Dom przyczyną choroby? Pytamy o Syndrom Chorego Budynku

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 6-9 minut
Dom przyczyną choroby? Pytamy o Syndrom Chorego Budynku

O Syndromie Chorego Budynku rozmawialiśmy z dr hab. Józefem Pastuszką, kierownikiem Katedry Ochrony Powietrza Politechniki Śląskiej.

Panie Profesorze, jak poznać, że dom jest chory?

Najpierw wyjaśnijmy pojęcia, które często są mylone. Otóż, choroby pojawiające się w następstwie przebywania w nadmiernie zanieczyszczonym środowisku wewnętrznym nazywa się chorobami związanymi z budynkiem (BRI - Building Related Illness), spośród których najbardziej znanymi są z pewnością zatrucie tlenkiem węgla i astma, a także stosunkowo niedawno zbadana tzw. choroba legionistów (wywoływana zakażeniem bakterią Legionella) oraz gorączka "klimatyzacyjna" (humidifier fever). Do grupy chorób związanych z budynkiem należy także zaliczyć choroby nowotworowe, będące następstwem narażenia na takie substancje rakotwórcze, jak dym tytoniowy, czy też radon i produkty jego rozpadu.

Znacznie mniej poważną w skutkach zdrowotnych, lecz z drugiej strony bardzo uciążliwą i często występującą chorobą jest tzw. Syndrom Chorego Budynku (SBS - Sick Building Syndrome), który charakteryzuje się zespołem niespecyficznych objawów oraz zróżnicowanymi, jak dotąd niezbyt dobrze poznanymi problemami zdrowotnymi.

Objawy zdrowotne Syndromu Chorego Budynku można podzielić następująco:

  • objawy ogólne (ból głowy, nienaturalne zmęczenie, przygnębienie, zawroty głowy);
  • podrażnienie błon śluzowych (suchość lub podrażnienie oczu, nosa, gardła);
  • objawy skórne (przesuszenie, zaczerwienienie, złuszczanie naskórka - na twarzy, rękach, uszach).

Z badań prowadzonych w krajach skandynawskich wynika, że omawiane objawy częściej występują w pomieszczeniach biurowych niż w mieszkaniach i wyraźnie częściej są odnotowywane przez kobiety niż przez mężczyzn.

Klasyfikacji budynku jako chorego dokonuje się w oparciu o zarejestrowane dolegliwości, zwane Syndromem Chorego Budynku. Jeśli od kilku do kilkunastu procent osób w nim przebywających systematycznie doświadcza wymienionych wyżej objawów, które po opuszczeniu go stopniowo zanikają, to taki budynek nazywamy "chorym".

Czy można powiedzieć, że o Syndromie Chorego Budynku mówi się u nas mniej, niż na zachodzie Europy czy w USA? Jeśli tak, z czego to wynika?

Rzeczywiście, o Syndromie Chorego Budynku mówi się u nas mniej - z wielu powodów. W odniesieniu do budynków mieszkalnych zapewne najważniejszy jest fakt olbrzymiego deficytu mieszkań. Szczęście z zakupu własnego mieszkania jest tak duże, że lokatorzy nie zwracają uwagi na wspomniane objawy zdrowotne, tym bardziej, że są to tzw. objawy niespecyficzne, z których każdy z osobna może być wywołany przez różne przyczyny (w szczególności takie objawy, jak ból głowy). W tym miejscu należy zauważyć także drugi powód - brak właściwej edukacji.

W przypadku pomieszczeń biurowych i mieszczących nieprodukcyjne stanowiska pracy, powodem jest brak w Polsce stosownych przepisów. Nawet w odniesieniu do tych nielicznych zanieczyszczeń powietrza wewnętrznego, których stężenia dopuszczalne są jasno zdefiniowane, nie można poprzez pomiar stężeń w pomieszczeniu prognozować, czy wystąpi bądź nie wystąpi SBS. Powodem jest fakt, ze SBS może się pojawić w wyniku synergii (współdziałania) kilku substancji, bądź szerzej - kilku różnych czynników, z których każdy z osobna może występować w bardzo niskim stężeniu.

Jakie przyczyny SBS wskazuje się w Polsce najczęściej? Czy są one inne niż np. w USA, gdzie za większość problemów odpowiada źle zaprojektowana lub nieczyszczona klimatyzacja?

