Blachy, blachodachówki i gonty - charakterystyka lekkich pokryć dachowych

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Blachy, blachodachówki i gonty - charakterystyka lekkich pokryć dachowych

Różnorodność kolorów i przetłoczeń blaszanych pokryć sprawia że wyglądają one efektownie na dachu i pasują zarówno do tradycyjnej, jak i do nowoczesnej architektury budynku. Gonty natomiast najczęściej wybierają zwolennicy tradycyjnej, wielopołaciowej bryły. Lekkie pokrycia są popularne także z tego powodu, że szybko i stosunkowo łatwo się je układa. Koszty wykonania i pokrycia dachu na ogół są też nieco niższe w porównaniu z dachówką.

Uwaga!Z artykułu dowiesz się:

  • Co rozumiemy pod pojęciem "lekkie pokrycia dachowe"?
  • Jak wykonać podkład pod lekkie pokrycia dachowe?
  • Czym charakteryzują się blachy dachowe?
  • Czym charakteryzują się blachy płaskie?
  • Czym charakteryzują się blachodachówki?
  • Czym charakteryzują się gonty bitumiczne?

Lekkie pokrycia dachowe wykonane są z materiałów, których ciężar nie przekracza kilkunastu kilogramów na metr kwadratowy. Najpopularniejsze są blachodachówki, blachy płaskie (np. układane na rąbek stojący) oraz gonty bitumiczne.

Pokrycia z blachy płaskiej i gonty bitumiczne wymagają pełnego deskowania. Wykonuje się je najczęściej z desek lub z płyt drewnopochodnych (OSB, mpf), na których układa się papę albo folię wstępnego krycia (FWK). Deski bądź płyty przybija się tak, by ich łączenia wypadały na różnych krokwiach. Deski powinny mieć szerokość do 15 cm - wówczas są mniej podatne na zwichrowanie czy wybrzuszenie, dzięki czemu powierzchnia deskowania jest bardziej równa.

Sztywny podkład zabezpiecza więźbę, ocieplenie i poddasze przed wodą opadową. Stanowi szczelną podstawę, która jednocześnie usztywnia całą konstrukcję dachu.

Sztywny podkład z drewnopochodnych płyt mfp
Sztywny podkład z drewnopochodnych płyt mfp przygotowuje się pod lekkie pokrycia z blachy płaskiej i pod gonty bitumiczne. (fot. Pfleiderer)

Pod blachodachówki oraz płyty faliste wystarczy ołacenie - drewniany ruszt z łat i kontrłat, czyli listew o wymiarach od 2,5 × 4 cm do 5 × 5 cm. Kontrłaty przybija się równolegle do krokwi, łaty zaś prostopadle do nich. Przed przybiciem kontrłat na dachu układa się warstwę folii (membrany) paroprzepuszczalnej. Grubsza jest bardziej odporna na przypadkowe przebicie albo przetarcie w trakcie prac dekarskich, ale jest droższa od standardowej.

Oczywiście, blachodachówki można też ułożyć na sztywnym poszyciu, ale oznacza to wzrost kosztów - większe zużycie materiałów i droższą robociznę.

Blacha na rąbek stojący
(fot. Blachy Pruszyński)
Blacha na rąbek stojący
(fot. Lindab)
Blacha na rąbek stojący
(fot. Blachy Pruszyński)
Blacha na rąbek stojący najczęściej oferowana jest w kolorze grafitowym i czarnym.

Zobacz jak zamontować blachę na rąbek stojący

BLACHY DACHOWE - CHARAKTERYSTYKA

Pokrycia ze wszystkich rodzajów blach są lekkie, np. blacha aluminiowa waży ok. 2 kg/m2, stalowa powlekana ok. 5 kg/m2. Można je ułożyć szybko i łatwo. Spośród blaszanych pokryć dachowych najczęściej wybierane są wyroby ze stali powlekanej wielowarstwowo specjalnymi powłokami ochronnymi, np. poliestrem, niekiedy z dodatkową posypką mineralną. Trwałość takich blach szacuje się na 20-50 lat. Powłoki zabezpieczają pokrycie przed korozją, uszkodzeniami mechanicznymi i promieniowaniem UV.

Blachy powlekane powłokami ochronnymi można kupić w arkuszach i panelach o różnej długości, co ma znaczenie np. przy kryciu prostych dwuspadowych dachów - wtedy używanie długich kawałków blachy zmniejsza pracochłonność i ogranicza ilość odpadów.

Pokrycia z blachy produkuje się w formie arkuszy płaskich albo profilowanych, nadając tym drugim profil falisty, trapezowy, imitujący dachówki lub gont drewniany - stąd potoczna nazwa blachodachówki.

Wykonywanie niezbędnych obróbek - okapu i kalenicy
Na początku prac wykonuje się wszystkie niezbędne obróbki - okapu ((a, b) fot. Blachotrapez), kalenicy ((c, d) fot. Budmat) - najlepiej za pomocą gotowych systemowych elementów.

BLACHY PŁASKIE - CHARAKTERYSTYKA

Mają rdzeń ze stali bądź aluminium, a na nim powłokę ochronną. Płaskie arkusze niepowlekane wykonuje się z miedzi lub stopu cynkowo-tytanowego. Blachy płaskie nadają się na dachy strome i płaskie. Odcięte fragmenty łatwo wykorzystać na obróbki blacharskie. Pokrycia takie szczególnie dobrze się prezentują na prostych dachach domów o nowoczesnej, minimalistycznej architekturze.

Schemat: Układanie blachy płaskiej na rąbek stojący na sztywnym poszyciu
Układanie blachy płaskiej na rąbek stojący na sztywnym poszyciu.

Najczęściej sprzedawane są w postaci paneli, które układa się na łatach i kontrłatach. Najlepiej jednak, aby były one szersze od typowych - miały 10 cm - i były mocowane w odstępach maksymalnie 30 cm. Ważne jest również to, by połączenia pasów materiału były szczelne, ale by mogły się wydłużać i kurczyć pod wpływem zmian temperatury. Do poszycia mocuje się je specjalnymi uchwytami, które umożliwiają przesuwanie się szeregów paneli względem podłoża.

Bez tego powstawałyby naprężenia skutkujące deformacją arkuszy, w efekcie rozszczelnianiem się, nawet odrywaniem pokrycia. Przy osadzaniu uchwytu ważne jest, aby wkręty znalazły się pośrodku wykonanych w nich otworów. Jeśli panele mają zagiętą przednią krawędź, pierwszy rząd nie może być zbyt ściśle spasowany z pasem nadrynnowym. Trzeba pozostawić luz około 1 cm, aby blacha mogła się swobodnie odkształcać, nie powodując nieestetycznego deformowania pokrycia.

Blachy płaskie można też układać na sztywnym poszyciu np. z płyt OSB lub mfp. Najlepiej pod blachę zastosować wówczas matę strukturalną z folią paroprzepuszczalną i dwustronną taśmą samoklejącą. Mata odprowadzi ewentualne skropliny, uniemożliwiając przedostawanie się ich do konstrukcji i ocieplenia dachu.

Mata strukturalna z folią paroprzepuszczalną i dwustronną taśmą samoklejącą o szerokości 10 cm
Mata strukturalna z folią paroprzepuszczalną i dwustronną taśmą samoklejącą o szerokości 10 cm. (fot. Rheinzink)

BLACHODACHÓWKI - CHARAKTERYSTYKA

Można je ułożyć na większości dachów o nachyleniu powyżej 15 stopni, jednak najmniej odpadów uzyskuje się na tych o prostym kształcie. Produkuje się je w postaci przetłoczonych arkuszy blachy z rdzeniem stalowym (rzadziej aluminiowym), nadającym im formę dachówki. Arkusze pokrywa się powłokami ochronnymi, np. poliestrem, akrylem.

Specjalnym rodzajem są blachodachówki z posypką. Wyglądem najczęściej przypominają łupek kamienny lub gont drewniany. Powierzchnia paneli wykończona jest warstwą kruszywa skalnego lub barwionego piasku kwarcowego. Posypka sprawia, że pokrycie jest szorstkie i matowe. Ponieważ takie blachy wytwarza się w małych arkuszach (1 x 1 m), dobrze nadają się na dachy o bardziej skomplikowanych kształtach - podczas układania nie powstaje dużo odpadów.

Trwałość najwytrzymalszych rodzajów blachodachówki szacuje się na 50 lat.

