Wiata na drewno pozwala na bezpieczne przechowywanie drewna na opał, a także może stać się dekoracyjną częścią aranżacji ogrodu. Składzik tego typu można przygotować samemu. Dowiedz się, z czego budować drewutnię? Jak wykonać taką konstrukcję? Ile to kosztuje?
To przydomowa konstrukcja, w której przechowuje się drewno, aby nadawało się na opał do kotła grzewczego lub kominka. Okres sezonowania wynosi zwykle od 1-2 lat, podczas którego wilgotność drewna spada z ponad 50% w świeżo ściętym surowcu do poniżej 20%, przy której nadaje się ono do spalania. Dzięki temu w trakcie spalania generuje więcej energii i dłużej się pali.
Dodatkowym walorem opału, który był składowany np. w wiacie na drewno dłużej niż rok jest fakt, że produkuje on mniej dymu oraz substancji szkodliwych dla środowiska i pozostawia mniej sadzy w przewodach spalinowych kotłów i kominków.
O tym, czy budowa wiaty na drewno wymaga pozwolenia, zgłoszenia, czy też jest z nich zwolniona, decyduje przede wszystkim powierzchnia zabudowy oraz liczba tego typu obiektów na działce. Kwestię tę reguluje ustawa Prawo budowlane, zgodnie z którą wzniesienie wiaty o powierzchni do 50 m² na działce z budynkiem mieszkalnym nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia, pod warunkiem że łączna liczba takich obiektów nie przekroczy dwóch na każde 1000 m² terenu.
W przypadku innych posesji, takich jak działki rekreacyjne, obiekty do 35 m² można budować na podstawie samego zgłoszenia, zachowując przy tym limit dwóch wiat na każde 500 m² powierzchni działki. Z kolei przekroczenie tych ustawowych progów metrażowych lub dopuszczalnego zagęszczenia sprawia, że inwestycja staje się przedsięwzięciem wymagającym uzyskania pełnego pozwolenia na budowę. Niezależnie od ścieżki formalnej, należy zawsze pamiętać o przepisach przeciwpożarowych, które ze względu na składowanie materiału palnego wymuszają usytuowanie drewutni w odległości co najmniej 4 metrów od granicy z sąsiadem.
Najczęściej stosowanym materiałem jest drewno sosnowe. Należy sprawdzić, jakiej jest jakości, a jeśli nie zostało zaimpregnowane ciśnieniowo, trzeba je samodzielnie zabezpieczyć. Konstrukcję nośną tworzą zwykle słupy o przekroju orientacyjnie 9×9 lub 10×10 cm, a poszycie ścian wykonuje się z desek o grubości około 2,5 cm, krawędziaków lub bali.
Jednym z ważniejszych elementów składu na drzewo jest nieprzepuszczalny dach, który zabezpieczy opał przed opadami. Można go wykonać z blachodachówki, blachy lub papy.
Fundamenty wiaty poleca się wykonać z betonu, dzięki czemu cała konstrukcja będzie stabilna. Na nich z kolei powinien znaleźć się ruszt o wysokości kilku–kilkunastu centymetrów, który zapewni przepływ powietrza i uchroni drewno przed nadmiarem wilgoci i gniciem.
Wiaty na drewno różnią się przede wszystkim sposobem usytuowania, formą dachu oraz rodzajem ścian. Ze względu na usytuowanie wyróżnia się konstrukcje wolnostojące, dobudowane do ściany budynku oraz ustawione wzdłuż ogrodzenia. Wolnostojąca daje największą swobodę w doborze miejsca, natomiast dobudowana i przyścienna wykorzystują istniejącą przegrodę jako jedną ze ścian, co ogranicza ilość potrzebnego materiału.
Dach wykonuje się najczęściej jako jednospadowy, prostszy w budowie i wystarczający dla niewielkich składzików, lub dwuspadowy, który sprawdza się przy większych konstrukcjach i odprowadza wodę na obie strony. Ściany bywają pełne (z desek lub bali) albo ażurowe, a ich dobór decyduje o stopniu osłony opału i cyrkulacji powietrza w składziku.
Wiata na drewno nigdy nie powinna znajdować się po północnej stronie domu, gdzie nie docierają promienie słońca.
Najczęściej wybieranym miejscem jest więc południowa strona, gdzie temperatura jest wyższa, przez co drewno nie jest narażone na nadmierną wilgoć.
Warto również podejść do tej kwestii pragmatycznie i postawić wiatę w miejscu, które nie będzie za bardzo oddalone od budynku. Dobrym miejscem będą okolice tarasu i drzwi wejściowych, dzięki czemu nie trzeba dźwigać drewna na dużym dystansie.
Wiata może zostać wkomponowana w ogród obok domu, być ustawiona pod ogrodzeniem albo tuż przy domu, gdzie dodatkową ochronę będzie stanowił okap dachu.
Wielkość wiaty dobiera się do rocznego zużycia opału oraz wymaganego czasu sezonowania. Jeśli drewno leżakuje przez dwa lata, w składziku muszą jednocześnie zmieścić się dwa sezony opału, dlatego konstrukcję planuje się z zapasem.
Objętość użytkową liczy się w metrach przestrzennych ułożonego drewna. Orientacyjnie dom jednorodzinny ogrzewany głównie drewnem zużywa od 10 do 15 metrów przestrzennych na sezon, natomiast przy wykorzystaniu kominka jedynie jako uzupełnienia ogrzewania zapotrzebowanie spada do kilku metrów przestrzennych. Głębokość wiaty ogranicza się zwykle do jednego rzędu polan o długości 25–33 cm, co ułatwia ich przewietrzanie i sięganie po opał.
Pierwszym krokiem po wybraniu odpowiedniego miejsca na wiatę jest zadbanie o fundamenty. Podłoże powinno być równe i twarde, a także wznosić się kilkanaście centymetrów ponad poziom gruntu. Dzięki temu, nawet podczas silnych opadów deszczu i śniegu, wilgoć nie dostanie się do drzewa od spodu.
Bezpośrednio pod wiatą powinny znaleźć się płyty chodnikowe albo wylewka z betonu, którą warto zabezpieczyć tubami szalunkowymi. Punktowe podpory osadza się poniżej strefy przemarzania gruntu, a bloczki fundamentowe należy przykryć folią izolacyjną dodatkowo zabezpieczającą drewno przed ciągnięciem wilgoci z gruntu.
Poprawne wykonanie fundamentów gwarantujących stabilność i ochronę przed wilgocią, pozwala na zabranie się do konstruowania samej wiaty.
Boczne ściany drewutni powinny być wykonane z bali lub desek, przez co możliwe będzie zabezpieczenie drzewa przed zacinającym deszczem oraz prószącym śniegiem.
Coraz popularniejszym rozwiązaniem tej kwestii jest stosowanie ażurowych ścianek, które zapewniają przewiew, wyglądają efektownie, a ponadto umożliwiają zasadzenie roślin pnących przy wiacie.
Jeśli wiata znajduje się przy ogrodzeniu lub pod domem, można tylną ścianę wykończyć kantówkami mocowanymi na krzyż, co znacznie wzmocni jej konstrukcję. Wolnostojące drewutnie warto z tyłu zasłonić ścianką ażurkową, jak w przypadku ścianek bocznych.
Najprostszym sposobem na wykończenie dachu będzie montaż odpornej na wodę płyty ze sklejki, na której może znaleźć się blacha falista lub zwykła papa. Dach powinien mieć spadek co najmniej 10–15°, aby woda swobodnie z niego spływała. Cała płyta powinna zostać przymocowana do konstrukcji nośnej i należy dopilnować, aby z każdej strony wystawała na około 30 cm, co uchroni drewno przed opadami.
Kiedy wiata jest już gotowa, warto zabezpieczyć drewniane elementy lakierobejcą lub specjalną farbą do drewna.
Sposób ułożenia opału ma bezpośredni wpływ na tempo jego wysychania. Polana układa się tak, aby między nimi pozostawała przestrzeń umożliwiająca przepływ powietrza, a stos nie przylegał bezpośrednio do tylnej ściany wiaty.
Świeżo pozyskane drewno warto trzymać osobno od tego, które jest już przesezonowane, i sięgać najpierw po starsze partie. Wierzchnią warstwę stosu układa się korą do góry, dzięki czemu odprowadza ona wodę opadową z pozostałych polan.
Drewniana wiata wymaga okresowej konserwacji, która przedłuża jej trwałość. Powłokę ochronną odnawia się co 3–5 lat lub zgodnie z zaleceniami producenta preparatu, gdy zaczyna tracić szczelność lub zmienia barwę.
Poza tym warto kontrolować stan pokrycia dachowego oraz mocowań, a także dbać o to, by woda opadowa swobodnie spływała z dachu i nie zbierała się przy fundamentach. Z konstrukcji należy regularnie usuwać liście i inne zanieczyszczenia, które zatrzymują wilgoć.
Zamiast budować wiatę od podstaw, można sięgnąć po gotowy zestaw do samodzielnego montażu lub prefabrykowaną konstrukcję. Gotowe rozwiązania skracają czas realizacji i nie wymagają docinania elementów, są jednak zwykle droższe od materiałów kupionych osobno i ograniczają możliwość dopasowania wymiarów do konkretnego miejsca.
Samodzielna budowa daje pełną kontrolę nad rozmiarem, użytymi materiałami i kosztem, wymaga jednak podstawowych umiejętności ciesielskich oraz odpowiednich narzędzi.
Cena własnoręcznie zbudowanej drewutni zależy od jej rozmiarów i jakości materiałów. Średniej wielkości wiata bardzo dobrej jakości kosztuje około 2600 zł. Największą część tej kwoty - orientacyjnie około 1800 zł - pochłania drewno konstrukcyjne: słupy, krawędziaki i deski. Pokrycie dachu, czyli płyta poszycia wraz z blachą falistą lub papą, to wydatek rzędu 500 zł, a okucia, kotwy, złącza ciesielskie i wkręty - około 300 zł. W kwocie mieści się niewielki zapas materiału, pozwalający na docinanie elementów według własnych potrzeb.
Do ostatecznej kwoty należy doliczyć cenę środków do impregnacji - 5 litrów lakierobejcy to koszt około 200 zł i taka ilość zazwyczaj wystarcza dla małych składzików i średnich wiat.
2
