Koniec ery kaloryferów. Polacy masowo wybierają podłogówkę i nie bez powodu

Ogrzewanie podłogowe ma wiele zalet. Poprzez system termostatów można kontrolować temperaturę we wszystkich pomieszczeniach. Dużym plusem jest też to, że podłogówka znajduje się pod wierzchnią warstwą podłogi. Jest niewidoczna i nie zajmuje miejsca, ułatwiając aranżację wnętrz. Tradycyjne, mocowane do ścian grzejniki są bardziej problematyczne, bo nie dość że rzucają się w oczy, to jeszcze zajmują przestrzeń wewnątrz pokojów i co jakiś czas trzeba je odkurzać.

Jakie zalety ma ogrzewanie podłogowe?

W ogrzewaniu podłogowym ważny jest też aspekt prozdrowotny. Emitowane od dołu ciepło rozchodzi się przez promieniowanie, a nie przez konwekcję, odwrotnie niż w tradycyjnych kaloryferach. Jako że jest znikoma cyrkulacja powietrza, po pomieszczeniach nie krążą drobinki kurzu, pleśnie i alergeny. Poprawia to komfort życia domowników i jest szczególnie istotne w przypadku osób cierpiących na alergie, astmę czy inne choroby układu oddechowego. Podłogówka gwarantuje pionowy, równomierny rozkład temperatury, korzystnie wpływający na samopoczucie. Najwyższa temperatura jest na wysokości stóp, a najniższa na wysokości głowy. W pomieszczeniach, w których znajduje się ogrzewanie podłogowe, nie ma również stref ciepłych i zimnych, które mogą występować wszędzie tam, gdzie znajdują się grzejniki. Dzięki temu powietrze nie przegrzewa się i nie przesusza.

Kiedy wybrać ogrzewanie podłogowe wodne, a kiedy elektryczne?

Ogrzewanie podłogowe elektryczne: zalety i wady

Ogrzewanie elektryczne nie wymaga kotłowni, stosunkowo szybko się je montuje (zwłaszcza folie i maty), a całym systemem łatwo jest potem sterować, precyzyjnie ustawiając temperaturę w każdym pomieszczeniu. Dawniej, z uwagi na fakt, że budynki mieszkalne były gorzej zaizolowane, podłogówka elektryczna, aby zapewnić zimą komfort cieplny, zużywała dużo energii elektrycznej i w związku z tym była rozwiązaniem drogim. Teraz sytuacja jest inna, i to mimo wysokich cen prądu. Większość nowych domów ma dobrą izolację, nowoczesne systemy grzewcze wyposażone są w termostaty, sterowniki i urządzenia optymalizujące zużycie energii, a prąd potrzebny do ogrzewania często wytwarzany jest przez własną instalację fotowoltaiczną. Dlatego podłogówka elektryczna jako sposób ogrzewania lub dogrzewania domu jest rozsądnym rozwiązaniem. Sprawdzi się w przypadku domów pasywnych czy takich, w których przebywa się okresowo. Dodatkowym ułatwieniem jest dobra dostępność energii elektrycznej czy to z sieci, czy ze źródeł alternatywnych.

Ułożenie ogrzewania elektrycznego (materiały i robocizna) będzie nieco droższe niż wodnego. Za to pierwsze zapłacimy około 200 zł/m2, za drugie – 150-200 zł/m2, fot. Thermoval

Warto w tym miejscu dodać, że elektryczne ogrzewanie podłogowe może być stosowane jako ogrzewanie wspomagające, okresowo (np. w domkach letniskowych), w konkretnych pomieszczeniach jak łazienki, wiatrołap, kotłownia, kuchnia czy pralnia czy stanowić uzupełnienie systemu wodnego ogrzewania centralnego. Co więcej, można zamontować je w domu praktycznie w każdym momencie. Systemy ogrzewania elektrycznego, zwłaszcza maty i folie, można bez problemu ułożyć podczas remontu podłogi. Umieszcza się je bezpośrednio pod płytkami (w warstwie kleju) czy przystosowanymi do tego panelami. Nieco więcej zachodu wymagają przewody zatopione w warstwie betonu, ale o tym będzie mowa za chwilę.

Ogrzewanie podłogowe wodne: zalety i wady

Ogrzewanie podłogowe wodne to dziś najczęściej stosowany typ ogrzewania w całorocznych, nowych domach jednorodzinnych. System zatapianych w warstwie wylewki rurek, którymi płynie ciepła woda ma wiele zalet – jest niewidoczny, nie zajmuje przestrzeni wewnątrz pomieszczeń, pozwala precyzyjnie kontrolować temperaturę, gwarantuje – podobnie jak ogrzewanie elektryczne – równomierny rozkład ciepła, ale też przy dobrze izolowanym domu jest stosunkowo tani w eksploatacji. Dużo zależy tu też od źródła ciepła, którym może być kocioł na paliwa stałe, gaz lub olej, powietrzna bądź gruntowa pompa ciepła. Każde z tych rozwiązań ma swoje wady i zalety. Różnią się one ceną zakupu i montażu, a potem też kosztami eksploatacji. Często wybór źródła ciepła uwarunkowany jest nie tylko konstrukcją, wielkością, przeznaczeniem i położeniem budynku mieszkalnego, ale także tym, że niektóre inne opcje są w danych lokalizacjach niedostępne (np. gaz z sieci).

Rury ogrzewania podłogowego można wyginać dzięki czemu poszczególne pętle układa się z jednego odcinka, bez połączeń w podłodze, fot. Pipelife

Jeśli chcesz mieć ogrzewanie podłogowe, podejmij decyzję jak najwcześniej

Już na etapie wyboru i adaptacji projektu budowlanego dobrze jest określić źródło ciepła oraz sposób jego rozprowadzania po budynku. Kupując gotowy projekt sprawdźmy, jaki system ogrzewania został w nim uwzględniony i czy spełnia on nasze oczekiwania. Jeśli nie, poprośmy o zaprojektowanie alternatywnego systemu. Najlepiej to zrobić jeszcze na etapie adaptacji projektu, nie zaś dopiero przy wykonywaniu wylewek podłogowych. Dlaczego? Chociażby dlatego, że z uwagi na konieczność zatopienia rurek do podłogówki wodnej czy przewodów do elektrycznej w warstwie betonu pełniącego potem funkcję akumulatora ciepła, należy wzmocnić nieco strop. Poza tym grubsza niż w pierwotnym projekcie podłoga spowoduje zmianę wysokości otworów drzwiowych, skrajnych stopni schodów. Warto też pamiętać, że betonowa wylewka magazynuje i oddaje ciepło. Dlatego, zwłaszcza jeśli system znajduje się na parterze budynku (na gruncie), należy zrobić pod rurkami czy przewodami solidną izolację (15-20 cm).

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku mat elektrycznych, które są cienkie i niewiele ważą. Izolacja cieplna również jest niezbędna, ale nie ma takiej bezwładności w działaniu ogrzewania. Efekt włączenia maty znajdującej się tuż pod płytkami odczujemy więc bardo szybko. Jeśli projekt powstaje na indywidualne zamówienie uczulmy architekta, aby odpowiednio wcześnie zaprojektował podłogówkę z uwzględnieniem jak najniższych kosztów jej późniejszej eksploatacji, ale też zapotrzebowania cieplnego budynku oraz parametrów zastosowanych materiałów izolacyjnych. To projektant powinien określić optymalny przebieg instalacji, długości obiegów grzewczych, średnicę i odległości między rurkami w ogrzewaniu wodnym czy moc przewodów w ogrzewaniu elektrycznym. Pozwoli to potem uniknąć błędów wykonawczych, ale też precyzyjnie dobrać niezbędne materiały i akcesoria.

Gdzie się nie sprawdzi ogrzewanie podłogowe?

Ogrzewanie podłogowe, czy to wodne czy elektryczne, sprawdzi się praktycznie w każdym pomieszczeniu. Są jednak pewne wyjątki. Ogrzewania takiego nie należy montować:

• pod planowaną stałą zabudową meblową,
• pod dużymi sprzętami, jak lodówka, pralka czy wanna,
• podłogówka nie nadaje się też pod tradycyjne, drewniane deski oraz pod grube dywany.

Planując wykończenie podłogi konkretnym materiałem warto sprawdzić czy jego producent dopuszcza stosowanie podłogówki. Powinien przewodzić ciepło i oddawać je do pomieszczenia. Zdolność do hamowania przepływu ciepła określa się mianem oporu cieplnego R. Dla warstwy nad ogrzewaniem podłogowym ten współczynnik nie powinien przekraczać 0,15 m2 ·K/W. Wartości oporu cieplnego popularnych materiałów posadzkowych bywają różne. Generalnie najlepsza jest ceramika oraz kamień, zaś w drugiej kolejności cienkie panele. Zdecydowanie gorzej przewodzą ciepło wykładziny i dywany. Ogrzewanie podłogowe dobrze sprawdzi się też w garażu, zwłaszcza gdy jest wąski i tradycyjny grzejnik ograniczałby w nim przestrzeń.

Jeśli już zdecydujemy się podłogówkę, to montowanie kaloryferów nie ma sensu. Wyjątkiem mogą być łazienki. Jednak w tym wypadku najlepszą opcją są grzejniki wodne lub elektryczne w wersji drabinkowej, służące tak naprawdę do podgrzewania i suszenia ręczników.

Jak wykonać ogrzewanie podłogowe elektryczne?

Ogrzewanie podłogowe elektryczne można zrobić na kilka sposobów:

• zatapiając w warstwie jastrychu przewody elektryczne,
• lub stosując specjalne maty i folie układane bezpośrednio pod wierzchnią warstwą podłogi.

Elektryczne ogrzewanie podłogowe nie musi być podstawowym systemem grzewczym, lecz może być stosowane okresowo, w konkretnych pomieszczeniach jak łazienki, wiatrołap, kuchnia czy pralnia, będąc uzupełnieniem systemu wodnego ogrzewania centralnego, fot. NVENT

Warto pamiętać, że w tego typu systemie, podobnie zresztą jak w ogrzewaniu wodnym, ciepło do pomieszczenia przekazuje właśnie podłoga (niekiedy mogą to być też ściany lub sufit), pełniąca tak naprawdę funkcję gigantycznego grzejnika. Przewody elektryczne mogą zostać zatopione w grubszej lub nieco cieńszej warstwie jastrychu. Grubsza warstwa sprawi, że podłoga będzie wolniej się nagrzewała, ale za to dłużej oddawała ciepło. Jeśli wylewka będzie cieńsza, podłoga nagrzeje się szybciej, ale też szybciej wychłodzi po wyłączeniu zasilania. Systemy takie najczęściej stosuje się w domach, w których elektryczna podłogówka ma być podstawowym systemem grzewczym. Są one też tańsze od mat i folii, o których będzie mowa za chwilę.

Przewody ogrzewania elektrycznego są cieńsze od rurek ogrzewania wodnego. Jeśli budujemy nowy dom zwykle rozkłada się je w pętli na suchym i wcześniej oczyszczonym podłożu tak, aby odległości miedzy nimi wynosiły 5-15 cm, a następnie przytwierdza specjalną taśmą montażową. Potem pokrywa się całość wylewką o grubości około 5 cm. Moc kabla grzewczego powinna zawierać się w przedziale 10-20 W/m, a na każdy metr kwadratowy powinno przypadać około 100 W. Decydując się na ogrzewanie podłogowe elektryczne pamiętajmy, aby pod jastrychem wykonać izolację termiczną. Jeśli podłoga jest na gruncie dobrze dać pod spód 15-20 cm styropianu, jeśli ogrzewanie znajduje się w stropie – wystarczy 3–5 cm, aby ciepło szło do góry, a nie w dół.

Systemy podłogówki elektrycznej występują też w postaci cieńszych przewodów, mat (siatki z tworzywa, na których rozpięte są przewody) i folii grzewczych o grubości 0,2-0,4 mm, rozkładanych bezpośrednio pod posadzką z gresu, terakoty, naturalnego kamienia lub przystosowanych do tego paneli. Często pełnią one funkcję ogrzewania strefowego. Takie podłogi szybko się nagrzewają, ale też szybko stygną. Maty i folie są cienkie i niewiele ważą, dzięki czemu praktycznie nie podnoszą poziomu podłogi i nie zwiększają ciężaru stropu. Jeśli podłoga jest klejona, systemy grzewcze zatapia się w 5–7 mm warstwie kleju. Jeśli nie, po prostu układa się panele na macie czy folii grzewczej. Co istotne, systemy elektryczne można układać nie tylko bezpośrednio na betonie, ale też na drewnie czy płycie wiórowej. Elektryczną podłogówkę da się wykonać w wybranym pomieszczeniu praktycznie na każdym etapie użytkowania budynku. System nie wymaga kotłowni, osobnych przyłączy czy zakupu drogich urządzeń grzewczych.

Ogrzewanie podłogowe elektryczne jest zalecane zwłaszcza przy domach pasywnych oraz we wszystkich budynkach, których konstrukcja nie pozwala na założenie ogrzewania wodnego. Można wykonać je także podczas remontu domu bez konieczności kucia posadzki.

Jak wykonać ogrzewanie podłogowe wodne?

Nieco inaczej wygląda sytuacja z ogrzewaniem podłogowym wodnym, które wymaga specjalnej konstrukcji podłóg. Prace zaczyna się, gdy budynek jest w stanie surowym zamkniętym, ma wykonane wewnętrzne tynki, ułożoną instalację elektryczną, rozprowadzoną instalację wodną i kanalizacyjną. Na chudziak oraz strop na pierwszej kondygnacji układa się izolację przeciwwilgociową z folii polietylenowej, a następnie izolację termiczną. W przypadku podłogi na gruncie jest to – tak jak przy przewodach elektrycznych – 15–20 cm styropianu, wełny mineralnej bądź płyt poliuretanowych, zaś stropu – 3–5 cm. Na izolacji cieplnej układa się folię budowlaną. Kolejnym etapem jest ułożenie izolacji brzegowej (piankowych taśm dylatacyjnych).

Temperatura otoczenia w trakcie montażu ogrzewania podłogowego nie powinna być niższa niż 5°C, fot. FERRO

Dalej następuje główny etap prac, mianowicie układanie pętli rur grzewczych wielowarstwowych lub miedzianych o średnicy 16–20 mm, które przytwierdza się do izolacji specjalnymi spinkami lub szynami montażowymi. Początek i koniec każdej rury podłącza się do rozdzielacza. Odległości między ułożonymi rurami powinny wynosić 10-20 cm. Jeśli rury zostaną ułożone gęściej, za wykonanie ogrzewania zapłacimy więcej, ale będzie można potem podłączyć je np. pod powietrzną pompę ciepła, która podgrzewa wodę do niższej temperatury niż gazowy kocioł kondensacyjny. Nieco gęściej orurowanie warto ułożyć też w sąsiedztwie drzwi i okien, gdzie są większe straty ciepła.

System rur pod ogrzewanie wodne zalewa się wylewką anhydrytową lub cementową. Jej standardowa grubość powinna wynosić 6,5 cm (nad rurami powinny być przynajmniej 4 cm). Okres dojrzewania jastrychu wynosi od 7 do 28 dni. Po tym czasie dobrze jest, oczywiście, jeśli mamy taką możliwość, wygrzać płytę grzewczą.

W mniej popularnym wariancie, rurki układa się na płytach z wyfrezowanymi rowkami i przykrywa płytami gipsowo-włóknowymi lub cementowo-włóknowymi. Są one cienkie, ale bardzo wytrzymałe, dlatego nadają się praktycznie pod każdą posadzkę. Zaletą takiego systemu jest mniejsza grubość podłogi czy stropu oraz szybsze wykonanie. W tym wypadku posadzkę można układać praktycznie następnego dnia. Wadą tak wykonanego ogrzewania podłogowego wodnego jest wysoka cena.

Jak wygląda sterowanie ogrzewaniem podłogowym?

Z ogrzewaniem podłogowym o charakterze akumulacyjnym, gdzie rurki z wodą lub przewody elektryczne są zatopione w kilkucentymetrowej warstwie wylewki podłogowej (podłoga długo się nagrzewa i długo stygnie) najlepiej współpracuje tzw. automatyka pogodowa, bazująca na pomiarze temperatury zewnętrznej. Dzięki temu może ona zadziałać z odpowiednim wyprzedzeniem, nawet jeżeli zmiana temperatury zewnętrznej nie jest jeszcze odczuwalna w pomieszczeniach. W przypadku folii i mat rozłożonych bezpośrednio pod podłogą najlepiej sprawdzą się termostaty z czujnikiem temperatury wewnętrznej, pozwalające na bieżąco kontrolować warunki w danym pomieszczeniu. Systemami ogrzewania, czy to elektrycznego czy wodnego można stero- wać manualnie lub zdalnie, poprzez dostępną na telefon aplikację.