Planowanie kolejności robót - stan surowy

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 23-28 minut
Planowanie kolejności robót - stan surowy

Na etapie stanu surowego dom rośnie jak na drożdżach. W trzy miesiące da się postawić i przykryć dachem nawet budynek murowany, choć to technologia najbardziej czasochłonna. Dużo dłużej przyjdzie poczekać na dobrego wykonawcę - oczywiście, o ile uda się go znaleźć i uzgodnić satysfakcjonującą obie strony cenę robót.

aktualizacja: 2019-02-12 13:35:56
Czego dowiesz się z artykułu?
  • Jakie są trzy etapy stanu surowego?
  • Kiedy należy szukać wykonawcy do budowy naszego domu?
  • Jak wykonać fundamenty?
  • Z jakich ścian i stropów wybudować dom?
  • Jaki wybrać rodzaj pokrycia dachowego?
  • Jakie okna wybrać?
  • Jakie ocieplenie zastosować?

Od rozpoczęcia prac do zamknięcia budynku drzwiami i oknami przebrniemy przez 3 etapy robót: tzw. stan zero, stan surowy otwarty i stan surowy zamknięty. W stanie zerowym roboty doprowadza się do poziomu terenu. Mamy wtedy za sobą wykopy, wykonanie fundamentów, ścian fundamentowych oraz warstw podkładowych podłogi na gruncie (albo stropu piwnicy).

Po zakończeniu stanu otwartego gotowe są ściany, stropy, kominy, wylewane schody, konstrukcja i pokrycie dachu - docelowe albo tymczasowe (papa na deskowaniu), które później stanie się podkładem dachowym. Czyli cała konstrukcja budynku. W stanie surowym zamkniętym dochodzą okna, drzwi, brama garażowa. Zwykle zaraz potem układa się ocieplenie.

Na tym etapie prace idą naprawdę szybko, a inwestor może mieć nieco mylne wrażenie, że budowa już za nim. Stan surowy otwarty to około 30% robót, półmetek wydatków miniemy dopiero po docelowym pokryciu dachu oraz wstawieniu okien i drzwi. Oczywiście, o ile nie planujemy złotych klamek ani innych kosztownych ekstrawagancji.

Jak szybko budować dom?

Budować w rok, czy w dwa lata? A może w trzy miesiące? Wojciech Witkiewicz jako menedżer budowy zbudował około 100 domów. Jego rada? Budować w 10 miesięcy?

GDZIE I KIEDY SZUKAĆ WYKONAWCY?

Poszukiwania ekip lub firmy, która przeprowadzi prace, trzeba rozpocząć dużo wcześniej, bo z lepszymi umawia się przynajmniej kilka miesięcy naprzód. Polacy budują przeważnie systemem gospodarczym, czyli inwestor sam znajduje i angażuje murarzy, cieśli, dekarzy itd. W wariancie wygodniejszym, z generalnym wykonawcą (zatrudnionym do stanu surowego, deweloperskiego, albo do całości prac - to tzw. budowa pod klucz), to on odpowiada za organizację robót i zaopatrzenie placu budowy. VAT od materiałów płaci się wówczas w wysokości 8, nie 23%, lecz wygoda kosztuje - firma dolicza sobie prowizję od zakupów.

Trzeba mieć świadomość, że rynek budowlany jest aktualnie rynkiem pracownika. O wykonawców trudno, a bieżący rok może być jeszcze gorszy, jeśli część robotników z Ukrainy wyjedzie do Niemiec. W okolicach Warszawy nie ma ogłoszeń murarzy szukających pracy, jest za to wiele anonsów: Murarza zatrudnię, Ekipie murarskiej zlecę pilnie... Obiecywane majstrom zarobki to 4-8 tys. zł brutto miesięcznie. Brygady stawiające domy jednorodzinne chcą zarabiać więcej i dlatego coraz częściej nie tylko murują, ale i zaopatrują budowę.

I nie ma w tym nic złego, o ile nie próbują naciągać inwestora.

Wznoszenie ścian zewnętrznych
O murarzy chyba nigdy nie było tak trudno i jeszcze nigdy ich praca nie była wyceniana tak wysoko. (fot. A. Papliński)

W listopadzie poprosiliśmy kilka firm o wycenę budowy stanu surowego domu jednorodzinnego o powierzchni użytkowej 160 m2. Piętrowego z płaskim dachem i - co ważne - niepodpiwniczonego. Prawie każdego z wykonawców trzeba było prosić o ofertę kilka razy, na ostatnią czekaliśmy 2 miesiące. Zdarzyły się odpowiedzi: nie możemy podjąć się tej pracy, bo nie mamy czasu w pierwszym półroczu 2019, albo budowa jest zbyt daleko (40 km). Pojawiły się też próby oszukania inwestora. Jak bowiem inaczej traktować np. taki punkt w wycenie: "Podkłady z ubitych materiałów sypkich na podłożu gruntowym - 40 tys. zł netto". Te podkłady to po prostu zagęszczony piach, użyty do zasypania fundamentów, za te pieniądze można go kupić przynajmniej 1500 t!

Według kosztorysu, pustaki na ściany wycenianego domu to (w grudniu 2018) niespełna 20 tys. zł. W dużej hurtowni w pobliżu budowy, przy zakupie razem z innymi materiałami (bloczki fundamentowe, stal), policzono za nie nawet 200 zł mniej. Jeden z wykonawców, za ten sam materiał i wymurowanie z niego prostych ścian, zażyczył sobie 59 tys. zł! Elementy żelbetowe - słupy, nadproża policzył osobno.

W innej ofercie znalazła się pozycja: "Wykopy szerokoprzestrzenne pod fundamenty, wywóz urobku 430 m3 (!) - 49 780 zł netto"! Taki wykop stanowiłby prawie 2/3 kubatury tego niepodpiwniczonego przecież domu! Rzeczywiście należy go zrobić, ale za godzinę pracy koparki (z operatorem) płaci się około 200 zł i zwykle wystarcza dzień jej pracy. Nie ma też powodu, żeby wywozić piasek, który później będzie potrzebny.

Najbezpieczniej zatem zatrudnić ekipę z polecenia, która pracowała w sąsiedztwie albo u znajomych. Zawsze powinno się obejrzeć jej ostatnie dokonania. I podpisać umowę, w której zostanie dokładnie opisany zakres prac, czas ich realizacji, harmonogram płatności - koniecznie powiązanych z postępem robót.

Jak oszczędzać na zakupie materiałów budowlanych?

Korzystając z rad menedżera budowy, możesz kupić materiały taniej. Oszczędność w kosztach budowy domu? Nawet kilkanaście tysięcy złotych!

STAN ZERO, CZYLI FUNDAMENTY

Fundamenty mają zazwyczaj postać żelbetowych ław, mogą występować również jako płyta z tego materiału. Wybór rozwiązania należy do projektanta, który bierze pod uwagę konstrukcję budynku, obciążenia, jakie ma przenieść fundament, występujące na działce warunki gruntowe. Żeby je poznać, zleca się badanie geotechniczne. Wykonanie fundamentów poprzedza usunięcie z obrysu budynku warstwy żyznej ziemi, czyli humusu.

W rozwiązaniu stosowanym najczęściej fundament stanowią wylane z betonu lub wymurowane z bloczków ściany fundamentowe, opierające się na żelbetowych ławach. Ława to pozioma belka, wzmocniona stalowym zbrojeniem, odporna i na ściskanie, i na rozciąganie. Takie fundamentowanie sprawdza się na stabilnym i nośnym gruncie. Jeśli nośność nie jest wystarczająca (np. w przypadku budowy na torfach), planuje się płytę fundamentową. Zapewnia ona równomierne i rozłożone na dużą powierzchnię przekazywanie obciążeń, co eliminuje pękanie ścian. Droższą płytę trudniej zaprojektować, ale szybko się ją wykonuje i jest mniejsze ryzyko, że robotnicy popełnią błędy przy izolacjach.

Ławy fundamentowe mają sięgać głębiej, niż granica przemarzania. Ta znajduje się jakieś 80 cm poniżej poziomu gruntu na zachodzie kraju i do 140 cm pod ziemią na północnym wschodzie. Ocieplona płyta, wylana na warstwie stabilizująco-drenażowej, nie musi być tak zagłębiona.

Zbrojenie ław fundamentowych przygotowane do zalania betonem
Zbrojenie ław fundamentowych przygotowane do zalania betonem. (fot. J. Werner)

Fundamenty należy zabezpieczyć przed wilgocią. Izolację - z papy albo specjalnej folii - umieszcza się na wierzchu ściany fundamentowej. Później łączy się ją z izolacją przeciwwilgociową podłogi na gruncie. Na boki ścian fundamentowych nakłada się półpłynną masę bitumiczną. Takie zabezpieczenie chroni cały dom, bez niego doszłoby do kapilarnego podciągania wody. Jeżeli budynek ma mieć piwnicę, niezbędna jest solidniejsza izolacja, projektowana indywidualnie, w zależności od warunków gruntowo-wodnych na posesji.

ŚCIANY I STROPY - RODZAJE

Ściany przenoszą na fundamenty występujące w budynku obciążenia i odpowiadają za jego sztywność. Izolują termicznie i akustycznie, chronią przed ogniem, mogą akumulować ciepło. Inwestor rozstrzyga tu dwie kwestie: z czego zostanie wykonana przegroda i - jeśli będzie murowana (ta technologia w Polsce zdecydowanie dominuje) - ile ma mieć warstw. Asortyment materiałów jest duży. Ściany wznosi się z ceramiki, betonu komórkowego, silikatów, keramzytobetonu, bloczków hybrydowych.

Budujący wybierają najczęściej bloczki z betonu komórkowego i pustaki z ceramiki poryzowanej. Mają one wyraźnie lepszą izolacyjność cieplną niż tradycyjna cegła, lecz ustępują jej, gdy chodzi o wytrzymałość i zdolność do tłumienia dźwięków. Dom może powstać także z bali albo jako tzw. kanadyjczyk (konstrukcję stanowi tu szkielet drewniany).

Ściany z betonu komórkowego
Najpopularniejsze materiały na ściany murowane - beton komórkowy... (fot. Bruk-Bet Termalica)
Ściany z ceramiki poryzowanej
...i ceramika poryzowana (fot. Wienerberger).

W technologiach murowanych ściany zewnętrzne mogą być jedno-, dwu- i trójwarstwowe. W ścianie jednowarstwowej (grubości ok. 50 cm), materiał konstrukcyjny odpowiada jednocześnie za wytrzymałość i izolacyjność. Problemem mogą być mostki termiczne, które powstają, gdy jest on zastępowany betonem (w nadprożach, wieńcu stropowym). Można ich uniknąć, stosując rozwiązania systemowe, np. docieplane kształtki wieńcowe.

Większość budujących wybiera ściany dwuwarstwowe. Tworzy je konstrukcyjny mur (18-25 cm) i ocieplenie, które szczelnie otula budynek. Termoizolację formuje się z płyt styropianowych lub z wełny mineralnej. Ten sposób wznoszenia murów wybacza najwięcej błędów wykonawczych.

Ściana trójwarstwowa składa się z warstwy konstrukcyjnej (18-25 cm), ocieplenia i ścianki elewacyjnej. Takie rozwiązanie zapewnia komfort cieplny i akustyczny, zaś elewacja z cegły klinkierowej lub silikatowej jest wyraźnie trwalsza od tej z tynku, układanego na ścianie dwuwarstwowej. Nie trzeba jej odnawiać, lecz to wariant drogi i najtrudniejszy wykonawczo.

Równie ważnym konstrukcyjnie elementem domu jest strop. Jego główne zadanie to przenoszenie obciążeń, stanowi także barierę akustyczną między kondygnacjami i usztywnia budynek. Nie musimy specjalnie zaprzątać sobie nim głowy, bo wyboru stropu i tak dokonuje projektant.

W budownictwie jednorodzinnym na ogół stosuje się stropy gęstożebrowe (np. Teriva), które łatwo się układa, ale są dość grube. Tworzą je żebra (prefabrykowane, zbrojone belki nośne), rozmieszczane co 45-60 cm i lekkie pustaki, wypełniające przestrzeń między żebrami. Całość zalewa się warstwą betonu.

Strop monolityczny projektuje się, gdy jego zarys jest skomplikowany bądź rozpiętość znaczna. Konstrukcja składa się ze zbrojenia ze stalowych prętów, zalewanego betonem. Wykonanie płyty jest czaso- i pracochłonne, jednak może ona przenosić większe obciążenia i ma dużą sztywność. Stropy monolityczne wymagają pełnego deskowania i są dwa razy cieńsze od gęstożebrowych (mają 12-15 cm).

Strop gęstożebrowy
Strop gęstożebrowy to zbrojone żebra i wypełnienie z lekkich pustaków. Całość zostanie zalana betonem. (fot. A. Papliński)

Najszybciej wykonuje się stropy prefabrykowane, składane z gotowych elementów (żelbetowych, płyt kanałowych, prefabrykatów z betonu komórkowego). Projektuje się je w budynkach o prostych rzutach. Nie wymagają podpór montażowych, osadza się je na ścianach za pomocą dźwigu (co trwa kilka godzin).

