Szambo tańsze na start, ale wywóz kosztuje nawet 8 tys. zł rocznie. Ile zapłacimy za oczyszczalnię w 2026 roku?
Szambo tańsze na start, ale wywóz kosztuje nawet 8 tys. zł rocznie. Ile zapłacimy za oczyszczalnię w 2026 roku?
Szambo mimo że tańsze od oczyszczalni, jest trudniejsze w eksploatacji i za ścieki zapłacimy o wiele więcej, fot. Adobe Stock
W najlepszej sytuacji są właściciele działek uzbrojonych w kanalizację. Pozostali muszą ścieki kierować do szamba albo przydomowej oczyszczalni. Podpowiadamy, jak wybrać rozwiązania i ile trzeba na nie wydać.
Jeżeli przy działce znajduje się sieć kanalizacyjna i istnieją techniczne warunki przyłączenia, właściciel nieruchomości ma obowiązek podłączenia domu do sieci. Jest to rozwiązanie najwygodniejsze, bo za odbiór nieczystości i ewentualne awarie odpowiada zakład wodno-kanalizacyjny, a na działce nie trzeba budować żadnej infrastruktury do gromadzenia ścieków. Problem w tym, że na terenach wiejskich dostęp do kanalizacji ma tylko ok. 40% budynków. Kluczowym elementem przyłącza jest przykanalik, zakończony zwykle studzienką rewizyjną, w której łączy się on z przewodem odprowadzającym ścieki z budynku. Warunki budowy uzgadniamy z lokalnym przedsiębiorstwem wod.-kan.; z reguły potrzebny będzie projekt oraz zgłoszenie w starostwie powiatowym. Formalnie istnieje wprawdzie uproszczony tryb wykonania przyłącza bez projektu, ale w praktyce trudno z niego skorzystać, bo wymóg opracowania dokumentacji wynika najczęściej z wydanych warunków technicznych. Podobnie jak przy wodociągu, całość można zlecić firmie poleconej przez operatora sieci. Trzeba pamiętać, że po podłączeniu zaczniemy płacić za odprowadzanie ścieków, a rachunki naliczane są według wskazań wodomierza. Dlatego już przy podpisywaniu umowy warto wystąpić o zgodę na drugi licznik, zliczający wodę zużywaną do podlewania ogrodu - ta nie wraca do kanalizacji, więc nie powinniśmy płacić za jej odbiór. Kosztorys wygląda podobnie jak przy wodociągu: projekt 1500-3000 zł, wykonawstwo 500-800 zł/mb (rury kanalizacyjne układa się głębiej, stąd wyższa stawka), studzienka rewizyjna 1500-3000 zł plus odbiory. Typowe przyłącze kanalizacyjne to wydatek rzędu 10 000-18 000 zł.
Szambo: koszt budowy, wymagania i częstotliwość wywozu
Bezodpływowy zbiornik na nieczystości, zwany potocznie szambem, to wciąż podstawowe rozwiązanie na terenach nieskanalizowanych. Obecnie rzadko buduje się szamba z betonowych kręgów układanych jeden na drugim, które bywają nieszczelne. Dziś standardem jest prefabrykowany zbiornik betonowy, dostarczany na posesję w całości i opuszczany do przygotowanego wykopu. Dzięki dużej masie nie wymaga kotwienia ani dociążania, ale ta sama masa jest jego słabością - do montażu szamba potrzebny jest duży dźwig HDS, który nie na każdą działkę wjedzie. Alternatywą jest lżejszy zbiornik szamba z tworzywa sztucznego, łatwy w transporcie i montażu, który jednak trzeba zakotwić, bo pusty mógłby zostać wypchnięty przez wody gruntowe. Przy wysokim poziomie wód nawet kotwienie nie daje pełnej gwarancji, więc lepiej wtedy rozważyć inne rozwiązanie.
Wielkość szamba dobiera się do liczby domowników. Optymalna pojemność szamba dla czteroosobowej rodziny to 10 m3 - wystarczająco dużo, by wóz asenizacyjny nie musiał przyjeżdżać zbyt często, a jednocześnie powyżej 10 m3 przepisy narzucają ostrzejsze wymogi lokalizacyjne. Zbiornik nie powinien też być przewymiarowany z tego powodu, bo zbyt wolno napełniające się szambo zaczyna fermentować i brzydko pachnieć.
Betonowy zbiornik szamba jest lepszy niż z tworzywa sztucznego przy wysokim poziomie wód gruntowych. fot. Adobe Stock
Prawo wymaga, by szambo znajdowało się co najmniej 2 m od granicy działki (mniej, jeśli sąsiedzi ustawią swoje szamba po obu stronach granicy), 5 m od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz 15 m od studni. Nie wolno go też sytuować w zagłębieniu terenu narażonym na zalanie wodą opadową.
Ze względów praktycznych warto wykonać przyłącze do opróżniania zakończone złączem w ogrodzeniu - wóz asenizacyjny nie będzie musiał wjeżdżać na posesję, a domownicy być w domu podczas wywozu. Przed przepełnieniem ustrzeże niedrogi czujnik poziomu napełnienia szamba. Trzeba też pamiętać o obowiązkach formalnych - właściciel szamba musi mieć podpisaną umowę z firmą asenizacyjną i przechowywać rachunki za wywóz. Gminy mają obowiązek kontrolować szamba i te dokumenty, a częstotliwość wywozów konfrontują ze zużyciem wody.
Przydomowa oczyszczalnia ścieków: rodzaje, koszty i warunki na działce
Na oczyszczalnię ścieków decyduje się coraz więcej inwestorów, bo w codziennym użytkowaniu jest nieporównanie mniej kłopotliwa od szamba: nie trzeba jej opróżniać, a nowoczesne konstrukcje są praktycznie bezwonne. Są jednak dwa warunki wstępne. Po pierwsze, takie rozwiązanie musi dopuszczać miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a gdy go nie uchwalono - decyzja o warunkach zabudowy. Po drugie, na oczyszczalnię ścieków potrzebna jest duża działka, bo miejsce rozsączania ścieków w gruncie nie może się znajdować bliżej niż 30 m od studni.
Przydomowa oczyszczalnia ścieków jest znacznie mniej kłopotliwa w użytkowaniu od szamba - nie trzeba jej regularnie opróżniać, a nowoczesne instalacje są praktycznie bezwonne, fot. EKO HOUSE
Najpopularniejsze są oczyszczalnie z drenażem rozsączającym. Ścieki trafiają najpierw do osadnika gnilnego, przypominającego zwykłe szambo, a po oddzieleniu zanieczyszczeń stałych płyną przez studzienkę rozdzielczą do perforowanych rur drenażowych, ułożonych w warstwie żwiru lub tłucznia na głębokości 0,6-1,2 m pod powierzchnią, ale co najmniej 1,5 m powyżej najwyższego poziomu wód gruntowych. Wadą jest to, że instalacja zajmuje ok. 100 m2 (dla czteroosobowej rodziny), a na tym terenie i w promieniu 3 m wokół można uprawiać tylko płytko korzeniącą się roślinność. Drenaż nie sprawdzi się na słabo przepuszczalnych gruntach gliniastych, nie jest też całkiem bezwonny. Największy mankament ujawnia się po czasie: po 10-15 latach system wymaga oczyszczenia i przełożenia rur, co w praktyce oznacza wykonanie go od nowa.
Tych wad pozbawiona jest oczyszczalnia kompaktowa, najczęściej ze złożem biologicznym. Cały proces oczyszczania odbywa się nie w gruncie, lecz w szczelnych zbiornikach lub wydzielonych komorach jednego zbiornika, więc urządzenie zajmuje na działce niewiele miejsca i jest trwałe. Ścieki przepływają przez kolejne komory, aż ich stan pozwoli odprowadzić je do drenażu rozsączającego, studni chłonnej lub wód powierzchniowych, np. rowu melioracyjnego (wymaga to zgody jego właściciela lub zarządcy). Przeważnie można ich też używać do nawadniania zieleni ozdobnej i trawnika. Eksploatacja oczyszczalni sprowadza się do okresowego serwisu, usuwania osadu i uzupełniania preparatów wspomagających oczyszczanie. Budowę - niezależnie od typu - warto powierzyć doświadczonej firmie, bo błędy wykonawcze trudno później wyeliminować.
Szambo kontra przydomowa oczyszczalnia ścieków - porównanie kosztów
Kryterium
Szambo (10 m³)
Oczyszczalnia z drenażem
Oczyszczalnia kompaktowa
Koszt inwestycji (z montażem)
6000-9000 zł
12 000-16 000 zł
15 000-25 000 zł (proste modele od ok. 10 000-12 000 zł); możliwe dofinansowanie z gminy
2 m od granicy, 5 m od okien i drzwi, 15 m od studni; nie w zagłębieniu terenu
Duża działka: ok. 100 m² na drenaż + 30 m od studni; grunt przepuszczalny, niski poziom wód
Niewielka powierzchnia, ale miejsce rozsączania 30 m od studni
Formalności
Zgłoszenie budowy
Wymagana zgoda MPZP lub decyzji WZ; zgłoszenie budowy
Wymagana zgoda MPZP lub decyzji WZ; zgłoszenie budowy
Trwałość
Wysoka
Drenaż do przełożenia po 10-15 latach - w praktyce wykonanie od nowa
Wysoka
Uciążliwość obsługi
Opróżnianie co ok. 3 tygodnie; ryzyko nieprzyjemnych zapachów
Serwis i wywóz osadu ok. raz w roku; praktycznie bezwonna
Serwis i wywóz osadu ok. raz w roku; praktycznie bezwonna
Okres zwrotu względem szamba
-
Zwykle 1,5-3 lata
Zwykle 2-4 lata (krócej z dotacją)
Porównanie kosztów: ile za szambo, a ile kosztuje oczyszczalnia?
Na koniec rachunek, który dla wielu inwestorów przesądza sprawę. Nakłady inwestycyjne wciąż przemawiają za szambem. Cena szamba jest niższa niż oczyszczalni. Za prefabrykowany zbiornik betonowy o pojemności 10 m3 zapłacimy ok. 4000-6000 zł, a z transportem, wykopem i montażem trzeba się liczyć z kwotą 6000-9000 zł. Szambo z tworzywa sztucznego kosztuje podobnie lub nieco więcej, gdy doliczyć kotwienie.
Natomiast cena oczyszczalni z drenażem rozsączającym z montażem to zwykle 12 000-16 000 zł, a kompaktowa oczyszczalnia biologiczna dla czteroosobowej rodziny - kosztuje 15 000-25 000 zł, choć proste modele bywają dostępne już za ok. 10 000-12 000 zł. Różnica na starcie wynosi więc, w zależności od wariantu, od kilku do kilkunastu tys. zł. Warto przy tym sprawdzić ofertę gminy - wiele samorządów dofinansowuje budowę oczyszczalni kwotą rzędu kilku tys. zł, co potrafi istotnie zniwelować tę przewagę szamba.
Zupełnie inaczej wygląda koszt eksploatacji. Czteroosobowa rodzina napełnia szambo o pojemności 10 m3 mniej więcej co trzy tygodnie, a pojedynczy kurs wozu asenizacyjnego kosztuje dziś, zależnie od regionu, 300-500 zł. Rocznie daje to 16-17 wywozów i wydatek rzędu 5000-8000 zł - i to przy założeniu, że ceny usług asenizacyjnych nie będą dalej rosły (a rosną systematycznie).
Oczyszczalnia biologiczna zużywa w tym czasie prądu za ok. 300-500 zł, potrzebne są też preparaty bakteryjne za ok. 100-200 zł i jeden wywóz osadu z osadnika (300-500 zł). Łącznie koszt oczyszczalni to ok. 1000-1500 zł rocznie, a więc kilkukrotnie mniej niż w przypadku szamba. Różnica 4000-6000 zł rocznie oznacza, że nadwyżka poniesiona na oczyszczalnię kompaktową zwraca się zwykle w ciągu 2-4 lat, a przy gminnym dofinansowaniu nawet szybciej. Im dłuższa perspektywa, tym mocniej rachunek przechyla się na korzyść oczyszczalni. Dlatego obecnie szambo pozostaje racjonalnym wyborem głównie tam, gdzie plan miejscowy zabrania oczyszczalni, działka jest za mała albo dom użytkowany jest tylko okazjonalnie.
Z mediami jestem związany od 20 lat. Bardzo lubię pisać i redagować, starając się dopasować przekaz do konkretnej grupy odbiorców. W AVT Korporacja pracuję od dekady. Początkowo zajmowałem się infrastrukturą sportową, potem budownictwem - w miesięczniku „Budujemy Dom” i w tematycznych dodatkach specjalnych.
Moją największą pasją jest zwiedzanie bliższych i dalszych miejsc, o których piszę na swoim blogu podróżniczym. Poza tym interesuję się tematyką międzynarodową i geografią polityczną. W wolnych chwilach jeżdżę na rowerze, pływam i gram w koszykówkę.
Skomentuj