Arkusze blachodachówek
Arkusze blachodachówek mogą mieć rożne kolory, wymiary i wysokość oraz kształt profilu tłoczenia ((a) fot. Blachotrapez), ((b, c) fot. Blachy Pruszyński).
Blachodachówka z posypką mineralną
Blachodachówka z posypką mineralną przypomina pokrycie z gontu drewnianego lub z łupka kamiennego. (fot. Ahi Roofing)

Rodzaj blachodachówki dobiera się do konkretnego dachu. Jeśli jest on jedno- lub dwuspadowy bez lukarn i wykuszy, łatwiej i szybciej będzie ułożyć arkusze cięte na wymiar. Mogą być one bardzo długie (do 12 m). Trzeba jedynie zadbać o właściwy transport na budowę i na dach, aby ich nie uszkodzić.

Jeśli połać ma wiele załamań, konieczne będzie docinanie arkuszy na miejscu budowy. W takim przypadku lepiej sprawdzi się więc blacha w modułach lub w panelach. Ich przycinanie na końcach połaci lub przy kominie będzie wówczas ograniczone do minimum. Aby dopasować moduł do szerokości dachu, wystarczy go podłożyć pod ten wcześniej zamontowany o taką liczbę fal, jaka jest potrzebna w danym miejscu. Jeśli blachodachówka ma dodatkowo symetryczne przetłoczenia, odcięte kawałki można wykorzystać na innym fragmencie połaci.

Blachodachówki układa się na ruszcie z łat i kontrłat. Zaczyna się od okapu do kalenicy, a do mocowania arkuszy używa się wkrętów samonawiercających, tzw. farmerskich z gumową podkładką, umieszczając je zawsze w dole przetłoczenia po 5 lub 6 szt./m2, a wzdłuż okapu i kalenicy - w każdym zagłębieniu fali. Po ułożeniu blachy na całym dachu przytwierdza się gąsiory kalenicowe. W kalenicy należy pozostawić 5-centymetrową szczelinę wentylacyjną między schodzącymi się arkuszami pokrycia.

Schemat: Układanie blachodachówki
Układanie blachodachówki.

Zobacz czym charakteryzuje się blachodachówka modułowa

GONTY BITUMICZNE - CHARAKTERYSTYKA

Tego rodzaju pokrycia zbudowane są z włókna szklanego, pokrytego masą bitumiczną modyfikowaną elastomerem i posypką mineralną albo ceramiczną w różnych kolorach. Gonty mogą być stosowane na dachach o nachyleniu połaci od 12° do 90°.

Pasy gontów układa się na zakład i przybija za pomocą gwoździ papowych ocynkowanych w wyznaczonych miejscach. Główki gwoździ mają być przykryte zakładkami następnych gontów. Rzadziej stosowanym sposobem montażu jest klejenie papy na lepik lub inne kleje bitumiczne - robi się tak głównie przy naprawach starych pokryć. Na rynku można też spotkać papy samoprzylepne, do których mocowania nie są potrzebne jakiekolwiek urządzenia, łączniki ani kleje. Warstwa samoprzylepna na spodniej części łączy gonty ze sobą tworząc jednolitą, elastyczną, ciągłą i wodoszczelną połać.

Schemat: Układanie gontu bitumicznego
Układanie gontu bitumicznego.
Schemat: Obróbka blacharska okapu dachu krytego gontem bitumicznym
Obróbka blacharska okapu dachu krytego gontem bitumicznym.
Gonty bitumiczne
Gonty bitumiczne układa się na równym deskowaniu. Oferowane są w szerokiej gamie kolorów i wzorów, także laminowane. Ponieważ są elastyczne, nadają się na dachy o skomplikowanym kształcie. (fot. Stema)
Gonty sklejają się pod wpływem wysokiej temperatury
Gonty sklejają się pod wpływem wysokiej temperatury, powinny być więc układane podczas ładnej, słonecznej pogody. (fot. Scala Plastic)

Zobacz jak ułożyć gonty bitumiczne

Joanna Dąbrowska
fot. otwierająca: Ruukki

Dodaj komentarz

time image
time image
Zobacz inne artykuły
Montaż systemu rynnowego PVC
Montaż systemu rynnowego PVC
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego BudujemyDom! Całkowiecie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze lipiec - sierpień 2019

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom lipiec - sierpień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2019

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2019

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny