Ścieżki i opaska wokół domu bez błędów: inwestorzy o kostce i podbudowie

Czego dowiesz się z artykułu?

O zagospodarowaniu przestrzeni wokół domu warto pomyśleć zawczasu, by potem prace nie były prowadzone w pośpiechu, albo - przeciwnie - nie ciągnęły się latami. A tak się niestety często zdarza, bo wielu inwestorów zapomina, że budowa domu i wydatki z nią związane nie kończą się na wykończeniu wnętrz. Wykonanie samego tylko ogrodzenia może się wiązać z wydatkiem nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Pozostałe elementy są tańsze, ale też trzeba je przewidzieć w budżecie. W naszym artykule podpowiadamy, jak zaaranżować otoczenie domu oraz z czego wykonać nawierzchnie ogrodowe i opaskę wokół domu.

Planowanie otoczenia - ścieżki wokół domu

Zadanie to wymaga przemyślanego podejścia - układ traktów pieszych, czyli ścieżek wokół domu i w ogrodzie, podjazd do garażu, roślinność i elementy małej architektury muszą tworzyć spójną całość, która będzie zarówno funkcjonalna, jak i estetyczna. Niektórzy planują to samodzielnie, ale coraz więcej inwestorów decyduje się na skorzystanie z usług architekta krajobrazu. Dla osób, które chcą zaaranżować przestrzeń wokół domu we własnym zakresie, dostępne są bezpłatne programy do projektowania ogrodu i nawierzchni, często udostępniane przez producentów kostki brukowej lub płyt tarasowych.

Prace wokół domu to po części wciąż roboty budowlane. fot. A. Papliński

Uwaga! W projekcie zagospodarowania działki trzeba uwzględnić takie elementy infrastruktury, jak przydomowa oczyszczalnia ścieków lub szambo, studnia, śmietnik, budynek gospodarczy, wiata na opał itp.

Jak zaprojektować podjazd przed domem?

Pierwszym krokiem powinno być określenie rozmieszczenia i wymiarów podjazdu oraz ścieżek wokół domu - ich układ najlepiej planować równolegle z projektem ogrodu. Podjazd musi być wystarczająco szeroki, by umożliwić wygodne manewrowanie samochodem - przyjmuje się, że minimalna szerokość to 3 m, a długość co najmniej 6 m. Ale nie warto też utwardzać zbyt dużej powierzchni, zwłaszcza na mniejszych działkach, bo odbędzie się to kosztem cennej zieleni, zaś całość będzie wyglądać przytłaczająco. Poza tym będzie to sprzyjać gromadzeniu się wody opadowej, która w typowe utwardzone powierzchnie praktycznie nie wsiąka.

Podjazd przed domem musi być utwardzony materiałem wytrzymującym duże obciążenia, fot. Vestone

Jak zaprojektować chodnik wokół domu?

Chodnik prowadzący od furtki do drzwi wejściowych powinien mieć 1-1,5 m szerokości, aby wygodnie mijały się dwie osoby czy też można było wygodnie prowadzić wózek dziecięcy. W dalszej części ogrodu ścieżki mogą być nieco węższe - 0,8-1 m wystarczy, by swobodnie poruszać się między rabatami, altaną, miejscem na grilla czy domkiem na narzędzia. Kształt i kolorystyka chodników wokół domu zależą od indywidualnych preferencji, jednak zaleca się umiar w doborze wzorów i barw. Zbyt wiele odcieni lub skomplikowanych kształtów może przytłaczać i wprowadzać chaos. Zazwyczaj wystarczą dwa lub trzy harmonizujące ze sobą kolory.

Proste, geometryczne ścieżki są łatwiejsze w wykonaniu i lepiej komponują się z nowoczesną architekturą. Natomiast ścieżki jak łagodne łuki sprawdzą się w ogrodach o swobodnym, naturalnym charakterze. W wariancie z kostką brukową warto wydzielić kolorem część pieszą w obrębie podjazdu lub zaakcentować krawędzie ścieżek. Generalnie nawierzchnia ogrodowa powinna współgrać z elewacją budynku, ogrodzeniem i innymi elementami otoczenia - dobrze, gdy podjazd i alejki stanowią tło dla domu i roślinności, nie zaś motyw dominujący.

Wokół domu obecnie najpopularniejsze są nawierzchnie z kostki. Układając ją trzeba pamiętać o fachowym wykonaniu podbudowy, fot. BRUK-BET

Kostka wokół domu - najpopularniejsze rozwiązanie

Wybór kostki jest bardzo szeroki. Obecnie największą popularnością cieszy się kostka betonowa wokół domu. Kostka jest przystępna cenowo, oferowana w szerokiej gamie wzorów, w różnych formatach i o różnej grubości. Sama kostka jest bardzo trwała, ale żywotność wykonanej z niej nawierzchni zależy przede wszystkim od właściwego wykonania podbudowy. Jej kolejne warstwy muszą być dobrze zagęszczone, aby kostka nie zapadła się podczas eksploatacji. Jeżeli kostka nie została zaimpregnowana fabrycznie, należy to zrobić po ułożeniu, a przed wypełnieniem piaskiem szczelin pomiędzy kostkami. Pozwoli to zmniejszyć nasiąkliwość nawierzchni chodników i podjazdów, zwiększyć jej odporność na ścieranie oraz powstawanie wykwitów.

Betonowa kostka wokół domu to królowa utwardzanych nawierzchni, fot. Forbet

Jaka grubość kostki wokół domu?

Grubość kostki wokół domu dobiera się do rodzaju obciążeń, czyli do tego, czy nawierzchnia ma będzie wykorzystywana w ruchu pieszym, czy samochodowym.

W typowym ogrodzie, wymagana grubość chodnika wokół domu wynosi:

przy kostce kamiennej i betonowej – 4 cm;
przy bruku klinkierowym – 4,5 cm.

Natomiast wymagana grubość przydomowego podjazdu:

z kostki kamiennej i betonowej – 6 cm;
z bruku klinkierowego – co najmniej 5,2 cm.

Elementy produkuje się również o grubości 8 i 10 cm, a układa tam, gdzie przewiduje się ruch ciężkich pojazdów (czyli najczęściej poza obszarem posesji z domem jednorodzinnym). Chociaż jeżeli na posesję musi wjeżdzać szmbowóz czy samochód z opałem to ułożenie grubszej kostki może być uzasadnione.

Kostka betonowa wokół domu

Tego rodzaju bruk jest najczęściej wykorzystywany na prywatnych posesjach. Ogromna popularność kostek i płyt betonowych wynika z bogatego wzornictwa i kolorystyki, efektownego wyglądu, nowoczesnych metod produkcji, poza tym z trwałości i przystępnej ceny. Do zalet zalicza się jeszcze szybkość układania i naprawy nawierzchni (pojedyncze elementy można wymienić bez niszczenia reszty nawierzchni). Trudno nie wspomnieć o łatwej pielęgnacji, produkcji wyrobów na miejscu oraz kompleksowej obsłudze klienta przez firmy brukarskie.

Kostki i płyty wytwarza się jako jedno- lub dwuwarstwowe. Kostki jednowarstwowe są całe barwione w masie, natomiast dwuwarstwowe - tylko w warstwie licowej. Prawidłowa grubość „licówki” to co najmniej 5 mm, poza tym musi być ona dobrze związana ze spodnią warstwą (z betonu konstrukcyjnego). Do części górnej często dodaje się szlachetne kruszywo, np. granit, bazalt, piasek kwarcowy. Kostka może mieć rozmaity kształt - o zarysie kwadratu, prostokąta, sześciokąta, fali, kości, zaś ta w formie trapezu ułatwia ułożenie nawierzchni lub wzorów w kształcie koła. Producenci stosują rozmaite sposoby obróbki elementów. Na przykład, w wyniku ich obijania w specjalnym bębnie, uzyskuje się efekt starej nawierzchni, po szczotkowaniu - powierzchnię szorstką i porowatą; płukaniu - antypoślizgową, imitującą kamień. Paleta barw jest ogromna, jednak istotne jest zachowanie umiaru i łączenie maksymalnie trzech odcieni bruku na nawierzchniach wokół domu.

Przeczytaj

Może cię zainteresować

Jak stworzyć klimatyczny ogród w nowoczesnym stylu? Agrowłóknina, geowłóknina czy agrotkanina? Różnice i... Wapnowanie trawnika: jak, kiedy i po co to robić?

Dowiedz się więcej

Zobacz więcej Zobacz mniej

Ażurowe płyty wokół domu przyjazne środowisku

Za bliższe naturze, wielu użytkowników uznaje nawierzchnie wykończone ażurowymi betonowymi płytami, z otworami wypełnionymi kruszywem albo roślinnością (trawą, gatunkami odpornymi na deptanie). Charakteryzuje je wysoka przepuszczalność, nie powstają na nich kałuże. Otwory zwiększają przyczepność nawierzchni, można je dowolnie wypełnić. Ażurowe elementy z betonu są trwałe, lecz niestety ciężkie (przy ruchu autami osobowymi, muszą mieć one grubość co najmniej 10 cm). Można kupić odmiany zabarwione w masie na odcienie koloru szarego, czerwonego, czarnego, brązowego.

Kamień wokół domu

Podjazd i ścieżki można też wykonać układając - na takiej samej podbudowie jak wyżej - płyty kamienne. Wykonane chodniki wokół domu z granitu, piaskowca czy wapienia wyglądają bardzo elegancko, a do tego są wytrzymalsze od betonu.

Poszczególne wyroby kamienne różnią się właściwościami. Te wykonane ze skał pochodzenia magmowego (granit, bazalt itp.), ewentualnie przeobrażonych ze skał magmowych (serpentynit), są bardziej trwałe, twarde i nienasiąkliwe, w porównaniu z popularnym piaskowcem. Ten ostatni koniecznie należy zaimpregnować, w celu zabezpieczenia go przed płowieniem, nasiąkaniem wodą, tłuszczem. W przypadku kostki bazaltowej, warto uwzględnić to, że staje się śliska po opadach. Z tego powodu wykorzystuje się ją na ogół jako dodatek dekoracyjny (ma ciemny odcień i wzory z niej wykonane wyglądają efektownie). W trakcie projektowania nawierzchni kamiennych wokół domu, trzeba koniecznie wziąć pod uwagę fakt, że elementy są uzyskiwane poprzez łupanie bloków skalnych - nie metodą cięcia. To powoduje, że ich wymiary nie są równe (standaryzowane), różnice sięgają nawet do 3 cm. Ponadto duża kostka jest mniej wydajna od drobnej. Z tony drobnej kostki wykonanej z granitu (4/6 cm), na ogół udaje się wykonać 8-9 m2 nawierzchni, z tony dużej kostki (15/17 cm) zaledwie 3 m2. Z niedużej kostki układa się ścieżki, tarasy i podjazdy, których użytkowanie nie będzie intensywne. Natomiast z większej - podjazdy do samochodów ciężarowych.

Innym sposobem na ograniczenie wydatków jest wykonanie nawierzchni ścieżek wokół domu z kruszywa. Jej wadą jest to, że podłoże dość szybko zarasta roślinnością, którą trzeba systematycznie usuwać, a do tego kruszywo należy regularnie uzupełniać.

Bruk klinkierowy wokół domu

Podobne cechy ma bruk klinkierowy, którego kolejną zaletą jest to, że mech i zabrudzenia nie przylegają do niego tak łatwo, jak do betonu. Bruk może być też wykonany z drewna. Taki materiał jest mniej trwały i wytrzymały od betonu czy kamienia, dlatego robi się z niego ścieżki ogrodowe, nie zaś podjazdy dla samochodów. Wyglądają one naturalnie i bardzo dobrze komponują się z zielenią, ale pod wpływem wody robią się bardzo śliskie.

Opaska wokół domu z kostki - z doświadczeń inwestorów

Przy wykańczaniu wjazdu na posesję, mąż bardzo upierał się przy wykorzystaniu grysu granitowego. Wielokrotnie prosiłam go o zastosowanie chociażby najprostszego bruku betonowego, bo wiedziałam, że wygrabianie z kruszywa liści będzie uciążliwe i czasochłonne. Nie zgodził się, swój wybór argumentował uniknięciem „betonozy” na działce i niższym kosztem - wspomina pani Agnieszka. Bruk zastosowałam dopiero kilka lat później, kiedy nadszedł czas na zbudowanie twardej opaski wokół domu. Mąż nadal wolał mieć tu jasnoszary grys, ale ja nareszcie przeforsowałam ułożenie kostki betonowej. Chociaż kupiłam zwykły tani wariant w hipermarkecie budowlanym, to efekt końcowy jest bardzo zadowalający. Przede wszystkim dlatego, że kilkuwarstwową podbudowę (z zalecanego kruszywa) wykonał doświadczony fachowiec. Używał odpowiednich narzędzi i maszyn, w tym spalinowej zagęszczarki. Pracował bardzo starannie na każdym etapie budowy opaski wokół domu.

Opaska wokół domu - wzdłuż ściany, ułożono pas folii, na dnie wykopu - tłuczeń.

Dlaczego wybrałam kostkę na opaskę z sieciówki?

Bo to model kostki od renomowanego producenta (wykonawca i sprzedawca chwalili jego wyroby, takie są popularne w całym kraju). Uznałam zatem, że nawet wersja skierowana do hipermarketu musi mieć odpowiednią jakość. Istotnym parametrem były jeszcze kształt i faktura bruku. Spodobało mi się urozmaicenie rozmiaru - w każdym zestawie zawarto cztery odmienne elementy. Poza tym faktura imitująca łupany kamień i bezfazowe, za to pofalowane krawędzie kostek. Wolałam takie, bo zamierzałam uniknąć szerokich fug w opasce wokół domu, w których wysiewa się trawa i chwasty, niszczą się buty na obcasach (dzieje się tak przy chodzeniu po grysie). Natomiast imitacja łupania i pofalowane brzegi są subtelne, uatrakcyjniają fakturę nawierzchni.

Jeżeli chodzi o kolorystykę kostki na opaskę wokół domu, to zwykły szary odcień betonu odpowiadał mi najbardziej (z tego powodu nie szukałam droższych wyrobów dwuwarstwowych, barwionych, z posypką mineralną). Postanowiłam tak, po obejrzeniu z wykonawcą w specjalistycznym składzie brukarskim m.in. bruku z klinkieru - rozważałam ich zastosowanie ze względu na klinkierową okładzinę na podmurówce domu i ścianę z cegły klinkierowej w obrębie ganku. Jednak zrezygnowałam z tego rodzaju bruku, z dwóch powodów. Pierwszy to estetyka - opaska wokół domu o szerokości 70 i 90 cm w klasycznych odcieniach palonej cegły, ułożona tuż przy podmurówce w takich samych barwach, prezentowałaby się zbyt masywnie, ciężko. Co innego opaska w jasnych odcieniach szarości. Taka wygląda neutralnie, nowocześnie, oprócz tego pasuje do białego tynku i ciemnoszarego dachu. Drugi powód rezygnacji z bruku z klinkieru - wysoka cena. Na wybór modelu kostki z betonu wpłynęła też grubość. Wspólnie z wykonawcą uradziliśmy, że do wykończenia ścieżek wystarczy odmiana 4 cm. Przecież samochody nie będą wjeżdżać nawet na szerszy odcinek, 2 m, przy kubłach na śmieci (stoją przy garażu). Mniejsza grubość, wariant jednowarstwowy z betonu, brak zabarwienia, czy domieszki szlachetnego kruszywa - to wszystko odzwierciedla się w przystępnej cenie. W celu uzyskania kolejnych oszczędności, zakupu dokonałam w sieciówce, bo podobne warianty bruku w składach brukarskich były droższe.

Opaska wokół domu wykonana z kostki (4 rozmiary) - ułożono niejednorodny wzór.

Koszt opaski wokół domu

Koszt wykonania opaski wokół domu wyniósł za całość 18 000 zł. W tym kostka betonowa kosztowała 35 zł/m2, a podbudowa - 2500 zł. Jest to cena za nawierzchnię ułożoną na opasce o powierzchni 43 m2.

Rady i przestrogi przy wykonywaniu opaski wokół domu z kostki

Nawierzchnia bez fazowania i szerokich fug bardzo ułatwia chodzenie po bruku w butach na obcasach. Oprócz tego trakt z przepuszczalną podbudową świetnie odprowadza wodę opadową, szybko wysycha, umożliwia poruszanie się przy budynku suchą stopą. Zastępuje ścieżkę, to za sprawą podobnej szerokości do daleko wysuniętego okapu dachu (70 cm). Celowo tak go wytyczyłam. Wykonawca, przy planowaniu szerokości opaski wokół domu, bardziej kierował się rozmiarem kostek - dzięki temu uniknął ich cięcia i niszczenia materiału. Już zdążyłam przetestować antypoślizgowość szorstkiego prasowanego betonu. Wzór, bez stałych powtórzeń, też mi się podoba. Szczególnie wtedy, kiedy pod pewnym kątem padania światła, uwidacznia się lekko nierówny łupany wierzch. Tak jak chciałam, bruk na opasce wygląda nowocześnie i nienachalnie, nie dominuje nad istotniejszymi elementami dekoracyjnymi domu, czyli szarą blachodachówką, klinkierem. Na szarym wierzchu, słabo odznaczają się ślady z błota, brud znika, zwiewa go wiatr. Zapewne w okresie pylenia drzew tak samo stanie się z żółtym nalotem. Wykonawca przyłożył się do robót. Co do centymetra wytyczył obrys nawierzchni, wykorzystywał do tego celu linki i paliki. Zdjął humus (20 cm), chętnie wykorzystałam go na rabatach. Następnie pogłębił wykop do 30 cm. Na jego obrzeżu obsadził, na chudym betonie, krawężniki o długości 1 m. Potem zajął się realizacją podbudowy. Na dnie wykopu, ułożył warstwę 20 cm z tłucznia, którą ubił spalinową zagęszczarką. Kolejna warstwa to piasek zmieszany z cementem. Tę rozprowadzał, posługując się szablonem z desek, który przesuwał po prętach (uzyskał równą powierzchnię, gotową do układania na niej kostki). Na końcu ubił kostkę maszynowo, w szpary wsypał piasek (wyszczotkowanie go powtarzał wielokrotnie, co kilka dni). Odradził impregnację bruku, ze względu na późnojesienny okres jej układania (było zbyt mokro). Jakie mam spostrzeżenia? Radzę kupić kostkę z jednej partii. Ja powiększyłam placyk przy garażu po dostawie materiału, musiałam zatem dokupić 8 m2 - ma inny odcień niż wcześniejszy.