Mur, który nie jest murem. Elewacja z efektem cegły bez ciężkiej ściany na 4 sposoby
Mur, który nie jest murem. Elewacja z efektem cegły bez ciężkiej ściany na 4 sposoby
Płytki w kilku odcieniach czerwieni i brązu dają efekt muru z cegły rozbiórkowej. Uwagę zwracają łukowe nadproża okien: na takich krzywiznach sztywne płytki trzeba docinać albo stosować kształtki, a płytkę elastyczną można po prostu wygiąć, fot. Elastyczny Klinkier/Elastolith
Ceglana elewacja nie musi oznaczać szerszego fundamentu i trzeciej warstwy ściany. Okładziny z płytek klinkierowych, cementowych i elastycznych dają podobny efekt przy znacznie mniejszej masie niż mur. Różnią się wyglądem, wymaganiami dotyczącymi podłoża, systemu ociepleń i warunków montażu, dlatego przed wyborem warto je porównać.
Ceglana elewacja ma cechy, które trudno uzyskać tynkiem: wyraźny rysunek spoin, zróżnicowaną barwę i wrażenie solidności. Pasuje zarówno do domów nawiązujących do tradycji, jak i do nowoczesnych brył, w których ceglana ściana jest jednym z kilku materiałów. Bywa też sposobem na zmianę wyglądu starszego domu przy okazji docieplenia. Klasyczny mur licowy jest jednak rozwiązaniem wymagającym: potrzebuje oparcia na fundamencie i zwiększa grubość ściany. Podpowiadamy alternatywne okładziny, które dają efekt cegły na elewacji, ale nie wymagają budowy dodatkowej ściany.
4 sposoby na efekt cegły na elewacji
1. Mur licowy
To warstwa z cegły klinkierowej lub licowej, zwykle o grubości ok. 12 cm, stawiana jako zewnętrzna część ściany trójwarstwowej. Cała przegroda ma wtedy ok. 50 cm lub więcej, zależnie od grubości ocieplenia. Mur licowy musi mieć oparcie - na odpowiednio szerokim fundamencie albo na wspornikach (konsolach) mocowanych do ściany. Warstwę licową łączy się ze ścianą nośną kotwami ze stali nierdzewnej - zwykle ok. 5 szt./m2, więcej przy otworach i narożach; dokładną liczbę określa projekt. Między murem a ociepleniem zwykle pozostawia się szczelinę wentylacyjną o szerokości kilku centymetrów (szczególnie zalecaną przy ociepleniu z wełny mineralnej). Powietrze dopływa do niej i odpływa przez niewypełnione spoiny pionowe w dolnej i górnej części muru. Taka ceglana okładzina jest wielokrotnie cięższa od okładzin płytkowych. W zamian, przy poprawnym wykonaniu, jest trwała i wymaga niewielkiej konserwacji.
2. Płytki klinkierowe na ociepleniu
To cienkie płytki ceramiczneo wymiarach lica cegły, klejone do ocieplenia. W zależności od producenta mają grubość od kilku do kilkunastu milimetrów. Okładzina z płytek klinkierowych waży ok. 25-27 kg/m2, więc jest znacznie lżejsza od muru, ale wyraźnie cięższa od tynku. Dlatego nie wolno jej kleić na dowolnym systemie ociepleń. Potrzebny jest system przeznaczony do okładzin ceramicznych, w którym ocieplenie jest klejone i dodatkowo mocowane kołkami. W typowym systemie spoiny muszą mieć co najmniej 8 mm szerokości i zajmować łącznie co najmniej 6% powierzchni elewacji. Płytki muszą być mrozoodporne. Klei się je i spoinuje zaprawami przeznaczonymi do klinkieru, bo inne mogą powodować wykwity. W narożnikach najlepiej stosować płytki kątowe, które ograniczają przycinanie.
3. Płytki cementowe na elewacji
Płytki cementowe nie są wypalane jak ceramika, lecz wykonywane z mieszanki na bazie cementu. Mają zwykle od ok. 1,2 do 3 cm grubości, zależnie od wyrobu, są więc z reguły grubsze od płytek klinkierowych i elastycznych. Okładzina z płytek cementowych waży typowo ok. 25-30 kg/m2, a przy grubszych płytkach i dużych formatach więcej - nawet ok. 38 kg/m2. Spoinuje się je jak klinkier, a do narożników produkuje się płytki narożne. Na zewnątrz zaleca się impregnację.
4. Płytki elastyczne - najlżejsza opcja
To najlżejsza z czterech opcji. Według producenta płytka elastyczna ma ok. 3-6 mm grubości, a cały system - płytki z klejem - waży ok. 7 kg/m2. Płytki są giętkie, więc można nimi wykończyć narożniki i zaokrąglone powierzchnie bez specjalnych kształtek.
Porównanie czterech rozwiązań na ceglaną elewację
Cecha
Mur licowy
Płytki klinkierowe na elewacji
Płytki cementowe na elewacji
Płytki elastyczne na elewacji
Grubość
Warstwa licowa ok. 12 cm; cała ściana ok. 50 cm lub więcej
Od kilku do kilkunastu mm
Ok. 1,2-3 cm, zależnie od wyrobu
Ok. 3-6 mm
Ciężar
Wielokrotnie większy niż okładzin płytkowych
Ok. 25-27 kg/m²
Typowo ok. 25-30 kg/m², przy grubszych płytkach więcej
Ok. 7 kg/m² z klejem
Podłoże i oparcie
Fundament lub konsole; kotwy do ściany nośnej
Ocieplenie w systemie przeznaczonym do okładzin ceramicznych, klejone i kołkowane
Podłoże suche, czyste, stabilne i zagruntowane; na ociepleniu - system dopuszczony do takiej okładziny
Ocieplenie ze styropianu lub wełny, płyty g-k i gipsowo-włóknowe, beton komórkowy, silikaty; podłoże suche, stabilne i równe
Montaż
Murowanie; szczelina wentylacyjna
Klejenie i spoinowanie zaprawą do klinkieru
Klejenie i spoinowanie; na zewnątrz zalecana impregnacja
Klejenie; klej pełni funkcję fugi
Narożniki
Cegły kształtowe lub narożnik wymurowany z cegieł; więcej kotew
Faktura betonu; dostępne wzory postarzane, z rysami i ubytkami
Z daleka jak cegła, mineralno-żywiczna faktura
Kiedy wybrać płytki cementowe? Efekt starej cegły
Płytki cementowe wybiera się przede wszystkim dla wyglądu. Wiele wzorów odwzorowuje dawną, ręcznie formowaną cegłę - z rysami, wyszczerbieniami i nierównymi krawędziami. Wiele z nich powstaje ręcznie, więc kolejne sztuki różnią się od siebie. Efekt przypomina mur z cegły rozbiórkowej, trudny do uzyskania z równych płytek klinkierowych. Obok formatów nawiązujących do klasycznej cegły produkuje się też płytki wydłużone i wąskie, pasujące do nowoczesnych elewacji. Kolory obejmują zarówno odcienie czerwieni i brązu, jak i biel, szarości czy grafit. Na wygląd ściany duży wpływ ma spoina.
Jasnoszare płytki o zróżnicowanych odcieniach przypominają cegłę postarzaną, a cienkie, jasne spoiny podkreślają ich wydłużony format. Nad oknami płytki ułożono pionowo, tak jak cegły w tradycyjnych nadprożach. Okładzinę zestawiono z pionowymi deskami wokół drzwi i ciemnym pasem attyki. To przykład, jak płytki imitujące starą cegłę wpisują się w nowoczesną, prostą bryłę, fot. Elkamino Dom
Do płytek postarzanych stosuje się często fugę gruboziarnistą, przypominającą dawną zaprawę wapienną, zwykle o szerokości ok. 1 cm. Niektóre wąskie formaty można układać także bez spoin. Płytki tnie się szlifierką z tarczą diamentową do kamienia lub betonu - cięcie mocno pyli. Część producentów dopuszcza też nacięcie i przełamanie płytki; krawędź wygląda wtedy bardziej naturalnie, co przy wzorach postarzanych jest zaletą. Trzeba jednak pamiętać o kilku ograniczeniach. Masa okładziny bywa większa niż w przypadku klinkieru, zwłaszcza przy grubszych płytkach. Systemy ociepleń przeznaczone do okładzin określają m.in. rodzaj, grubość i masę płytek, więc dopuszczenie systemu dla klinkieru nie oznacza automatycznie, że można na nim kleić płytki cementowe. Materiał jest porowaty, dlatego na zewnątrz zaleca się impregnację. Wykonuje się ją po zafugowaniu, gdy spoiny zwiążą i wyschną. Dylatacje podłoża należy przenieść na okładzinę.
Kiedy sprawdzi się elastyczny klinkier? Efektowna imitacja
Płytka elastyczna, nazywana też elastycznym klinkierem, nie jest wyrobem ceramicznym. Płytki te składają się w ok. 92% z piasku kwarcowego i w ok. 6% z żywic polimerowych, a resztę stanowią pigmenty. Barwi się ją w masie, więc kolor nie jest tylko powłoką na powierzchni. Dzięki spoiwu polimerowemu płytka jest giętka. Można ją wyginać na narożnikach i zaokrągleniach, a przycina się ją nożyczkami. Zbyt ostre krawędzie ściany warto wcześniej zaokrąglić.
Cechą charakterystyczną jest połączenie funkcji kleju i fugi. Ten sam klej, którym przykleja się płytki, wypełnia spoiny, więc nie ma osobnego spoinowania; według producenta nie jest też potrzebna impregnacja. Zużycie kleju wynosi ok. 2,5 kg/m2. Nasiąkliwość systemu to ok. 3%, mrozoodporność oraz zabezpieczenie przed promieniowaniem UV. Warto jednak pamiętać, że to inny materiał niż ceramika. Z daleka efekt jest zbliżony do cegły, z bliska widać odmienną fakturę. Ponieważ system ma ok. 5 mm grubości, nie ukryje nierówności podłoża. O ostatecznej decyzji powinna więc przesądzić próbka lub realizacja obejrzana na żywo.
Na jakiej elewacji można układać elastyczne płytki?
Producent wskazuje możliwość montażu bezpośrednio na ociepleniu ze styropianu lub wełny mineralnej, a także na betonie komórkowym czy silikatach. Płytki elastyczne mogą więc być sposobem na odnowienie elewacji - nowa warstwa jest cienka i lekka, więc nie obciąża ściany tak jak mur. W takim wariancie szczególnie ważna jest równość podłoża. Drugim obszarem są detale, które przy sztywnych płytkach wymagają kształtek albo cięcia: zaokrąglone narożniki, łuki czy okrągłe słupy. Giętką płytkę łatwiej poprowadzić po krzywiźnie. Okładzina może też posłużyć jako akcent, np. ceglany pas wokół wejścia lub wydzielone pole ściany w kontraście do tynku. Producent przewiduje ponadto zastosowanie płytek we wnętrzach.
Elastyczny klinkier na elewacji to ciekawa alternatywa tradycyjnych okładzin, fot. Elastyczny Klinkier/Elastolith
Jak układać elastyczne płytki na elewacji?
Zaleca się montaż płytek elastycznych w temperaturze od +5 do +25°C. Przez co najmniej 5 dni po ułożeniu temperatura nie powinna spadać poniżej ok. +3°C, a elewację trzeba chronić przed opadami. Podłoże musi być suche, stabilne i równe. Podłoża słabe lub pylące wymagają gruntowania, a gładkie - gruntu systemowego. Na gładkich podłożach producent zaleca wykonanie próby przed rozpoczęciem prac na całej ścianie. Płytki na elewacji układa się od góry ściany ku dołowi. Stosuje się klej systemowy, nakładany na małe pola, ok. 1 m2, pacą zębatą 4 mm. Płytki dociska się do kleju, na narożnikach wygina, a w razie potrzeby przycina nożyczkami. W chłodzie płytkę trzeba najpierw ogrzać w dłoniach. Klej wypełnia spoiny i obejmuje krawędzie płytek; po ułożeniu wygładza się go pędzlem.
Na co zwracać uwagę przy wyborze okładziny na elewację?
Poniższa lista dotyczy wszystkich trzech rodzajów okładzin: płytek klinkierowych, cementowych i elastycznych.
System ociepleń. Okładzina nie jest samodzielnym produktem, lecz częścią układu. Systemy mogą mieć inne limity masy okładziny, więc warto je sprawdzać indywidualnie. Dotyczy to zwłaszcza płytek cementowych, których masa zależy od grubości.
Dokument dopuszczający. Warto poprosić o dokument, który dopuszcza dany układ do stosowania, i sprawdzić, czy obejmuje on właśnie ten rodzaj okładziny na tym rodzaju ocieplenia.
Mrozoodporność. Każda okładzina zewnętrzna musi być mrozoodporna. Warto poprosić o wyniki badań - zarówno dla płytek, jak i dla kleju oraz fugi.
Impregnacja. Trzeba ustalić, czy okładzina jej wymaga: płytki cementowe zaleca się na zewnątrz impregnować, natomiast według producenta płytek elastycznych nie jest to potrzebne. Jeśli impregnacja jest konieczna, warto zapytać, jak często trzeba ją odnawiać, i uwzględnić to w kosztach utrzymania elewacji.
Równość podłoża. Cienka płytka elastyczna odwzorowuje nierówności, a płytki klinkierowe i cementowe wymagają podłoża wykonanego zgodnie z systemem. Ewentualne poprawki trzeba wykonać przed montażem okładziny.
Warunki montażu. Okno pogodowe jest wąskie: dla płytek elastycznych producent zaleca od +5 do +25°C i ochronę przed niską temperaturą i opadami przez co najmniej 5 dni po ułożeniu. Termin prac powinien to uwzględniać.
Próbka i realizacja na żywo. Zdjęcia nie oddadzą faktury. Warto obejrzeć próbkę w świetle dziennym i - jeśli to możliwe - zrealizowaną ścianę, najlepiej kilkuletnią. Przy płytkach postarzanych dobrze jest zobaczyć większy fragment ściany, bo efekt zależy od zestawienia wielu różnych sztuk i koloru fugi.
Gwarancja. Trzeba sprawdzić, czego dotyczy - samej płytki czy całego systemu - i czy jest uzależniona od użycia konkretnego kleju i ocieplenia.
Lekkie okładziny imitujące cegły na elewacji - kiedy ma to sens?
Lekkie okładziny nie zastąpią muru licowego w każdej sytuacji, ale dla wielu domów są rozsądną alternatywą. Płytki klinkierowe dają fakturę prawdziwej ceramiki, lecz wymagają odpowiedniego systemu ociepleń. Płytki cementowe pozwalają uzyskać efekt starej, ręcznie formowanej cegły, ale bywają ciężkie, a na zewnątrz zaleca się ich impregnację. Płytki elastyczne są najlżejsze i łatwiej z nich uformować narożniki oraz zaokrąglenia, ale to inny materiał, który z bliska wygląda inaczej. Zanim inwestor podpisze umowę, powinien mieć w ręku dokumenty systemu, próbkę i potwierdzenie, że wybrane ocieplenie jest dopuszczone do danej okładziny.
Od 1998 roku Redakcja "Budujemy Dom" tworzy społeczność pasjonatów budownictwa, którzy z chęcią dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem. Nasz zespół to wykwalifikowani redaktorzy, architekci, inżynierowie i specjaliści z różnych dziedzin budownictwa, którzy stale poszerzają swoją wiedzę i śledzą najnowsze trendy.