W Polsce, jak się wydaje, najczęstszymi powodami SBS są: emisja zanieczyszczeń z wykładzin dywanowych, z tapet, z boazerii, z mebli, oraz zagrzybienie pomieszczeń. W ostatniej dekadzie oddziaływanie tych czynników jest wzmacniane przez nieodpowiednią wentylację w wyniku montażu szczelnych okien w budynkach z wentylacją grawitacyjną. Wkrótce należy się spodziewać wzrostu liczby przypadków SBS w pomieszczeniach biurowych wyposażonych w systemy wentylacyjno-klimatyzacyjne.

Czy przyczyny, a co za tym idzie objawy Syndromu Chorego budynku są w domach jednorodzinnych inne niż w biurowcach? Czy SBS w domu różni się od tego w miejscu pracy?

Podstawowe przyczyny SBS w budynkach mieszkalnych są w Polsce zwykle inne niż w biurowcach. Z moich obserwacji wynika, że w przeciwieństwie np. do Skandynawii, skutkuje to głównie podrażnieniami błon śluzowych. Problem ten wymaga jednak pogłębionych badań, zwłaszcza w nowych domach, oddanych do użytku w ostatniej dekadzie.

Jak w prosty sposób eliminować ryzyko wystąpienia SBS? Gdzie, ewentualnie u kogo, szukać pomocy, gdy podejrzewamy, że dom jest chory?

Nie jest możliwe wyeliminowanie SBS w prosty sposób. Oczywiście, najlepiej i najłatwiej jest wprowadzać określone programy prewencyjne.

Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!

Należy też pamiętać, że jednym z istotnych czynników, mających wpływ na poziom narażenia w mieszkaniach, jest wiek budynków. Z jednej strony, z upływem czasu zmniejszają się emisje zanieczyszczeń z materiałów budowlanych oraz z mebli, lecz z drugiej, pogarsza się jakość budynku. Dywany i wykładziny podłogowe akumulują coraz większą ilość pyłu i innych zanieczyszczeń, które łatwo mogą być reemitowane do powietrza. 

Instalacje wentylacyjne zapychają się, co zmniejsza stopień wentylacji, a w dłuższym okresie generuje dodatkową emisję zanieczyszczeń (przede wszystkim z nadmiernie zapylonych filtrów). Niszczeje struktura wewnętrznych i zewnętrznych elewacji, które stają się dodatkowymi źródłami emisji.

Jeżeli w eksploatowanym budynku wystąpią objawy SBS, to najpierw potrzebna jest właściwa diagnoza. Stosowne badania, które ustalą najważniejszy powód występowania SBS mogą być przeprowadzone przez wyspecjalizowane instytucje, np. Instytut Techniki Budowlanej w Warszawie, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, Katedrę Ochrony Powietrza Politechniki Śląskiej w Gliwicach i szereg innych jednostek.

Dopiero w następnej kolejności należy podjąć specjalistyczne działania naprawcze, np. wysuszanie bądź odgrzybianie pomieszczeń, czyszczenie systemów klimatyzacyjnych, czy też zmianę ich parametrów pracy, a czasem wymianę (częściową albo całościową) urządzeń klimatyzacyjnych. Niekiedy może wystąpić konieczność wymiany dywanów (wykładzin dywanowych), boazerii, nawet mebli.

Redaktor: Janusz Werner
fot. otwierająca: Fotolia

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość mgr Jerzy Bednarczy

01 Mar 2018, 21:34

Szanowny Pan dr hab. Józef Pastuszka. Wsteczny ciąg kominowy powstaje na skutek błędu konstrukcyjnego przewodów kominowych grawitacyjnych ponad dachem. Znajomość projektowania przewodów kominowych grawitacyjnych ponad dachem: dymowych,spalinowych, wentylacyjnych tak by spełniały wymogi ...

time image

Gość Maarek

28 Lut 2018, 14:22

Pleśń czy grzyb w domu to tragedia. Wszyscy w domu chorowaliśmy, nawet ubrania pokrywały się mchem! w takim wypadku trzeba budynek osuszyć i odgrzybić jak najszybciej.

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Wentylacja z rekuperatorem - oszczędność, komfort i zdrowie
Wentylacja z rekuperatorem - oszczędność, komfort i zdrowie
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
11,90 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2021

Dom Energooszczędny Vademecum

ABC Budowania 2021

ABC Budowania

Jak budować bez błędów

Wnętrza 2021

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze wrzesień 2021

Czas na Wnętrze

Magazyn wnętrzarski pełen inspiracji

Twój Dom Twój Styl 2021

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom lipiec - sierpień 2021

Budujemy Dom

Czasopismo budowlane dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2021

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2021

Nowoczesne Instalacje