Łaty dachowe czy pełne deskowanie? Tu nawet dekarze potrafią się pomylić

Czego dowiesz się z artykułu?

Pomiędzy konstrukcją dachu i ociepleniem a jego pokryciem mamy jeszcze podkład. Tę warstwę dachu tworzy izolacja przeciwwodna oraz przytwierdzony do krokwi ruszt z łat i kontrłat, ewentualnie deskowanie. Podkład odpowiada przede wszystkim za odprowadzenie na zewnątrz wody opadowej i pary wodnej, którym udało się wniknąć do tej strefy.

Cztery rodzaje podkładu dachowego

Podkład pod pokryciem występuje w aż czterech wariantach, o zasadniczo odmiennych właściwościach. Może to więc być:

ruszt z łat i kontłat oraz tzw. membrany, czyli paroprzepuszczalnej folii wstępnego krycia;
analogiczny ruszt, ale pokryty folią o niskiej paroprzepuszczalności;
tzw. pełne deskowanie wykonane faktycznie z desek lub płyt drewnopochodnych (OSB, mfp, wiórowych) pokrytych papą;
pełne deskowanie wykonane z desek ułożonych z kilkucentymetrowymi odstępami (zwykle do 4 cm) pokrytych paroprzepuszczalną membraną.

Każdy z tych wariantów ma mocne i słabe strony, nie można wskazać jednego najlepszego. Sztuka polega na tym, aby wybrać taki, który będzie lepszy od pozostałych w konkretnej sytuacji - w zależności od rodzaju pokrycia, kąta nachylenia połaci, sposobu ich wentylacji itd.

Łaty dachowe czy deskowanie?

Żeby się w tym wszystkim nie pogubić, co niestety zdarza się nawet projektantom i dekarzom, trzeba zrozumieć jakie funkcje pełni podkład.

Na czym układa się pokrycie dachowe?

W pierwszym rzędzie podkład stanowi oparcie dla pokrycia. Tu więc zasadniczą sprawą jest jego rodzaj, a właściwie sztywność jego elementów. Dachówki, blachodachówki, bitumiczne płyty faliste (a więc elementy sztywne) są przystosowane do montażu na łatach. Natomiast pod gonty bitumiczne i blachy płaskie (elementy wiotkie) stosuje się pełne deskowanie. Ewentualnie blachy płaskie na rąbek można układać również na bardzo gęsto rozmieszczonych łatach.

papa na pełnym deskowaniu - podkład pod pokrycie

Papa na pełnym deskowaniu to najbardziej szczelny rodzaj podkładu. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że nie jest on paroprzepuszczalny, fot. swisspor

Usztywnienie konstrukcji dachu

Ołacenie lub deskowanie pełni też rolę usztywnienia całej konstrukcji dachu. Pod tym względem wyraźną przewagę ma przy tym deskowanie. Dlatego czasem stosuje się je również pod pokrycia takie jak dachówka, chociaż wówczas na deskowanie i tak trzeba nabić kontrłaty oraz łaty. Trzeba przy tym podkreślić, że pod względem konstrukcyjnym zastąpienie łat pełnym deskowaniem nie jest błędem, chociaż zwiększa koszty. Jednak działanie odwrotne - wykonanie ołacenia zamiast pełnego deskowania - trzeba już uzgodnić z konstruktorem. Z drugiej jednak strony trzeba koniecznie wziąć pod uwagę, że ołacenie i deskowanie mogą (choć nie zawsze muszą), zasadniczo różnić się pod względem szczelności oraz sposobu wentylacji dachu. Jednak, jeżeli chodzi o te cechy, to trzeba koniecznie uwzględnić czy zostanie użyta papa, membrana, czy folia dachowa o niskiej paroprzepuszczalności.

Membrana, folia czy papa - zabezpieczenie dachu przed wilgocią

Podkład ma również za zadanie zabezpieczać niżej położone elementy, przede wszystkim konstrukcję dachu oraz ocieplenie, przed zawilgoceniem. Od zewnątrz jest to woda przenikającą w niewielkich ilościach przez pokrycie, od strony poddasza zaś para wodna pochodząca z powietrza wewnętrznego.

Wysokiej jakości membrana dachowa zatrzymuje na swej powierzchni wodę czy śnieg. Równocześnie jednak przepuszcza parę wodną, umożliwiając osuszanie wnętrza połaci dachu, fot. DÖRKEN DELTA

Od zewnątrz wymagana jest więc szczelność - tym większa im mniej szczelne jest samo pokrycie oraz im mniejszy jest kąt nachylenia dachu. W tym drugim przypadku chodzi o to, że z takiego dachu woda spływa wolniej, zaś topniejący śnieg zalega dłużej. Za najbardziej szczelne uważa się pełne deskowanie pokryte papą, niewiele ustępuje mu deskowanie z folią lub membraną. Równocześnie jednak papa, folia o niskiej paroprzepuszczalności lub szczelne pełne deskowanie to elementy, z których każdy niemal nie przepuszcza pary wodnej. Trzeba podkreślić, że w związku z tym po prostu nie ma sensu pokrywanie membraną o wysokiej paroprzepuszczalności szczelnego pełnego deskowania - z desek ułożonych bez przerw lub z płyt drewnopochodnych. W takim połączeniu i tak nie ma co liczyć na paroprzepuszczalność, a więc usuwanie wilgoci w ten sposób. Użycie paroprzepuszczalnej membrany jest natomiast uzasadnione w przypadku desek, które ułożono z odstępami. Oczywiście, membrana spełni swoją rolę również w przypadku rusztu z łat i kontrłat. W gruncie rzeczy zasada jest tu bardzo prosta i całkowicie logiczna - membrana działa, jeżeli nie styka się z innym materiałem, który w przeciwieństwie do niej, pary wodnej już nie przepuszcza.

Jedna czy dwie szczeliny wentylacyjne - zależy do rodzaju podkładu

Niestety, zarówno ani odporność na wodę, ani paroprzepuszczalność użytych materiałów nie gwarantują jeszcze, że konstrukcja i ocieplenie dachu pozostaną suche. Wodę oraz parę wodną trzeba jeszcze odprowadzić z połaci dachu. Do tego służą zaś szczeliny wentylacyjne.

Jeżeli podkład jest paroprzepuszczalny - z membraną i ołaceniem lub deskowaniem ułożonym z odstępami - to wystarcza jedna szczelina wentylacyjna. Jest ona potrzebna pomiędzy pokryciem i podkładem. Szczelina musi być wyposażona we wlot w okapie oraz wylot w kalenicy oraz być drożna na całej swojej długości. Co ważne, od strony poddasza ocieplenie może się wówczas stykać z podkładem. To umożliwia wykorzystanie całej wysokości krokwi na ułożenie ocieplenia.

Przeczytaj

Może cię zainteresować

Jak wybrać okna dachowe? Kilka wskazówek dla podjęcia... Jaka papa na deskowanie? Membrany dachowe premium dla doskonałej izolacji dachu

Dowiedz się więcej

Zobacz więcej Zobacz mniej

Z kolei w sytuacji, gdy podkład wykonano jako nieprzepuszczalny - ze szczelnym pełnym deskowaniem, kryty papą lub folią dachową o niskiej paroprzepuszczalności - niezbędne są dwie szczeliny wentylacyjne. Pierwsza to ta pomiędzy pokryciem i podkładem, opisana powyżej. Natomiast druga szczelina jest potrzebna pomiędzy podkładem i ociepleniem. Ona też musi być w pełni drożna na całej długości oraz wyposażona we wlot w okapie oraz wylot w kalenicy. To ruch powietrza w niej pozwala usunąć nadmiar pary wodnej i wilgoci.

Warto dodać, że w dachach bez ocieplenia, a więc w praktyce na nieużytkowych poddaszach, szczelina jest tylko jedna. To ta pomiędzy pokryciem i podkładem, niezależnie od tego jakiego on jest rodzaju. Bardzo często jest on w takiej sytuacji wykonany jako deskowanie kryte papą albo jako ołacenie z folią o niskiej paroprzepuszczalności. Taka folia jest popularna, gdyż w zupełności wystarcza i jest tańsza od membrany. Jeżeli jednak decydujemy się na adaptację poddasza, jego przerobienie na mieszkalne, to musimy szczególnie uważać na wentylację połaci dachu. Dodanie ocieplenia zmienia bowiem sytuację. Ponadto samo zrobienie na strychu pomieszczeń mieszkalnych oznacza zasadniczą zmianę. Wcześniej bowiem na strychu nie było źródeł wilgoci. Po adaptacji, powietrze na poddaszu będzie zaś znacznie bardziej wilgotne oraz ogrzewane. Absolutnie konieczne jest więc zapewnienie skutecznej wentylacji pomieszczeń. Bez tego zawilgocenie dachu i tak może stać się problemem.

FAQ Pytania i odpowiedzi

Co to jest podkład na dach?

Podkład na dach to warstwa znajdująca się pomiędzy konstrukcją dachu i ociepleniem a właściwym pokryciem. Tworzą go zwykle membrana, folia dachowa albo papa oraz ruszt z łat i kontrłat lub pełne deskowanie. Jego zadaniem jest podparcie pokrycia, usztywnienie połaci oraz ochrona niższych warstw dachu przed wodą i wilgocią. Dobór podkładu zależy od rodzaju pokrycia, kąta nachylenia połaci i sposobu wentylacji dachu.
Czy deskować dach pod blachodachówkę?

Zwykle nie ma takiej konieczności. Blachodachówka jest pokryciem sztywnym i standardowo układa się ją na ruszcie z kontrłat i łat. Pełne deskowanie można zastosować dodatkowo, np. dla usztywnienia konstrukcji albo z powodów wykonawczych, ale wtedy i tak trzeba wykonać kontrłaty oraz łaty, aby zapewnić wentylację i prawidłowe mocowanie blachodachówki. Pod materiały sztywne, takie jak dachówki czy blachodachówki, zasadniczo wystarcza ruszt; pełne deskowanie jest konieczne przede wszystkim pod pokrycia wiotkie, np. gonty bitumiczne czy niektóre blachy płaskie.
Jaka papa na deskowanie?

Na deskowanie pod pokrycie dachowe stosuje się najczęściej papę podkładową, a nie typową papę wierzchniego krycia. Dobrym wyborem jest papa na mocnej osnowie, np. z włókniny poliestrowej lub welonu szklanego, najlepiej modyfikowana SBS, bo jest bardziej elastyczna i odporniejsza na zmiany temperatury. Jeżeli papa ma przez dłuższy czas pełnić funkcję tymczasowego pokrycia, powinna być odpowiednio trwalsza i dobrana do ekspozycji na warunki atmosferyczne. Podłoże pod papę musi być równe, suche i stabilne.
Jakie wkręty do łat dachowych?

Do mocowania łat dachowych stosuje się wkręty konstrukcyjne do drewna, najlepiej zabezpieczone antykorozyjnie, np. ocynkowane lub z powłoką ochronną. Nie należy mylić ich z wkrętami farmerskimi, które służą do mocowania blachy do łat, a nie do mocowania samych łat do konstrukcji. Długość wkrętu dobiera się do grubości łaty, kontrłaty i wymaganej głębokości zakotwienia w krokwi. Producenci zalecają zwykle, aby stosować łączniki zgodne z projektem i instrukcją montażu danego pokrycia.
Jakie gwoździe do deskowania?

Do deskowania dachu stosuje się gwoździe do drewna, najczęściej ocynkowane, aby były odporniejsze na korozję. Mogą to być gwoździe gładkie, pierścieniowe lub skrętne; te ostatnie zapewniają mocniejsze trzymanie w drewnie. Ich długość dobiera się do grubości desek i krokwi, tak aby deski były stabilnie zamocowane, a końcówki gwoździ nie wystawały w sposób utrudniający dalsze prace. W praktyce rodzaj i długość łączników powinny wynikać z projektu albo zaleceń wykonawczych dla danego dachu.
Jaka szczelina wentylacyjna przy pełnym deskowaniu?

Przy pełnym deskowaniu, szczególnie przykrytym papą, potrzebna jest drożna szczelina wentylacyjna między ociepleniem a deskowaniem. W praktyce przyjmuje się najczęściej około 3-6 cm, zależnie od długości połaci, kąta nachylenia dachu i układu warstw. Ważne jest nie tylko zachowanie odstępu, ale też wykonanie wlotu powietrza przy okapie i wylotu przy kalenicy. Przy podkładzie nieprzepuszczalnym, np. deskowaniu z papą, dach ocieplony wymaga dwóch przestrzeni wentylacyjnych: nad podkładem i pod nim.
Czytaj więcej Czytaj mniej