – regulator kotła wylicza straty ciepła i określa pożądaną temperaturę wody grzewczej. Gdy np. robi się zimniej, sterownik podnosi temperaturę w kotle, zanim (!) nastąpi wychłodzenie pomieszczeń – większe straty ciepła są bowiem zrównoważone przez wzrost temperatury wody w obiegu c.o.

Rys. 1. Krzywe grzewcze dla zadanej temperatury pomieszczenia 20°C Rys. 2. Równoległe przesunięcie krzywej grzewczej
Rys. 1. Krzywe grzewcze dla zadanej temperatury pomieszczenia 20°C Rys. 2. Równoległe przesunięcie krzywej grzewczej

Skąd regulator wie, jak bardzo podnieść temperaturę w kotle, gdy na zewnątrz robi się zimniej np. o 10 stopni?

Opisują to tzw. krzywe grzewcze. W instrukcji obsługi każdego regulatora pogodowego znajdziemy rysunek bardzo zbliżony do rys. 1. Może być nawet identyczny, choć zdarza się też, że poszczególne krzywe grzewcze nie są opisane wartościami od 0,2 do 4, ale np. kolejnymi numerami od 1 do 20.

Co oznaczają te krzywe grzewcze? Popatrzmy na rys. 1. Wybór krzywej grzewczej 1,5 oznacza np., że gdy temperatura na zewnątrz będzie wynosić plus 10 stopni, kocioł będzie ogrzewał wodę do nieco ponad 40°C, natomiast gdy temperatura spadnie do 10 stopni poniżej zera, woda podgrzewana będzie do 70°C. Nietrudno zauważyć, że wybór krzywej grzewczej oznaczonej większą wartością (zwaną nachyleniem krzywej grzewczej), czyli bardziej stromej, spowoduje, że przy tej samej temperaturze zewnętrznej, kocioł będzie tłoczył do instalacji wodę o wyższej temperaturze (czyli więcej ciepła).

Zauważmy też, że przedstawiony na rys. 1 układ krzywych grzewczych dotyczy sytuacji, kiedy zadaną temperaturą pomieszczenia jest 20°C. Jeśli komuś to nie odpowiada i chce mieć np. 22°C, musi zażądać od kotła odpowiednio intensywniejszego grzania wody w całym zakresie temperatury zewnętrznej. Służy temu parametr opisywany w instrukcjach obsługi regulatorów jako przesunięcie krzywej grzewczej (ma on zazwyczaj wartość od -15 do +15°C albo – czysto poglądowo – np. od -10 do +10).

Górna krzywa na rys. 2 to krzywa o nachyleniu 1,5, ale przesunięta w górę tak, by przy plus 10 stopniach na zewnątrz temperatura wody kotłowej przekraczała 50°C, a przy minus 10 stopniach – osiągała 80°C, co zapewnia nagrzanie pomieszczeń domu do 22°C.

Jak wybrać właściwe nachylenie i przesunięcie krzywej grzewczej?

Najwłaściwsze ustawienie krzywej grzewczej zazwyczaj wymaga kilku podejść – metodą prób i błędów
Najwłaściwsze ustawienie krzywej grzewczej zazwyczaj wymaga kilku podejść – metodą prób i błędów. Instalator może pomóc, ale to zadanie zwykle spoczywa na użytkowniku kotła (fot. Viessmann)

Instalator kotła jest tu praktycznie bez szans. Teoretycznie można pokusić się o wyliczenia wynikające z projektu budynku, ale wszyscy wiemy, że – zwłaszcza w polskich warunkach – projekty mają niewiele wspólnego z rzeczywistością.

W praktyce przyjmuje się więc, że w przypadku nowych lub przyzwoicie ocieplonych budynków, dla obiegu grzejnikowego odpowiednia będzie krzywa z zakresu 1,0–1,5, a dla ogrzewania podłogowego z zakresu 0,2–0,4 (wydajność podłogówki jest dużo wrażliwsza na zmiany temperatury wody zasilającej, na szczęście ma ona sporą zdolność do tzw. samoregulacji). I takie też są zazwyczaj nastawy fabryczne regulatorów pogodowych.

Jeśli monter je koryguje, to tylko w sytuacji, gdy dom jest nieocieplony (korekta w górę) lub ocieplony bardzo dobrze (korekta w dół), z jednym wszakże wyjątkiem. Jeżeli świadomy użytkownik domu pamięta, że eksploatując poprzedni kocioł, niemający regulacji pogodowej, ustawiał przy największych mrozach temperaturę kotła na 65°C, to naturalny (por. rys. 1) będzie wybór krzywej 1,0, a nie 1,2, ani tym bardziej 1,5.

Nastawy fabryczne czy też dokonane przez instalatora najlepiej skorygujemy sami, bez wzywania fachowców. Otóż na początku sezonu grzewczego, gdy na dworze jest chłodno, zmieniamy przede wszystkim przesunięcie krzywej grzewczej – to ono ma bowiem większy wpływ na temperaturę w mieszkaniu. Z kolei podczas mrozów korygujemy nachylenie krzywej grzewczej, bo właśnie ten parametr ma wtedy decydujące znaczenie dla temperatury w pomieszczeniach i naszego komfortu cieplnego. Wszystkie operacje radzę wykonywać łagodnie, tzn. zmieniać wartość nachylenia czy przesunięcia o "jeden ząbek" i odczekać co najmniej jedną dobę przed wprowadzeniem następnej korekty.

Korekta krzywej grzewczej - na skróty

Zachowanie instalacji grzewczej Właściwe postępowanie
Zawsze jest za zimno Przesuwamy krzywą grzewczą w górę
Zawsze jest za ciepło Przesuwamy krzywą grzewczą w dół
Za zimno podczas mrozów Wybieramy bardziej stromą krzywą grzewczą
Za ciepło podczas mrozów Wybieramy mniej stromą krzywą grzewczą
Podczas mrozów OK, poza tym za chłodno Wybieramy mniej stromą krzywą grzewczą, nową krzywą przesuwamy w górę
Podczas mrozów OK, poza tym za ciepło Wybieramy bardziej stromą krzywą grzewczą, nową krzywą przesuwamy w dół

Czy nie może to odbywać się automatycznie?

Oczywiście, może, ale tylko w przypadku najnowszej generacji regulatorów pogodowych, wyposażonych również w czujniki temperatury wewnętrznej (a nie tylko w prosty termostat pokojowy typu włącz/wyłącz), które informują elektronikę, jak bardzo rzeczywista temperatura w budynku odbiega od zadanej, wprowadzonej na regulatorze.

Takie "pogodówki" są niestety wciąż dość drogie, pamiętać trzeba też zwykle o ustawieniu parametru "Automatyczne dostosowanie krzywej grzewczej" na "TAK". Posiadaczy regulatorów pogodowych starszej generacji, które nie są wyposażone w tak rozbudowaną automatykę, chciałbym jednak zapewnić, że nie mają większych powodów do zazdrości – kilka korekt ustawień nachylenia i przesunięcia krzywej grzewczej podczas pierwszego sezonu powinno wystarczyć, by w następnych latach eksploatacji kotła ograniczać się do włączania ogrzewania jesienią i wyłączania wiosną.

Adam Jamiołkowski
fot. otwierająca: Vaillant

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość Wbrew ekspertom

27 Mar 2018, 19:06

Dom 100% ogrzewanie podłogowe + regulator podłogowy. Sterowanie podłogówką mam ustawione wbrew poradom wszelkiej maści ekspertów, tzn. wyższy parametr wieczorem i w nocy, niższy w dzień, gdy z zewnątrz dogrzewa słońce. Oczywiście metodą eksperymentów ustawione nachylenie krzywej ...

time image

Gość Fizyk

06 Gru 2013, 13:35

Automatyczne dopasowanie do temp wewn. pomieszczenia nie jest prostym przesunieciem rownoleglym krzywej grzewczej jak sugeruje Wasz tekst - to bardziej skomplikowane ale w instrukcjach pieca np. firmy Viessmann nie ma zadnych wyjasnien jak to dziala.Na rys 2 widac ukosna linie z temperaturami ...

Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Poradnik Berrety - Kotły kondensacyjne
Poradnik Berrety - Kotły kondensacyjne
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego BudujemyDom! Całkowiecie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2018

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2018

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2018

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze marzec 2019

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2018

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom styczeń - luty 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2019

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2019

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny