Wentylacja dachu - konieczne są przestrzenie wentylacyjne

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Wentylacja dachu - konieczne są przestrzenie wentylacyjne

W polskim klimacie nieuniknione jest powstawanie skroplin w dachu. Ważne by jeśli powstaną ku temu odpowiednie warunki, miały szansę na odparowanie i aby w rocznym bilansie wilgoci więcej jej wyszło z dachu, niż w nim pozostało. Podstawowym sposobem uzyskania takiego efektu jest wentylowanie dachu.

Przepływ powietrza wentylującego przez zaprojektowane do tego celu przestrzenie odbywa się dzięki dwóm naturalnym zjawiskom: działaniu wiatru oraz istnieniu ciągu termicznego.

Ciąg termiczny jest ruchem powietrza wywołanym różnicą jego gęstości wynikającą z różnicy temperatury. Ciepłe i lżejsze powietrze jest wypychane przez cięższe - zimne. Im różnica temperatury jest większa, tym ciąg i prędkość powietrza są większe. Powietrze wchodzące do przestrzeni wentylacyjnych pobiera ciepło z dwóch źródeł: z wnętrza domu i z promieniowania słonecznego. Nocami oraz w sezonie grzewczym ciepło napływa z wnętrza, a w dzień i latem pokrycie dachu jest nagrzewane przez słońce i oddaje ciepło w głąb dachu.

Siła ciągu wentylacyjnego

Z badań i bogatych doświadczeń wynika, że siła ciągu termicznego działa tylko w dachach nachylonych od 10° wzwyż. Oczywiście, im kąt nachylenia jest większy, tym ciąg termiczny lepiej działa. Dachy płaskie o mniejszym nachyleniu niż 10° mogą liczyć tylko na wiatr.

Jak wiadomo, wiatr jest czynnikiem zmiennym i trudno przewidywalnym. Z tego powodu dachy o nachyleniu mniejszym niż 10° muszą być trochę inaczej wentylowane niż te bardziej nachylone (rys. 2).

Schemat: Dach pochyły o poddaszu mieszkalnym
Rys. 1) Dach pochyły o poddaszu mieszkalnym
Schemat: Sposób wentylacji stosowany w dachach płaskich i nisko nachylonych oraz w dachach pochyłych
Rys. 2) Sposób wentylacji stosowany w dachach płaskich i nisko nachylonych oraz w dachach pochyłych

W dachach wentylowanych o nachyleniu ponad 10° działają więc dwie siły, a w płaskich tylko jedna. Przy czym ciąg termiczny jest czynnikiem pewnym, a wiatr - nie. Bez względu na nachylenie przestrzeń wentylacyjna musi: mieć wlot dla powietrza wentylującego i wylot dla tego powietrza oraz musi być drożna na całej długości.

Wbrew pozorom, te trzy warunki są dla wielu fachowców trudne do realizacji - przestrzenie wentylacyjne są zawsze schowane w konstrukcji i ich nie widać a "czego oczy nie widzą tego sercu nie żal". Dlatego budujący często o tych oczywistych warunkach zapominają.

Dachy płaskie z powodu wentylowania wyłącznie wiatrem muszą mieć duże przestrzenie wentylacyjne (rys. 2, 4), a dachy o nachyleniu większym niż 10° mogą mieć mniejsze. W praktyce te powyżej 15° mogą być wentylowane za pomocą szczelin wentylacyjnych. Szczeliny z konieczności tworzy się w dachach pochyłych o poddaszach mieszkalnych, w których termoizolację układa się miedzy belkami więźby dachowej.

Schemat: Działanie wiatru na dachy pochyłe (powyżej 10°)
Rys. 3) Działanie wiatru na dachy pochyłe (powyżej 10°)
Wymiary szczeliny wentylacyjnej w dachach wentylowanych o nachyleniu poniżej 10° wg normy DIN 4108-3: 1996
Rys. 4) Wymiary szczeliny wentylacyjnej w dachach wentylowanych o nachyleniu poniżej 10° wg normy DIN 4108-3: 1996

Z powodu sezonowej zmienności temperatury i wilgotności powietrza po obu stronach dachu, ważne jest, aby w skali roku z dachu mogło wyjść więcej pary wodnej, niż do niego przenika. O tym w dużej mierze decyduje miejsce i czas powstawania skroplin w dachu (rys. 6). Skraplanie się pary wodnej przechodzącej przez dach następuje po przekroczeniu temperatury punktu rosy.

Schemat: Dach o poddaszu mieszkalnym, wentylowany i z pokryciem wentylowanym
Rys. 6) Dach o poddaszu mieszkalnym, wentylowany i z pokryciem wentylowanym

Wiadomo, że w zimnych okresach roku oraz w nocy zewnętrzna strona dachu jest zimniejsza od wewnętrznej i dlatego skropliny najczęściej powstają po zewnętrznej stronie przegrody dachowej. Czyli punkt rosy najczęściej występuje pod pokryciem lub pod warstwą wstępnego krycia.

W wentylowanych dachach pochyłych warunkiem prawidłowego działania dachu jest występowanie punktu rosy tylko w tych miejscach, które gwarantują transport skroplin i pary wodnej poza dach. Takim miejscem jest szczelina wentylacyjna (rys. 5).

Schemat: Szczeliny wentylacyjne
Rys. 5) Szczeliny wentylacyjne

Ważne, czy para wodna skropli się na warstwie wstępnego krycia (deskowaniu lub na membranie wstępnego krycia), czy w termoizolacji. Pojawienie się skroplin w termoizolacji oznacza spadek własności termoizolacyjnych dachu i wzrost strat ciepła przez dach.

Dotyczy to szczególnie wełny mineralnej - najpopularniejszego rodzaju termoizolacji. Popularność ta wynika głównie z przenikalności tego materiału dla pary wodnej. Para wchodzi w wełnę, ale gdy jej się to umożliwi, łatwo z niej wychodzi. Ta cecha jest zaletą, ale może być również wadą, gdy wełna się zawilgoci nadmiarem skroplin. Dlatego konieczna jest wentylacja dachu.

Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!

Wentylacja dachów polega na zbudowaniu we wnętrzu dachu specjalnych przestrzeni, w których przewidziano przepływ powietrza.

W dachach pochyłych o poddaszu mieszkalnym funkcje wentylujące spełniają szczeliny znajdujące się pod pokryciem i nad warstwą termoizolacji. W różnych systemach ich wymiary są określone albo normami (np. DIN 4108) albo regułami lub tradycjami dekarskimi. Jednak zawsze zalecenia są te same: określają wielkość wymiarów wlotu i wylotu, z uwagi na ich wiodące znaczenie dla funkcjonowania szczelin i przestrzeni wentylacyjnych.

W normie DIN 4108 - 3: 1996 oprócz wymiarów określone są dyfuzyjne własności materiałów tworzących dach (rys. 4, 9). Opór dyfuzyjny warstw znajdujących się pod szczeliną wentylacyjną powinien być tym większy, im krokwie - a więc i szczeliny wentylacyjne - są dłuższe. Czyli w dachach o długich krokwiach paroizolacje powinny mieć większy opór dyfuzyjny.

Schemat: Wielkość szczeliny wentylacyjnej według DIN 4108-3 : 1996
Rys. 9) Wielkość szczeliny wentylacyjnej według DIN 4108-3 : 1996

W dachach o prostych kształtach zbudowanie odpowiednich przestrzeni wentylacyjnych jest łatwe. Natomiast im kształt dachu bardziej skomplikowany - wielopołaciowy, z lukarnami itp., tym ich wykonanie szczególnie w domu z poddaszem użytkowym może przysporzyć więcej problemów. Najtrudniej jest wykonać dwie szczeliny wentylacyjne w dachach z warstwą wstępną z papy lub FWK (nisko paroprzepuszczalnych folii wstępnego krycia). Rozdziela je nieprzepuszczająca pary (lub przepuszczająca ją w zbyt małych ilościach) warstwa wstępna, ponieważ górna szczelina osusza pokrycie i łaty, a dolna termoizolację i konstrukcję dachu.

Uwaga na szczeliny

Konstrukcja dachu upraszcza się, gdy warstwą wstępną jest MWK (wysoko paroprzepuszczalna membrana wstępnego krycia). To że MWK może stykać się z termoizolacją, bo nie spowoduje to jej zawilgocenia, sprawia, że w dachu potrzebna jest tylko jedna szczelina nad MWK (i jednocześnie pod pokryciem). 

Najwięcej bowiem problemów występuje w dachach o skomplikowanych kształtach z dwoma szczelinami. Każdy kosz, ścianka wystająca ponad dach, komin itp. blokują dolną szczelinę wentylacyjną (rys. 8). Przepływ powietrza wentylującego w górnej szczelinie utworzonej przez kontrłaty jest łatwiejszy, ponieważ powietrze może manewrować między listwami łat i kontrłat (rys. 7).

Schemat: Dach o poddaszu mieszkalnym, wentylowany i z pokryciem wentylowanym
Rys. 7) Dach o poddaszu mieszkalnym, wentylowany i z pokryciem wentylowanym
Schemat: Stopnie trudności wykonania prawidłowo działającej dolnej szczeliny wentylacyjnej
Rys. 8) Stopnie trudności wykonania prawidłowo działającej dolnej szczeliny wentylacyjnej

W dolnej szczelinie, której ścianami bocznymi są krokwie lub inne belki, powietrze nie może się tak swobodnie przemieszczać. W skrajnych sytuacjach, gdy szczelinę coś zasłania, w celu wypuszczenia powietrza napływającego od dołu wycina się w krokwiach kanały (rys. 7). Jest to jednak zabieg ryzykowny. 

Najtrudniej jest w koszu, szczególnie narażonym na podciekanie (rys. 9). W narożach wykonanie wylotu jest dużo łatwiejsze (rys. 10). Belki więźby (kulawki) stykające się z krokwiami koszowymi i narożnymi tworzą zamknięte szczeliny wentylacyjne. W koszach nie ma wlotów, do szczelin są tylko wyloty, a w narożach jest odwrotnie: są wloty, a nie ma wylotów. Problemy te można rozwiązać, stosując odpowiednie do układu wentylacyjnego konstrukcje.

W narożach dachów wentylowanych z pokryciem wentylowanym - z dwoma szczelinami (rys. 10) wykonuje się otwory przy samych krokwiach narożnych. Można to zrobić, nawiercając poszycie lub pozostawiając w nim otwory o kształtach wynikających z braku deskowania (rys. 10). Natomiast gdy uszczelnieniem jest FWK, wykonuje się z folii specjalne wywinięcie na dodatkowej kontrłacie ułożonej równolegle do naroża (rys. 11). Powstaje w ten sposób wylot dla wszystkich szczelin wentylacyjnych zamkniętych krokwią narożną. W takich dachach można również zastosować wkładki wentylacyjne wyprowadzające powietrze z dolnej szczeliny do górnej (rys. 12).

Naroża dachów wentylowanych z pokryciem wentylowanym
Rys. 10, 11, 12) Naroża dachów wentylowanych z pokryciem wentylowanym

W dachach wentylowanych z pokryciem leżącym na poszyciu (czyli ze szczeliną pod poszyciem) można rozwiązać ten problem przez nacinanie kulawek w miejscach ich połączenia z krokwią narożną; przez instalację specjalnych wkładek pod gąsiory narożne; budowę wylotu w postaci szpary w poszyciu lub kominków wyrzucających. 

Natomiast w koszach dachów z poszyciem można wykonać wloty do szczelin tylko przez nacinanie kulawek w miejscach ich połączeń z krokwią koszową (bardzo ryzykowne) lub przez zastosowanie specjalnych kształtek - osłon otworów umożliwiających przepływ powietrza z dolnej szczeliny do górnej.

Jednak zawsze w takich miejscach łatwo mogą powstać przecieki na skutek podwiania śniegu, szczególnie w starszych już dachach (z uszkodzonymi uszczelnieniami gąsiorów). Dlatego są to rozwiązania wymagające szczególnie dobrego wykonawstwa.

 

Pomocne membrany

Wiele konstrukcji można wykonać prościej, odkąd dostępne są wysoko paroprzepuszczalne membrany wstępnego krycia. Dachy z MWK (nie wentylowane z pokryciem wentylowanym) są dużo prostsze do wykonania. Dachy w tej wersji mają tylko jedną szczelinę utworzoną przez kontrłaty, co w koszach i narożach bardzo upraszcza konstrukcję. Wymiana powietrza w przestrzeni między łatami a nad kontrłatami powoduje, że wentylacja pokrycia znakomicie działa zarówno w narożach, jak i w koszach. Dlatego pojawienie się MWK na rynku spowodowało wyeliminowanie wszelkich problemów z wykonaniem drożnych kanałów wentylacyjnych znajdujących się pod poszyciem lub pod FWK.

Jednak warto pamiętać, że również MWK podlegają wielu zasadom ich stosowania i zanim się je ułoży, trzeba wiedzieć, jak to zrobić. Wielu wykonawców nie poleca MWK tylko dlatego, że nie zapoznali się z tymi zasadami i z tego powodu mają złe doświadczenia.

Krzysztof Patoka

Zdaniem naszych Czytelników

time image

18 Lis 2020, 23:47

Pięknie zrobiony dach, doceniam wnikliwość. No ale nie znalazłem - co z tym ociepleniem podłogi strychu 35 cm pod dachem? Za mało dociekliwy jestem?

time image

17 Lis 2020, 19:27

No to konkretniej jeszcze:  https://forum.budujemydom.pl/topic/11215-dziennik-pezeta/?do=findComment&comment=502354  

time image

17 Lis 2020, 18:51

29 minut temu, PeZet napisał: A stąd mniej więcej zaczyna się przygoda z wentylacją połaci dachu, okraszona dyskusjami forumowymi: https://forum.budujemydom.pl/topic/11215-dziennik-pezeta/?do=findComment&comment=495016 Elegancko  że nie muszę ...

time image

17 Lis 2020, 18:10

2 godziny temu, zenek napisał: Myślę, że sam dach (połać) (i poddasze) PeZet ma nieocieplone  Tu jest mój dziennik budowy. Dosyć dokładnie wszystko udokumentowałem, również ocieplanie dachu i szczelinę wentylowania połaci.  https://forum.budujemydom.pl/topic/11215-dziennik-pezeta/   A ...

time image

17 Lis 2020, 15:54

6 godzin temu, Budujemy Dom - budownictwo ogólne napisał: Rozumiem, że wentylacja połaci zrealizowana w podobny/identyczny sposób? Myślę, że sam dach (połać) (i poddasze) PeZet ma nieocieplone 

10 godzin temu, PeZet napisał: Kiedyś myślałem że jak zrobię szczelinę wentylującą połać, to mi nią wywieje ciepło, bo wełna będzie marzła. Aż w końcu dach mi zaczął pleśnieć i kiedy zrobiłem jak trzeba, to okazało się, że i pleśni nie ma, i wyziębień ...

time image

17 Lis 2020, 08:13

8 godzin temu, PeZet napisał: Kiedyś myślałem że jak zrobię szczelinę wentylującą połać, to mi nią wywieje ciepło, bo wełna będzie marzła. Aż w końcu dach mi zaczął pleśnieć i kiedy zrobiłem jak trzeba, to okazało się, że i pleśni nie ma, i wyziębień ...

time image

16 Lis 2020, 23:25

22 minuty temu, zenek napisał: skoro masz strych nieużytkowy nieoceplony - to jak go zwentylujesz - a musisz - to będziesz miał duże straty ciepła na niższej kondygnacji. Więc albo masz ocieplenie stropu pod strychem, albo musisz je zrobić.  Kiedyś ...

time image

16 Lis 2020, 23:01

7 godzin temu, Gość Zbyszek napisał: Dzień dobry, Mamy strych nieużytkowy, nieocieplony nad częścią mieszkalną. Dach pokryty deską, papą - blachodachówką. Po 10 latach daje się zauważyć pleśń na krokwiach i deskach na strychu. Na etapie budowy nieświadomy ...

time image

16 Lis 2020, 18:21

W wentylacji połaci nie patrzy się na wymiany powietrza na godzinę, tylko na pole powierzchni szczeliny wentylacyjnej. No i nie ma tam innej wentylacji poza cugiem. Wymiany powietrza na godzinę dotyczą wentylacji w pomieszczeniach gdzie się mieszka. 

I tak na samym końcu sprowadzamy wszystko do wymiany powietrza na godzinę. Szczególnie istotne przy wentylacji naturalnej czyli grawitacyjnej.  

time image

16 Lis 2020, 16:06

46 minut temu, Gość Zbyszek napisał:  Czy wystarczy zrobić otwory wentylacyjne na ścianach (pod kalenicą) o średnicy 100-140mm? Swojego czasu czytałem na ten temat, bo miałem podobny kłopot. i znalazłem dwa warianty.   Chodzi o to, żeby pole wywiewów ...

time image

Gość Zbyszek

16 Lis 2020, 15:25

Dzień dobry, Mamy strych nieużytkowy, nieocieplony nad częścią mieszkalną. Dach pokryty deską, papą - blachodachówką. Po 10 latach daje się zauważyć pleśń na krokwiach i deskach na strychu. Na etapie budowy nieświadomy problemu, wentylacja została zaniedbana. Czy wystarczy ...

18 minut temu, Budujemy Dom - budownictwo i instalacje napisał: Wentylacja wymaga zapewnienia nawiewu i wywiewu - sam wylot nie wystarczy. Pytanie tak szczelne są okna ? Na podaszu w zasadzie powinna być wentylacja mechaniczna  (niski kanał - mały ciąg) i można to rozwiązać ...

time image

16 Lis 2020, 09:39

Dnia 14.11.2020 o 08:46, Gość Robert Śląsk napisał: Czy jak zrobie pod sufitem otwory wentylacyjne rozwiąże to problem? 1. Na początek to powinieneś wiecej przewietrzac pomieszczenia. 2. Czy wszystkie pomieszczenia są normalnie grzane? czy tez część ...

Wentylacja wymaga zapewnienia nawiewu i wywiewu - sam wylot nie wystarczy. Pytanie tak szczelne są okna ? Na podaszu w zasadzie powinna być wentylacja mechaniczna  (niski kanał - mały ciąg) i można to rozwiązać w sposób pośredni,  zapewniając przepływ powietrza między pokojem ...

Jak grube są ściany i z czego wykonane, jak rozwiązana jest wentylacja w pomieszczeniach, w których pojawia się pleśń, co to są za pomieszczenia? Do powstania pleśni potrzebne są zarodniki (pewno są w każdym mieszkaniu) i dodatkowo warunki odpowiednie do rozwoju ->odpowiednia ...

time image

Gość Robert Śląsk

14 Lis 2020, 07:46

Witam,mieszkamy w domu dwu piętrowym ,nie ocieplonym w którym na zimnych ścianach skrapla się para i powstaje pleśń .Kształt dachu: koperta o nachyleniu 10-30%. Niskie poddasze wyłożone wełna mineralna.Posiadamy 2 kominy do wetylacyjnych podłaczony jest tylko okap w kuchni i łazience. Czy ...

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Montaż systemu rynnowego PVC
Montaż systemu rynnowego PVC
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
11,90 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2021

Dom Energooszczędny Vademecum

ABC Budowania 2021

ABC Budowania

Jak budować bez błędów

Wnętrza 2021

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze lipiec - sierpień 2021

Czas na Wnętrze

Magazyn wnętrzarski pełen inspiracji

Twój Dom Twój Styl 2021

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom lipiec - sierpień 2021

Budujemy Dom

Czasopismo budowlane dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2021

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2021

Nowoczesne Instalacje