Wpływ smogu na zdrowie

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 6-9 minut
Wpływ smogu na zdrowie

Smog przyspiesza starzenie skóry, atakuje płuca i układ krążenia, osłabia układ odpornościowy, prowadzi do nowotworów, może stać się przyczyną udaru i zawału...

aktualizacja: 2018-02-13 10:02:15

O tym, że jest szkodliwy wiemy od dawna. W wyniku tzw. Wielkiego Smogu Londyńskiego z 1952 r. odnotowano ok. 12 tys. przedwczesnych zgonów. Już sama nazwa, będąca zbitką angielskich słów "smoke" (dym) i "fog" (mgła), trafnie oddaje istotę tego zjawiska. W ostatnich tygodniach mogliśmy na własne oczy zobaczyć i poczuć smog unoszący się w powietrzu.

Krajowe badania też potwierdzają, że jest się czego bać. Jak wskazują dane z raportu Głównej Inspekcji Ochrony Środowiska, normy stężenia pyłu zawieszonego PM10 w 2014 r. przekroczone bywały na 90% monitorowanej powierzchni Polski. W przypadku rakotwórczego i mutagennego benzo(a)pirenu sytuacja jest jeszcze gorsza - jego nadmiar odnotowywano we wszystkich strefach monitoringu powietrza w kraju. Niejednokrotnie są to przekroczenia te sięgają 1000% normy. Z kolei w 2015 r. ocena stanu zanieczyszczenia powietrza wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi (WWA) wykazała, że średni poziom benzo(a)pirenu w miastach przekracza pięciokrotnie dopuszczalne stężenie.

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce są w znacznej mierze efektem ogrzewania domów za pomocą węgla i innych paliw stałych, często w piecach niespełniających standardów emisyjnych (tzw. "niska emisja"). Według szacunków Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBIZE) aż 87% unoszących się w powietrzu rakotwórczych cząsteczek WWA pochodzi z domowych palenisk! Składniki smogu wykazują stosunkowo niską toksyczność ostrą (czyli podczas momentu bezpośredniego kontaktu z organizmem), ale bardzo wyraźną toksyczność przewlekłą. Oznacza to, że mogą gromadzić się w tkankach latami, powodując tam rozwijające się stopniowo uszkodzenia i prowadząc do chorób przewlekłych.

Smog przyspiesza fotostarzenie się skóry

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (substancje pojawiające się głównie w sezonie grzewczym podczas procesów spalania) oraz znajdujący się w smogu pył przenikają do wnętrza skóry. Wykazano, że podobnie jak nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne, są przyczyną objawów starzenia się skóry, takich jak wzrost pigmentacji i powstanie przebarwień. Już po kilku dniach przebywania w zanieczyszczonym powietrzu można zauważyć, że skóra staje się szorstka, odwodniona, poszarzała i bardziej wrażliwa.

Smog osłabia układ odpornościowy

Negatywne skutki zanieczyszczenia powietrza wpływają na mieszkańców Polski jeszcze przed ich urodzeniem i towarzyszą im przez całe życie powodując gorszą jego jakość i przedwczesne zgony. Dotychczas przeprowadzone badania udowodniły wpływ pyłu zawieszonego na rozwój dróg oddechowych u niemowląt urodzonych przez matki narażone w okresie ciąży na zanieczyszczenia powietrza.

Obserwacje przeprowadzone w Krakowie pokazały, że płuca takich dzieci wykazują istotnie niższe wartości całkowitej objętości wydechowej o ok. 100 ml, a dzieci te są znacznie częściej narażone na infekcje dróg oddechowych niż w grupie kontrolnej. Prawdopodobnie ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza w okresie prenatalnym może prowadzić również do defi cytów koncentracji i uwagi oraz zwiększonej nadpobudliwości (ADHD). Ponadto, zanieczyszczenia powietrza zostały wskazane jako jeden z czynników mogących wpłynąć na ryzyko obumarcia płodu, wcześniactwa oraz niskiej wagi urodzeniowej noworodków.

Smog wpływa na układy oddechowy i krążenia

Cząstki o średnicy aerodynamicznej 5-10 μm (czyli takie, jakie dostają się do powietrza w wyniku niskiej emisji) są w większości zatrzymywane w nosie, ale mniejsze z nich mogą docierać do gardła, a nawet do tchawicy.

Zanieczyszczenia powietrza wpływają również na wzrost zachorowań na astmę, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) oraz na częste infekcje górnych dróg oddechowych, w tym powstawanie stanów zapalnych. Badania naukowe pracowników Politechniki Warszawskiej potwierdziły korelację między ekspozycją na zanieczyszczenia pyłowe, a występowaniem POChP. W zależności od miejsca zamieszkania, odsetek osób dotkniętych obturacją wynosił od 5,1% do 12,3%. W przypadku grupy kontrolnej wynosił od 2,0% do 2,6%.

Cząstki o średnicy 1-5 μm mogą przenikać do oskrzeli i oskrzelików. Submikronowe cząstki pyłu o średnicy mniejszej niż 1 μm docierają do pęcherzyków płucnych, skąd mogą przenikać do krwioobiegu. Badania przeprowadzone na znacznie szerszej grupie Polaków wykazały, że w 11 przebadanych aglomeracjach można przypisać pyłowi PM2.5 średnio 6044 zgonów z powodu chorób układu krążenia lub oddechowego (w tym 3057 przypadków choroby niedokrwiennej serca), a także 1104 przypadki nowotworów płuc.

Zwiększona ekspozycja na smog powoduje wzrost ciśnienia tętniczego krwi oraz wykazuje dodatnią korelację z przypadkami pozaszpitalnego nagłego zatrzymania krążenia. Zgodnie z wynikami analiz przeprowadzonych przez zespół kardiologów z III Katedry i Oddziału Klinicznego Kardiologii SUM Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu istnieje zależność między występowaniem wzmożonego zanieczyszczenia powietrza, a częstością pojawiania się ostrych incydentów sercowo-naczyniowych i udarów mózgu oraz ich śmiertelnych przypadków. W dniach, w których ogłaszano alerty smogowe w aglomeracji górnośląskiej śmiertelność wzrastała o 6% i utrzymywała się na podwyższonym poziomie do 14 dni po okresie najwyższego stężenia szkodliwych związków w powietrzu.

Powietrze w Polsce

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) 33 z 50 miast Unii Europejskiej o największym stężeniu pyłu PM2,5 znajduje się w Polsce. Najbardziej zanieczyszczone miasta to Żywiec, Pszczyna, Rybnik, Wodzisław Śląski, Opoczno, Sucha Beskidzka, Godów, Kraków, Skawina i Nowy Sącz.

Marta Borek-Białecka
Redaktor Naczelna "O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą"
fot. Bru-nO / pixabay.com

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Nowe kotły kondensacyjne jednofunkcyjne Onnline Mono i dwufunkcyjne Onnline Duo
Nowe kotły kondensacyjne jednofunkcyjne Onnline Mono i dwufunkcyjne Onnline Duo
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze grudzień 2019 - styczeń 2020

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom listopad - grudzień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2020

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2020

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny