Jakie naczynie wzbiorcze dla instalacji ciepłej wody użytkowej?

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Jakie naczynie wzbiorcze dla instalacji ciepłej wody użytkowej?

Przebudowuję i powiększam dom, był on letniskowy, teraz będzie całoroczny. Do tej pory wystarczał nam niewielki, elektryczny podgrzewacz wody (50 l), który chcę zastąpić dużym 120-140 l. O ile dobrze zrozumiałem sprzedawcę to do takiego zbiornika nie wystarczy już sam zawór bezpieczeństwa i powinienem dokupić naczynie wzbiorcze. Czy rzeczywiście jest ono niezbędne, a jeśli tak, to jak duże ma ono być i jak powinno być założone?

Woda przy podgrzewaniu zwiększa swoją objętość, a jest przy tym nieściśliwa. Jeżeli więc zbiornik i rury tworzą układ zamknięty, pozbawiony ujścia, to przyrost objętości wody powoduje wzrost jej ciśnienia. Naczynie wzbiorcze ma za zadanie przejąć ten przyrost. Zasada budowy typowego używanego obecnie naczynia przeponowego jest bardzo prosta. Wewnątrz składa się ono z dwóch części:

  • wodnej, łączącej się z instalacją c.w.u.;
  • gazowej, fabrycznie napełnianej azotem, w razie potrzeby dopełnianej po prostu powietrzem.

Rozdziela je elastyczna membrana z syntetycznej gumy (tworzywa EPDM lub butylu). Obecnie najczęściej stosuje się membrany workowe, czyli przypominające kształtem balonik. Jeżeli parametry naczynia są właściwie dobrane, to nawet gdy woda w zbiorniku c.w.u. jest zimna, ten worek jest lekko napełniony wodą. Gdy w wyniku ogrzewania wody jej objętość rośnie, napełnia się on w większym stopniu. Jednak w tej sytuacji ciśnienie w instalacji nie wzrasta, bo przyrostowi objętości wody towarzyszy automatycznie ściśnięcie gazu w części gazowej. W normalnym stanie, gdy temperatura wody w instalacji c.w.u. jest stabilna, zostaje więc osiągnięty pewien stan równowagi pomiędzy częścią gazową i wodną w naczyniu. Jeżeli natomiast ciśnienie wywierane przez wodę spadnie - na skutek obniżenia jej temperatury lub chwilowego obniżenia ciśnienia w wodociągu zasilającym - to gaz powtórnie się rozpręży. To ostatnie nieco kompensuje przy tym przynajmniej drobne wahania ciśnienia.

Wielu osobom może się w tym momencie nasunąć skojarzenie ze zbiornikiem hydroforowym. Rzeczywiście, sam mechanizm działania jest identyczny, bo w obu przypadkach mamy poduszkę gazową pod ciśnieniem, na którą napiera woda. Jednak cel jest inny. Zbiornik hydroforowy ma zapewnić zapas wody pod określonym ciśnieniem, natomiast naczynie wzbiorcze jedynie kompensuje przyrost objętości wody, zapobiegając w ten sposób wzrostowi ciśnienia ponad bezpieczną wartość.

Rys. 1 Wzrost objętości wody po jej podgrzaniu powoduje jej większy napływ do wnętrza naczynia i ściśnięcie części (poduszki) gazowej
Rys. 1 Wzrost objętości wody po jej podgrzaniu powoduje jej większy napływ do wnętrza naczynia i ściśnięcie części (poduszki) gazowej. W ten sposób ciśnienie wody nie wzrasta ponad miarę.

Wymagana pojemność zbiornika

Maksymalny przyrost objętości wody w układzie spowodowany jej nagrzewaniem się sięga 4% pierwotnej objętości. Pamiętajmy jednak, że to nie tylko pojemność samego zasobnika ale także rur z ciepłą wodą. W praktyce, dla ułatwienia rachunków, wystarcza przyjęcie, że będzie to 5% czyli 1/20 pojemności zbiornika ciepłej wody. Jednak tu trzeba poczynić bardzo ważne zastrzeżenie - nie chodzi o pojemność całkowitą (woda i poduszka gazowa), lecz o tzw. pojemność użytkową, czyli maksymalną objętość samej części wodnej. Niestety, bardzo często na tabliczce znamionowej znajdziemy tylko pojemność całkowitą. Bezpiecznie jest założyć, że pojemność użytkowa jest przynajmniej o 1/3 mniejsza. Tym bardziej, że dobranie nieco większego naczynia nie powoduje problemów, a daje pewną rezerwę bezpieczeństwa (np. na wypadek spadku ciśnienia poduszki gazowej). Dlatego, jeżeli mamy np. zbiornik 120 l, to bezpieczniejszym wyborem będzie np. naczynie 12 l zamiast 8 l. Chociaż to mniejsze też powinno być wystarczające.

Właściwe ciśnienie

Ciśnienie w części gazowej naczynia powinno być o ok. 0,3 bara niższe od ciśnienia panującego w instalacji wodociągowej. Dlatego dobrze jest mieć reduktor ciśnienia wody i ustawić go np. na 4 bary. W przeciwnym razie ciśnienie wody może się zmieniać w dość szerokich granicach, zależnie od jego wahań w sieci.

Gdy ciśnienie gazu w naczyniu jest nieco niższe od ciśnienia wody wodociągowej wewnątrz naczynia zawsze znajduje się pewna ilość wody, a równocześnie pojemność naczynia zostaje optymalnie wykorzystana.

Ciśnienie poduszki gazowej sprawdzamy dopiero po:

  • odcięciu dopływu wody pod ciśnieniem po stronie zasilania zbiornika c.w.u. zimną wodą;
  • upuszczeniu ciepłej wody ze zbiornika, tak aby manometr wskazywał "0".

Inaczej sprawdzanie nie ma sensu, bo jeżeli w naczyniu będzie woda pod ciśnieniem to całkiem zafałszuje wynik. Kontrolę powinniśmy zrobić przynajmniej raz do roku. Bo jeżeli ciśnienie gazu nadmiernie spadnie to większość naczynia od razu wypełni woda i na jej rozszerzanie się nie będzie już miejsca. Jeśli zaś ciśnienie będzie zbyt wysokie, nadmiar gazu także uniemożliwi pełne wykorzystanie pojemności.

Miejsce na naczynie wzbiorcze

Tradycyjnie zaleca się umieszczenie naczynia wzbiorczego powyżej zbiornika c.w.u. To uzasadnione, bo umożliwia opróżnienie naczynia z wody lub jego wymianę bez spuszczania wody z samego zbiornika. Obecnie bardzo popularne jest podłączenie naczynia przez specjalny zawór zintegrowany ze śrubunkiem przyłączeniowym. Dzięki niemu po odkręceniu naczynia wypływ wody zostaje zablokowany. Nie trzeba więc opróżniać zbiornika c.w.u., żeby zdemontować naczynie. Najczęściej stosuje się specjalne zestawy, tzw. grupy bezpieczeństwa. Tu na wspólnej belce przyłączeniowej znajduje się nie tylko wspomniany śrubunek naczynia z zaworem stopowym, ale także zawór bezpieczeństwa, manometr i odpowietrznik. Jednak i taki zestaw warto umieścić powyżej zbiornika c.w.u. Wtedy odpowietrznik znajduje się powyżej innych elementów (to najlepsze miejsce) i nie trzeba się martwić opróżnianiem całego zasobnika w razie konieczności wymiany zaworu bezpieczeństwa, odpowietrznika lub manometru.

Jeżeli to możliwe, naczynie wzbiorcze podłączamy po stronie zasilania zasobnika c.w.u. zimną wodą. Dzięki temu do naczynia trafia znacznie chłodniejsza woda, co wpływa pozytywnie na trwałość gumowej membrany (worka). Ze względu na temperaturę wody samo naczynie lepiej jest zaś podłączać w pozycji króćcem przyłączeniowym do góry. Wówczas temperatura wody w naczyniu jest wyraźnie niższa (najcieplejsza woda samoczynnie unosi się ku górze). To szczególnie odczuwalne w przypadku zbiorników c.w.u. współpracujących z kolektorami słonecznymi oraz z prostymi kotłami na paliwo stałe, gdzie ruch ciepłej wody pomiędzy kotłem i wężownicą c.w.u. odbywa się grawitacyjnie, bez automatycznej kontroli temperatury. W nich temperatura wody może być bardzo wysoka.

Rys. 2 Tradycyjny sposób montażu naczynia wzbiorczego i zaworu bezpieczeństwa
Rys. 2 Tradycyjny sposób montażu naczynia wzbiorczego i zaworu bezpieczeństwa. Jeżeli znajdą się poniżej zasobnika wody to z pierwszego zaworu odcinającego można zrezygnować.
Rys. 3 Grupa bezpieczeństwa to manometr, zawór bezpieczeństwa, odpowietrznik i złączka do naczynia wzbiorczego zamontowane na wspólnej belce przyłączeniowej.
Rys. 3 Grupa bezpieczeństwa to manometr, zawór bezpieczeństwa, odpowietrznik i złączka do naczynia wzbiorczego zamontowane na wspólnej belce przyłączeniowej.

Zawór bezpieczeństwa w naczyniu wzbiorczym

Drugim zabezpieczeniem, koniecznie stosowanym wspólnie z naczyniem wzbiorczym, jest zawór bezpieczeństwa. Otwiera się on, gdy ciśnienie wody przekroczy jego fabryczną nastawę. Otwarcie zaworu powoduje upływ nadmiaru wody z układu, a w efekcie spadek panującego w ciśnienia. Jednak zawór należy traktować jako swoistą drugą linię obrony - ma zadziałać, jeżeli kompensacja osiągana dzięki naczyniu jest niewystarczająca. A może tak być, jeśli samo naczynie dobrano niewłaściwie (np. ma zbyt małą pojemność) lub uległo ono uszkodzeniu (uszedł z niego gaz, membrana jest dziurawa). W układzie bez naczynia będziemy mieć częste wahania ciśnienia - od poziomu minimalnego, gdy woda jest jeszcze chłodna, do maksimum wymuszającego otwarcie zaworu i wyrzucenie części wody.

Ponadto zawór jest elementem potencjalnie awaryjnym. Jego działanie dobrze jest sprawdzać np. raz w miesiącu. Przekręcenie kapturka osłaniającego lub naciśnięcie dźwigni powinno spowodować jego otwarcie.

W instalacjach wodociągowych, zarówno wody ciepłej jak i zimnej, powszechnie stosuje się zawory o ciśnieniu otwarcia 6 barów. Podobne zawory są też w instalacjach centralnego ogrzewania, jednak te dostosowane są do znacznie niższego ciśnienia, zwykle 3 barów. Nominalne ciśnienie otwarcia powinno być zawsze czytelnie oznaczone na zaworze. Ponadto zwykle te przeznaczone do instalacji wodociągowych mają plastikowe kapturki osłaniające w kolorze niebieskim, zaś w tych do instalacji centralnego ogrzewania używa się kapturków w kolorze czerwonym (ale nie jest to regułą bez wyjątków).

Uwaga! Z zaworu może wyciekać niewielka ilość wody, jeszcze zanim zostanie osiągnięte nominalne ciśnienie jego otwarcia. Przykładowo, może to nastąpić po przekroczeniu 5 barów w przypadku zaworu 6 barów. Nie świadczy to o jego niesprawności.

Rys. 4 Założenie naczynia wzbiorczego króćcem przyłączeniowym ku górze zabezpiecza je przed napływem najbardziej gorącej wody
Rys. 4 Założenie naczynia wzbiorczego króćcem przyłączeniowym ku górze zabezpiecza je przed napływem najbardziej gorącej wody.

Jarosław Antkiewicz

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość Andrzej

24 Wrz 2021, 14:31

Dziękuję dam 12 l

time image

23 Wrz 2021, 18:16

Minimum 10 litrów, lepiej więcej.

time image

Gość Andrzej

23 Wrz 2021, 18:13

Witam, mam pytanie jakie naczynko zamontować przy bojlerze 200 l ?

time image

Gość Robert

22 Kwi 2021, 18:46

bardzo dobry artykuł, dziękuję

Wystarczy, i to z dużym zapasem. Maksymalny przyrost objętości wody to ok. 4%. Ale taka musi być pojemność robocza, nie całkowita, bo przecież każde naczynie jest zawsze częściowo wypełnione wodą. Nawet gdy ta jest zimna.

time image

Gość Mariusz

22 Mar 2020, 11:20

Witam mam pytanie Leslie posiadam zasobinik 140litrów to jakiej wielkości powinno być naczynie do c.w.u czy 18 wystarczy.

time image

Gość mhtyl

08 Lut 2020, 08:28

9 godzin temu, Gość Irek napisał: A czy można zamontować dwa naczynia przeponowe do cwu Może, tylko jaki jest tego sens oprócz wydania kasy niepotrzebnie?

time image

Gość Irek

07 Lut 2020, 22:42

A czy można zamontować dwa naczynia przeponowe do cwu

time image

Gość mhtyl

06 Sty 2020, 11:33

2 godziny temu, demo napisał: Heniu tu chodzi o instalację c.w.u nie c.o. Wiem bo już tu wcześniej zabierałem głos. A cwu a w zasadzie bojler nie może być w układzie c.o. otwartym? może.    I uściślając odpowiedź moją i Twoją to Gość ...

time image

06 Sty 2020, 09:25

Heniu tu chodzi o instalację c.w.u nie c.o. 1 godzinę temu, Gość Janek napisał: W jakiej pozycji powinno być zamontowane naczynie. W zasadzie nie ma to znaczenia ale obecnie montuje się króćcem w dół, bo niby jest to lepsza pozycja i nie ma możliwości ...

time image

Gość mhtyl

06 Sty 2020, 09:14

33 minuty temu, Gość Janek napisał: W jakiej pozycji powinno być zamontowane naczynie. To zależy jakie masz i do jakiej instalacji c.o. otwartej czy zamkniętej?

time image

Gość Janek

06 Sty 2020, 08:40

W jakiej pozycji powinno być zamontowane naczynie.

time image

15 Lis 2019, 07:50

53 minuty temu, Gość Ludwik napisał: Powinien być zawór zwrotny.. Dobrze się czujesz? Na drodze na naczynia wyrównawczego nie może być żadnych zaworów.

time image

Gość Ludwik

15 Lis 2019, 06:57

Powinien być zawór zwrotny..

time image

Gość mhtyl

15 Lip 2019, 19:43

1 godzinę temu, Gość pawel napisał: a co sie dzieje ze stojącą wodą w odcinku instalacji która "idzie"do naczynia?nie ma niebezpieczenstwa baktrii itp W naczyniu wyrównawczym nie ma "stojącej" wody jest to woda która krąży w instalacji c.o., a gdyby nawet ...

time image

Gość pawel

15 Lip 2019, 17:55

a co sie dzieje ze stojącą wodą w odcinku instalacji która "idzie"do naczynia?nie ma niebezpieczenstwa baktrii itp

time image

Gość bobi

09 Lip 2019, 22:37

Informacje o doborze naczynia są super i bardzo przydatne każdemu domownik .Pozdrawiam

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Gdzie umieścić zbiornik na gaz płynny?
Gdzie umieścić zbiornik na gaz płynny?
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
11,90 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2021

Dom Energooszczędny Vademecum

ABC Budowania 2021

ABC Budowania

Jak budować bez błędów

Wnętrza 2021

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze wrzesień 2021

Czas na Wnętrze

Magazyn wnętrzarski pełen inspiracji

Twój Dom Twój Styl 2021

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom wrzesień 2021

Budujemy Dom

Czasopismo budowlane dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2021

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2021

Nowoczesne Instalacje

Copyright © AVT 2020 Sklep AVT
Współpraca w zakresie SEO: Grupa iCEA S.A. ICEA