Cegła szamotowa to specjalistyczny materiał zduński i budowlany, wyróżniający się nie tylko charakterystycznym kolorem i większym ciężarem, ale przede wszystkim unikalnym składem. Powstaje z mieszanki wypalonej i zmielonej gliny ogniotrwałej (szamotu) oraz plastycznej gliny surowej. Uformowany materiał wypala się po raz drugi w bardzo wysokiej temperaturze. W rezultacie powstaje cegła, która jest wyjątkowo odporna na ekstremalne temperatury, ich gwałtowne wahania oraz działanie gazów spalinowych.
Cegła szamotowa to rodzaj cegły o wyjątkowych właściwościach, wynikających z jej składu i metody produkcji, polegającej na dwukrotnym wypalaniu mieszaniny łupków i gliny. Dzięki temu procesowi cegła ta jest szczególnie odporna na wysokie temperatury i ich gwałtowne zmiany, co sprawia, że znajduje zastosowanie w konstrukcjach wymagających dużych walorów ogniotrwałości. W zależności od przeznaczenia, dostępne są różne klasy cegły szamotowej (As, Bs, Cs), różniące się maksymalną odpornością na temperaturę, od 1600°C do 1900°C. Istotne są także aspekty estetyczne, jak kolor i wymiary cegieł, które mogą być dostosowane do indywidualnych potrzeb. Cegły te, charakteryzujące się gęstością około 2,5 kg/dm3, odpornością na ściskanie oraz niską rozszerzalnością cieplną, są także stosowane do obudowy kominków, pieców chlebowych, palenisk grillowych oraz w piecach C.O. i na ekogroszek, co czyni je niezwykle funkcjonalnym materiałem budowlanym. Cena cegły zależy od jej klasy i wymiarów, przy czym standardowy rozmiar 240 x 114 x 64 mm klasy Bs kosztuje około 5 zł. Montaż cegły szamotowej wymaga użycia specjalnej, ogniotrwałej zaprawy.
Na co warto zwracać uwagę przy wyborze cegły szamotowej?
Zanim zdecydujesz się na zakup szamotu, warto precyzyjnie określić przeznaczenie budowanej konstrukcji. Kluczowym parametrem jest klasa ogniotrwałości, która decyduje o tym, jaką maksymalną temperaturę wytrzyma materiał bez uszkodzeń.
Najbardziej uniwersalna. Kominki, grille, piece chlebowe, piece do pizzy
Cs
do 1600°C
Przewody kominowe, mniej obciążone termicznie elementy palenisk
Wskazówka. W zastosowaniach domowych (kominki, wędzarnie, grille) klasa Bs jest zdecydowanie najlepszym i najbardziej optymalnym wyborem.
Wymiary i kolory cegieł szamotowych
Poza klasą ogniotrwałości ogromne znaczenie ma format budulca. Rynek oferuje obecnie dużą różnorodność:
Standardowe wymiary. 240 x 114 x 64 mm (najpopularniejsza) oraz tzw. połówki. 240 x 114 x 32 mm.
Kształtki specjalne. Cegły w kształcie litery „L”, kliny (niezbędne do budowy łuków i sklepień, np. w piecach do pizzy), a także formatki nietypowe.
Płyty szamotowe. Coraz popularniejsza alternatywa dla cegieł (np. w wymiarach 500 x 200 x 30 mm). Umożliwiają szybszą budowę palenisk i obudów kominkowych ze względu na mniejszą liczbę spoin.
Kolorystyka. Choć naturalny kolor szamotu to odcienie żółci i słomkowego beżu, producenci oferują również cegły w kolorze czerwonym, brązowym, czarnym czy białym. Pozwala to na idealne dopasowanie estetyki otwartego paleniska do wystroju wnętrza.
Najważniejsze parametry cegieł szamotowych i cena
Lista zalet cegieł szamotowych nie kończy się na ich ogniotrwałości. Do najważniejszych właściwości fizycznych należą:
Wysoka gęstość. Wynosi ok. 2,5 kg/dm³, co przekłada się na duży ciężar budulca.
Akumulacja ciepła. Cegła szamotowa doskonale chłonie ciepło i oddaje je bardzo powoli. Dzięki temu piec czy kominek grzeje długo po wygaśnięciu ognia.
Niska rozszerzalność cieplna. Współczynnik liniowej rozszerzalności cieplnej wynosi zaledwie ok. 0,55%. Oznacza to, że konstrukcja nie pęka i nie odkształca się pod wpływem nagrzewania i stygnięcia.
Wytrzymałość na ściskanie i ścieranie. Szamot jest twardy i odporny na uszkodzenia mechaniczne (np. uderzenia polanami drewna).
Cegła szamotowa sprawdzi się do budowy paleniska, fot. RomaSt16 / pl.depositphotos.com.
Ile kosztuje cegła szamotowa?
Ceny materiałów budowlanych uległy w ostatnich latach sporym wahaniom. Obecnie należy przygotować się na następujące wydatki:
Cegła standardowa (240x114x64 mm, klasa Bs): ok. 8 - 12 zł / szt.
Kształtki specjalne i cegły klasy As: od 15 zł do nawet 25 zł / szt.
Płyty szamotowe dużego formatu: od 50 zł do 150 zł / szt.
Zastosowanie. Piece C.O., kotły na ekogroszek i piece do pizzy
Żaroodporne cegły szamotowe to doskonałe rozwiązanie izolacyjne i akumulacyjne dla wielu systemów grzewczych:
Kotły C.O. i piece na ekogroszek. Wykłada się nimi ściany kotła lub drzwiczki (często przy użyciu specjalnych cegieł z wgłębieniami ułatwiającymi montaż). Szamot sprawia, że zasyp jest węższy, a paliwo koksuje się stopniowo. Podnosi to temperaturę spalania wewnątrz komory, co sprzyja czystszemu dopalaniu spalin (zmniejsza się ilość osadzającej się sadzy i zanieczyszczeń).
Piece chlebowe i do pizzy. Szamot to absolutna podstawa. Dzięki zdolności do magazynowania ciepła, płyta szamotowa równomiernie opieka spód pizzy, a kopuła z klinów szamotowych utrzymuje stałą, wysoką temperaturę niezbędną do profesjonalnego wypieku (często przekraczającą 400°C).
Montaż i obróbka – jak prawidłowo murować z szamotu?
Budowa z użyciem szamotu wymaga zupełnie innego podejścia niż tradycyjne murowanie. Aby uniknąć pękania spoin, należy przestrzegać kilku kluczowych zasad:
1. Odpowiednia zaprawa i rola szkła wodnego
Zwykła zaprawa cementowa pod wpływem temperatury całkowicie się skruszy. Należy używać zaprawy szamotowej. Tradycyjna zaprawa szamotowa wiąże dopiero pod wpływem wysokiej temperatury (tzw. wiązanie ceramiczne). Aby konstrukcja była stabilna jeszcze przed pierwszym rozpaleniem (tzw. wiązanie na zimno), do zaprawy często dodaje się szkło wodne lub cement górniczy (glinowy). Alternatywą są gotowe, nowoczesne kleje zdunskie, które są od razu gotowe do użycia.
2. Przygotowanie materiału
Szamot jest materiałem porowatym i silnie chłonnym. Przed nałożeniem zaprawy, cegły szamotowe należy zwilżyć (lub wręcz na chwilę zanurzyć w wodzie). W przeciwnym razie cegła błyskawicznie "wypije" wodę z zaprawy, co zniszczy jej właściwości wiążące i doprowadzi do pęknięć.
3. Technika układania i cięcie
Fugi powinny być jak najcieńsze (najlepiej 2-3 mm).
Cegły układamy na tzw. mijankę – pionowe spoiny nie mogą tworzyć ciągłej linii.
Obróbka. Ponieważ szamot jest niezwykle twardy, do jego docinania niezbędna jest szlifierka kątowa (lub piła stołowa) wyposażona w tarczę diamentową z ciągłym nasypem. Zwykłe tarcze do kamienia szybko się zużyją.
Cegły szamotowe są wykorzystywane do obudowy kominków, fot. lightkeeper / pl.depositphotos.com.
Podsumowanie. Wady i zalety
Zalety:
Niezrównana odporność na ogień (do 1700-1900°C).
Świetne właściwości akumulacyjne (długie oddawanie ciepła).
Odporność na szok termiczny (gwałtowne zmiany temperatury).
Bezpieczeństwo i ekologia (materiał w 100% naturalny).
Długa żywotność wykonanych konstrukcji.
Wady:
Cena. Znacznie wyższa niż w przypadku zwykłej cegły ceramicznej czy klinkierowej.
Trudna obróbka. Twardość materiału wymaga użycia specjalistycznych narzędzi diamentowych.
Konieczność stosowania specjalistycznej chemii. Wymaga dedykowanych zapraw, klejów i uszczelniaczy wysokotemperaturowych.
Wysoka waga. Konstrukcje z szamotu są bardzo ciężkie, co w niektórych przypadkach wymaga wzmocnienia stropu lub wykonania solidnego fundamentu.
W przypadku palenisk nie można korzystać z tradycyjnych zapraw, ponieważ nie są one odporne na wysoką temperaturę. Konieczny jest zatem wybór zaprawy zaprawy ogniotrwałej, która dobrze znosi, zarówno kontakt z ogniem, jak i z opadami, co jest ważne, np. w przypadku zewnętrznych palenisk grillowych. Często musi ona stać około 3 dni, zanim zostanie użyta, a w tym czasie warto na próbę ułożyć cegły na sucho, aby sprawdzić, czy zbudowanie zaplanowanej konstrukcji jest wykonalne. Cegły powinny być układane tak, aby pionowa fuga nie tworzyła ciągłej linii, co zapewni większą trwałość całego kominka.
Od 1998 roku Redakcja "Budujemy Dom" tworzy społeczność pasjonatów budownictwa, którzy z chęcią dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem. Nasz zespół to wykwalifikowani redaktorzy, architekci, inżynierowie i specjaliści z różnych dziedzin budownictwa, którzy stale poszerzają swoją wiedzę i śledzą najnowsze trendy.
Kto wypisuje takie sformułowania "o standardowym rozmiarze 240 x 114 x 64 mm oraz o połowę grubsze 240 x 114 x 32 mm" jak cegła o połowę grubsza może być cieńsza i do tego jeszcze te ceny chyba z przed kilku lat teraz trzeba je liczyć minimum razy 3 bo za 5 zł to nawet takiej starej ...
1
