W takich domach klimatyzacja jest niezbędna. Jaki klimatyzator wybrać i jakiej mocy, żeby płacić mniej za prąd

Czego dowiesz się z artykułu?

Klimatyzatory zapewniają nie tylko obniżenie temperatury, ale również wilgotności. Dzięki temu powietrze nie wydaje się już tak ciężkie i duszne w czasie upałów. Ponadto mogą to powietrze dość efektywnie oczyszczać chociażby z pyłków. Dla wielu osób będą to całkiem mocne argumenty przemawiające za montażem klimatyzatorów. Można też podać obiektywne kryteria, określone cechy domu, przy których wykonanie klimatyzacji jest szczególnie pożądane.

Jaki wybrać klimatyzator? Rodzaje klimatyzatorów

W domach jednorodzinnych najczęściej zakłada się klimatyzatory typu split. Składają się one z dwóch jednostek (modułów). W wewnętrznej mamy parownik i dość cichy wentylator – dzięki nim ciepło jest odbierane z wnętrza domu. Natomiast w zewnętrznej znajdują się skraplacz, wentylator i sprężarka. To ona umożliwia oddawanie ciepło na zewnątrz i jest głośna. Jednostki połączone są miedzianymi rurkami, przez które przepływa gazowy czynnik roboczy, tradycyjnie nazywany freonem.

Wariant multi split składa się z kilku jednostek wewnętrznych połączonych z tylko jedną zewnętrzną. Oczywiście, ma ona odpowiednio wysoką moc, zaś temperaturę i intensywność nadmuchu powietrza możemy ustawić niezależnie dla każdej jednostki wewnętrznej.

Klimatyzatory monoblokowe to najprostszy typ urządzeń. W nich wszystkie komponenty znajdują się w jednej obudowie, urządzenie możemy zaś przenosić z pokoju do pokoju. Nie ma tu potrzeby instalacji (montażu) na stałe, jednak wymagane jest wystawienie przez okno rury o dużej średnicy. Tą rurą wyrzucane jest na zewnątrz rozgrzane powietrze, a wraz z nim ciepło odebrane z pomieszczenia przez klimatyzator.

W modelach kasetonowych jednostkę wewnętrzną (wariantu split lub multi split) ukrywa się nad sufitem podwieszanym. Natomiast klimatyzacja kanałowa charakteryzuje się tym, że zamiast montować moduły wewnętrzne w poszczególnych pomieszczeniach doprowadza się do nich jedynie kanały powietrzne. Jednak te ostatnie dwa typy spotyka się rzadko w domach jednorodzinnych. Są natomiast popularne w dużych obiektach biurowych czy handlowych.

Dlaczego klimatyzator split jest najpopularniejszy?

Skuteczność działania, poziom trudności montażu, koszty inwestycji i eksploatacji to podstawowe czynniki, które trzeba wziąć pod uwagę decydując się na założenie klimatyzacji. W większości przypadków zrobienie takiego bilansu wskazuje na klimatyzatory split. Wyraźnie gorsza skuteczność chłodzenia, energochłonność i głośna praca klimatyzatorów monoblokowych powoduje, że należy je traktować raczej jako służące do doraźnego schłodzenia wybranych pomieszczeń. Innymi słowy, będą one dobrym wyborem dla kogoś, kto potrzebuje jedynie sporadycznie używanego chłodzenia. Chce natomiast uniknąć kosztów i kłopotów związanych z montażem.

Czym różni się klimatyzator split od multi split?

Pod względem skuteczności działania i wygody użytkowania modele split oraz multi split są w pełni porównywalne. Różnica tkwi natomiast w zakresie prac związanych z montażem. W wariancie split mamy jednostkę wewnętrzną, połączoną jedynie krótkimi rurkami i przewodami elektrycznymi z jednostką zewnętrzną, znajdującą się po drugiej stronie ściany zewnętrznej domu. Montaż nie jest więc trudny i w dowolnym momencie można dodać kolejne urządzenie. Ponadto każde z nich pracuje zupełnie niezależnie, co jest atutem w razie awarii.

W domach jednorodzinnych dominują modele klimatyzatorów split i multi split - skuteczne i niezbyt trudne do zamontowania, fot. GREE

Natomiast w wariancie multi split mamy tylko jedną (choć większą) jednostkę zewnętrzną. Rury i przewody są o wiele dłuższe i ich ukrycie bywa kłopotliwe, szczególnie w już wykończonym i użytkowanym budynku. Ostatecznie koszty obu wariantów są zaś porównywalne. Tak więc montaż w wariancie multi split jest trudniejszy, natomiast nie mamy elewacji upstrzonej wieloma jednostkami zewnętrznymi. Musimy więc zdecydować, co jest dla nas ważniejsze.

Jakie są dodatkowe funkcje klimatyzatorów?

Klimatyzatory mogą nie tylko chłodzić. Niemal standardem jest obecnie funkcja przeciwna, czyli ogrzewanie. Trzeba przy tym podkreślić, że w tym trybie klimatyzator staje się po prostu pompą ciepła typu powietrze/powietrze. We wszystkich urządzeniach powietrze jest oczyszczane. Przy czym mogą do tego służyć zarówno typowe filtry o różnej dokładności, jak i elektrostatyczne katalizatory rozkładające pyłki, mikroby itd. W niektórych modelach można uruchomić przy tym samo oczyszczanie powietrza, nawet bez jego chłodzenia, zastępując w ten sposób oczyszczacz.

Czy ogrzewanie klimatyzatorem jest skuteczne?

Klimatyzator w funkcji grzania działa jako pompa ciepła powietrze/powietrze. Znaczy to, że odbiera ciepło z powietrza zewnętrznego i przekazuje je do pomieszczenia. Robi to za pomocą strumienia ciepłego powietrza, wypływającego z jednostki wewnętrznej. Niektóre modele klimatyzatorów cechuje przy tym całkiem wysoka sprawność, porównywalna z pompami ciepła typu powietrze/woda. Także ich moc jest dostatecznie wysoka. Jednak ogrzewanie klimatyzatorami ma też pewne ujemne cechy, przez które traktuje się je raczej jako uzupełnienie zasadniczej instalacji grzewczej (wodnego c.o.), nie zaś jako jedyny system grzewczy. Chyba najważniejszą niedogodnością jest głośność pracy.

Szum powietrza jest nieunikniony, a co ważne przy dużych mrozach nie wystarczy używanie tylko najniższych biegów, żeby przekazać do wnętrza wystarczającą ilość ciepła. Ponadto praca urządzeń wiąże się nieuchronnie z nawiewem, a więc i ruchem powietrza. Nie każdemu będzie to odpowiadać, szczególnie osobom z alergiami. Ponadto rozkład temperatury może być daleki od optymalnego. Ciepłe powietrze naturalnie unosi się bowiem ku górze, przez co najcieplej robi się pod sufitem, za to wyraźnie chłodniej przy podłodze. Z tych względów klimatyzator traktowany jest raczej jako uzupełnienie ogrzewania.

Jak dobrać moc klimatyzacji?

W popularnych poradnikach znajdziemy zazwyczaj zalecenie, że moc chłodnicza powinna wynosić 100-200 W/m2 powierzchni pomieszczenia. Generalnie taka metoda doboru mocy klimatyzatora jest słuszna, lecz bardzo niedokładna. Oznacza przecież, że w pokoju 20 m2 potrzebny będzie klimatyzator od 2 do 4 kW mocy chłodniczej. Dlatego trzeba ją traktować tylko jako orientacyjną, pierwszy krok przy doborze. Dopiero w kolejnych fachowiec powinien te wartości uściślić. Przede wszystkim przy dobrze mocy klimatyzacji musi on uwzględnić wielkość okien i to czy są osłonięte przed słońcem.

Wartość od 100 do 200 W mocy chłodniczej na 1 m2 powierzchni pomieszczenia trzeba traktować jedynie jako orientacyjną. Faktycznie potrzebną moc powinien ustalić fachowiec, fot. ROTENSO

Kolejnym zasadniczym czynnikiem jest sama konstrukcja budynku, to ile ciepła jest w stanie wchłonąć, a w związku z tym na ile szybko i mocno się nagrzewa. Fachowy dobór pozwala osiągnąć optymalny efekt. Czyli taki, w którym moc klimatyzacji jest wystarczająca do skutecznego chłodzenia, lecz równocześnie nie jest nazbyt wysoka. Zbytnia przesada doprowadzi bowiem do tego, że niepotrzebnie wydamy więcej na same klimatyzatory, będą one głośniejsze i zużyją więcej prądu. W skrajnych przypadkach zakres regulacji ich mocy może być niewystarczający, przez co będą się nadmiernie często włączać i wyłączać, zaś ich trwałość spadnie.

Przeczytaj

Może cię zainteresować

Wentylacja decentralna w modernizacji budynków - poprawa... Systemy wentylacji - który jest najlepszy do Twojego domu? Centrale wentylacyjne a komfort w cieplejszym sezonie....

Dowiedz się więcej

Zobacz więcej Zobacz mniej

Dlaczego wielkość okien jest ważna przy wyborze mocy klimatyzatora?

Jeżeli zaplanujemy przeszklenie całej ściany salonu, szczególnie tej południowej, za to bez zacieniających osłon (rolet, markiz) lub wysokich drzew od tej strony, to możemy być praktycznie pewni, że bez klimatyzatora się nie obejdzie. Bowiem to intensywne nasłonecznienie dużych okien jest najważniejszą przyczyną przegrzewania się wnętrz w sezonie letnim.

Dlatego przy fachowej ocenie czy klimatyzacja będzie potrzebna oraz jaką powinna mieć moc, w pierwszej kolejności sprawdza się:

wielkość okien;
ich położenie względem stron świata;
to czy są wyposażone w osłony lub w inny sposób zacienione.

Duże przeszklenia od lat są w modzie. Co do ich orientacji względem stron świata, to warto pamiętać, że najintensywniej słońce operuje od południa, następnie od zachodu, odczuwalnie słabiej od strony wschodniej. Natomiast od północy nigdy nie dociera do nas intensywne, bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Zresztą dużych okien od północy generalnie się nie poleca, ze względu na duże straty energii w sezonie grzewczym i brak zysków ciepła od słońca. Na nasłonecznionych elewacjach zasadnicze znaczenie mają jednak osłony przeciwsłoneczne oraz inne elementy zacieniające. Jeżeli chodzi o osłony, to zdecydowanie skuteczniejsze są te montowane od zewnątrz, niż wewnętrzne. Łatwo zrozumieć dlaczego tak jest - jeżeli na słońcu nagrzeje się roleta zewnętrzna, to i ciepło oddaje ona poza pomieszczeniem. Warto przy tym wiedzieć, że w praktyce całkiem skutecznie zatrzymują nadmiar słońca również szerokie okapy dachu oraz rosnące przed oknami wysokie drzewa liściaste. W sezonie letnim, kiedy słońce znajduje się wysoko nad linią horyzontu, rzucają one cień na okna, natomiast nie ograniczają istotnie dostępu światła zimą, gdy promienie słoneczne padają bardziej poziomo.

Ile prądu zużywa klimatyzator?

Przede wszystkim trzeba podkreślić, że klimatyzator pobiera z sieci kilka razy mniej prądu niż wynosi jego moc chłodnicza. To sytuacja analogiczna jak w przypadku pomp ciepła, gdyż klimatyzator jest w istocie szczególnym typem pompy ciepła. Dla przykładu weźmy wysokiej jakości klimatyzator o najwyższej klasie efektywności energetycznej (A+++). Przy nominalnej mocy chłodniczej 3,5 kW, a więc dość typowej jak na domy jednorodzinne pobiera on zaledwie 0,51 kW. Oznacza to w trybie chłodzenia współczynnik efektywności wynoszący około 7. Czyli tyle razy mniejsza od uzyskiwanej mocy chłodzenia jest pobierana moc elektryczna. Pamiętajmy jednak, że taki sprzęt nie działa w sposób ciągły. Zaś jeżeli już pracuje, to zwykle robi to z mocą wyraźnie niższą od nominalnej, a więc pobierając mniej prądu (w tym przypadku to zaledwie 0,2 kW czyli 200 W).

Przede wszystkim trzeba pamiętać, że pobór prądu jest kilka razy niższy od mocy chłodniczej. Wysokiej jakości klimatyzator zużywa niewiele energii elektrycznej, fot. PANASONIC

Jak w takim razie wyznaczyć zużycie prądu przez klimatyzację w ciągu roku? Trzeba przyjąć pewien ustandaryzowany dla wszystkich urządzeń cykl pracy. I taką właśnie wartość (wyznaczoną zgodnie z EU/626/2011) znajdziemy na etykiecie energetycznej każdego klimatyzatora. W naszym przypadku jest to dokładnie 129 kW/rok. Jak przekłada się to na pieniądze? Obecnie cena prądu z sieci w najpopularniejszej taryfie G11 wynosi 1,10-1,20 zł/kWh po uwzględnieniu wszystkich opłat dodatkowych (przesył, abonament). Oznacza to więc koszt prądu przy klimatyzacji ok. 150 zł za cały rok, czyli stosunkowo niewiele. Tak więc obawa przed wysokimi kosztami eksploatacji klimatyzacji w domu jest nieuzasadniona. Oczywiście, z zastrzeżeniem, że taka katalogowa wartość jest jedynie orientacyjna. Faktyczne zużycie prądu zależy zaś od wielu czynników.