Montaż stropu z prefabrykatów
Do ułożenia stropu z prefabrykatów niezbędny jest dźwig. (fot. Konbet)

RODZAJE DACHU A POKRYCIE

Wyboru płaski czy spadzisty dokonujemy, decydując się na projekt domu. Chyba że wyboru nie będzie, bo plan zagospodarowania przestrzennego zakazuje stosowania dachów płaskich. Albo wskazuje konkretny kąt nachylenia połaci czy kolor pokrycia.

Dachy płaskie wieńczą modne ostatnio proste bryły. Większość polskich domów ma jednak dachy strome, z których łatwo odprowadzić deszczówkę, a zimą nie ma problemów z zalegającym na nich śniegiem. Inwestorów najbardziej interesuje mocno wpływające na wygląd domu pokrycie. Ukryta pod nim konstrukcja obchodzi ich mniej, choć to ona decyduje o jego trwałości i bezpieczeństwie mieszkańców.

Gdy idzie o konstrukcję, inwestor powinien wiedzieć, że nie każde pokrycie da się ułożyć na każdej więźbie. Jeśli chcemy mieć dach kryty dachówką (to pokrycie ciężkie), krokwie muszą mieć większy przekrój i/lub mniejszy rozstaw od tych pod blachę (pokrycie lekkie). A zmiany w konstrukcji może wprowadzać tylko uprawniony projektant.

Montaż dachówek
Dachówki i blachodachówki układa się na ruszcie z kontrłat i łat. (fot. Monier Braas)

Najpopularniejsze materiały pokryciowe to dachówki ceramiczne i cementowe, blachodachówki i blachy płaskie, gont bitumiczny. Z rzadka planuje się wykorzystanie płytki włókno-cementowej, gontu drewnianego, strzechy.

Dachówki ceramiczne są trwałe - bez problemu wytrzymają 100 lat - i ciężkie (nawet 90 kg/m2). Duża masa ma dobre strony - świetnie tłumią dźwięki. Są jednym z droższych pokryć, cenę podnoszą przede wszystkim rozmaite dachówki specjalne, podstawowe kosztują tylko nieco więcej od blach dobrej jakości. Podobne do nich dachówki cementowe powstają nie z gliny, lecz z barwionego betonu. Właściwości użytkowe obu materiałów są zbliżone, gdy chodzi o cenę - betonowe są nieco tańsze.

Najpowszechniejsze w naszym kraju są pokrycia blaszane, wśród których prym wiodą blachodachówki z rdzeniem stalowym lub aluminiowym, powleczone powłokami ochronnymi. Na pierwszy rzut oka przypominają tradycyjną dachówkę, lecz są od niej wyraźnie lżejsze (ważą ok. 5 kg/m2) i tańsze. Niestety, słabiej izolują akustycznie i łatwiej je uszkodzić. Niektórzy producenci obiecują 50 lat trwałości wyrobu, ale w miejscach uszkodzenia powłoki blacha przerdzewieje po kilku sezonach.

W związku z modą na pokrycia płaskie do łask wróciła płaska blacha łączona na rąbek.

Szara blachodachówka
Pokrycie dachowe wybierane najchętniej to blachodachówka, tu w modnych w ostatnim sezonie szarościach. (fot. Blachotrapez)

Na dachach pojawia się jeszcze gont bitumiczny - kolorowe pasy papy nacięte tak, aby imitowały kształt tradycyjnych gontów. Są elastyczne, łatwo je przycinać i świetnie nadają się do wykańczania nietypowych powierzchni, np. wolich oczek. W przeciwieństwie do dachówek i blachodachówek, które układa się na ruszcie z kontrłat i łat, pod gont oraz blachy płaskie potrzebne jest sztywne poszycie, czyli nabijane na krokwie deski albo płyty drewnopochodne.

ZAMYKAMY STAN SUROWY - OKNA I OCIEPLENIE

Okna wpuszczają do budynku naturalne światło, poza tym jak ściany i dach mają izolować od wpływu czynników zewnętrznych: zimna, deszczu, hałasu. Ich najważniejsze parametry to izolacyjność cieplna, akustyczna i odporność na włamanie. Izolacyjność cieplna wynika z właściwości profilu (czyli ramy) i przeszklenia. Generalnie, im grubszy profil i im więcej szyb w pakiecie szklenia (na ogół są 2 lub 3), tym okno jest cieplejsze.

Tę jego cechę opisuje współczynnik Uw - zgodnie z obowiązującymi przepisami, jego maksymalna wartość w przypadku stolarki fasadowej wynosi 1,1 W/(m2·K). Izolacyjność akustyczną określa współczynnik Rw wyrażany w decybelach (dB) - im wyższy, tym ciszej będzie we wnętrzu. Standardowe okna mają Rw między 30 i 32 dB. Jeżeli planujemy budowę przy ruchliwej ulicy, szukajmy takich o Rw koło 40 dB.

Odporność na włamanie zależy od profilu, okuć, przeszklenia oraz zabezpieczeń dodatkowych. Opisują ją klasy - od RC1 do RC6. W domach jednorodzinnych montuje się okna klasy nie wyższej niż RC2 i RC3, które powstrzymają złodzieja przez kwadrans, ale raczej nie udaremnią włamania.

Wybierając między produktami z drewna i z PVC, inwestor może kierować się wyłącznie swoimi upodobaniami. Kluczowe parametry mogą być takie same, bez względu na rodzaj materiału, z którego wykonano ramę. Ważne jest natomiast dopilnowanie montażu - na nic nawet najlepsza stolarka, jeśli ten zostanie przeprowadzony nieprawidłowo lub niedbale!

Okna na całą ścianę
Okna to coraz częściej przeszklenia na całą ścianę. (fot. Vetrex)

Do ocieplenia przegród zewnętrznych (ścian, dachu, podłóg na gruncie) wykorzystuje się styropian i wełnę mineralną, czasami także piankę PUR. Dwa pierwsze materiały mają podobne właściwości termoizolacyjne, poza tym wyraźnie się różnią. Styropian słabo izoluje akustycznie, jest odporny na wilgoć, lecz nie na działanie niektórych rozpuszczalników.

Tam, gdzie może mieć kontakt z wodą, lepiej sprawdzi się polistyren ekstrudowany (XPS). Wełna jest niepalna i elastyczna - dokładnie wypełnia przestrzenie, w których się ją umieszcza. Dobrze izoluje akustycznie, jest odporna na chemikalia, ale nasiąkliwa. Zmoczona traci właściwości izolacyjne. Poddasza ociepla się przeważnie wełną, podłogi odpornym na ściskanie styropianem typu dach/podłoga.

Na ścianach układa się styropian typu fasada lub wełnę (płyty półtwarde bądź twarde). Ściany są ocieplane jedną z dwóch metod: lekką mokrą albo lekką suchą.

W pierwszej metodzie, materiał izolacyjny jest przyklejany i pokrywany tynkiem cienkowarstwowym. Prace prowadzi się wyłącznie przy dobrej pogodzie - bez deszczu, silnego wiatru, intensywnego słońca.

W metodzie lekkiej suchej ocieplenie układa się między listwami rusztu, do którego mocuje się także elewację. Ta technika jest prosta, a korzystając z niej, można izolować ściany murowane i drewniane, przy każdej pogodzie. Elewację wykonuje się z desek, sidingu, płytki włókno-cementowej.

Styropian używany do ocieplenia ścian
Dwa podstawowe materiały termoizolacyjne - styropian, tu używany do ocieplenia ścian (fot. Termo Organika)...
Wełna mineralna świetnie sprawdzi się na poddaszu
...i wełna mineralna, która świetnie sprawdzi się na poddaszu (fot. Rockwool).

Janusz Werner
fot. otwierająca: J. Werner

Zdaniem naszych Czytelników

time image

12 Lut 2018, 09:40

Dzień dobry, to dość obszerny tekst w którym stropy prefabrykowane są tylko wspomniane, a nie omawiane szczegółowo. Nie znajduję w nim informacji, że stropy Dnia 9.02.2018 o 08:59, Gość Bob budowniczy napisał:  układa się bezpośrednio na ścianach ani ...

time image

Gość Bob budowniczy

09 Lut 2018, 07:59

Nie piszę komentarzy ale muszę to zrobić dla osób które wydają oszczędności życia na własny DOM. Od kiedy prefabrykaty (stropy) układa się bezpośrednio na ścianach bez użycia podpór? Kolejność jest taka że na ścianach nośnych układa się warstwę zaprawy a prefabrykaty ...

Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Montaż izolacji poziomej w istniejących budynkach
Montaż izolacji poziomej w istniejących budynkach
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Dom Energooszczędny Vademecum 2018

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2018

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2018

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze marzec 2019

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2018

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom styczeń - luty 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2019

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2019

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny