Instalacja elektryczna - standardy w 2019 r.

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 17-22 minuty
Instalacja elektryczna - standardy w 2019 r.

Instalacje elektryczne są teraz znacznie bardziej rozbudowane niż dawniej, bo mamy więcej urządzeń niż kiedyś. Ponadto bardziej dbamy o wygodę, bezpieczeństwo i estetykę osprzętu.

Czego dowiesz się z artykułu?
  • Jakie są obecne standardy dotyczące układania instalacji elektrycznej?
  • Które sprzęty domowe powinny być zasilane z indywidualnych obwodów?
  • Dlaczego ważne jest zaplanowanie gniazd i łączników "na zapas"?
  • Jakie są zabezpieczenia dla instalacji elektrycznej?
  • Jaki jest obecnie modny osprzęt instalacyjny?
  • Jakie są sposoby sterowania łącznikami?

Obecnie, wprawdzie bardziej niż dawniej dba się o energooszczędność domowych urządzeń, ale w ostatecznym rozrachunku zapotrzebowanie na moc raczej rośnie niż maleje. Zwykle jej przydział określony w umowie z dostawcą energii to 12 lub 15 kW. To dość tylko, jeżeli nie planujemy kuchenki elektrycznej, elektrycznego ogrzewania pomieszczeń ani przepływowych podgrzewaczy wody. Inaczej koniecznie skonsultujmy się jak najwcześniej z elektrykiem, a w zakładzie energetycznym dopytajmy na jaki przydział mocy możemy liczyć. Teoretycznie to 40 kW, ale w praktyce często tyle nie dostaniemy, jeżeli linie są już mocno obciążone.

Pamiętajmy jednak, że nigdy wszystkie urządzenia nie pracują równocześnie. Standardowo przyjmuje się, że chwilowy pobór mocy nie przekracza 70% łącznej mocy sprzętów elektrycznych. Jednak, jeżeli korzystamy np. z przepływowych podgrzewaczy wody, odsetek bywa wyraźnie wyższy. Dlatego warto jak najwcześniej porozmawiać z elektrykiem o tym co chcemy zasilać.

Instalacja elektryczna - osobne obwody

Instalacja elektryczna podzielona jest na mniejsze fragmenty, nazywane obwodami. Każdy obwód ma w rozdzielnicy własne zabezpieczenie przed przeciążeniem i zwarciem (wyłącznik nadmiarowoprądowy). Inne zabezpieczenia są zaś wspólne dla kilku obwodów. Dawniej, nawet w dużym domu, było zwykle tylko kilka obwodów. Wystarczały, bo gniazd i punktów oświetleniowych było mało. Przyjmowano, że jeden obwód może tworzyć nawet 10 gniazd lub 20 stałych źródeł światła (żyrandoli czy kinkietów). Do takich sprzętów jak lodówka nie planowano zaś osobnych obwodów. W efekcie, w całym domu były np. tylko 2 obwody oświetleniowe i 3-4 z gniazdami.

Obecnie standard jest zupełnie inny. Planujemy znacznie więcej gniazd. Warto zadać sobie pytanie, ile znamy osób, które w całkiem nowym domu lub mieszkaniu narzekają na niedobór gniazd lub korzystają z przedłużaczy i rozgałęziaczy? A czy ktoś uważa, że ma ich nadmiar?

Rozdzielnica
Im bardziej rozbudowana instalacja, tym bardziej docenimy czytelny opis w rozdzielnicy. (fot. Legrand)

Niedobór najłatwiej zauważyć w kuchni. Nawet w niedużej, o powierzchni ok. 10 m2, trzeba zrobić mniej więcej 10 podwójnych gniazd. I rychło okaże się, że to wcale nie tak dużo. Ile z nich zostanie wolnych po podłączeniu lodówki, kuchenki, zmywarki, ekspresu, mikrofalówki? Ponadto część urządzeń powinna być zasilana z indywidualnych obwodów. Chodzi o zamontowane na stałe sprzęty, szczególnie te o większej mocy (ponad 1,5 kW), choćby kuchenkę, piekarnik, zmywarkę.

Ważne, żeby wydzielić obwody lodówki i zamrażarki - ze względu na pewność ich zasilania. Przecież awaria jakiegoś innego sprzętu w tym samym obwodzie spowoduje też wyłączenie i rozmrożenie lodówki. Wtedy będziemy mieć spory kłopot. Warto też zaplanować odrębne obwody zasilające kocioł, pompę obiegową c.o., hydrofor. To po prostu urządzenia o kluczowym znaczeniu.

W kilkunastometrowej sypialni rozsądne minimum to przynajmniej 5-6 podwójnych gniazd, koniecznie na różnych ścianach. Lepiej mieć ich nadmiar, bo trzeba się liczyć z tym, że w praktyce przynajmniej niektóre zostaną zasłonięte meblami, albo dostęp do nich będzie utrudniony. Szczególnie, jeżeli po pewnym czasie zdecydujemy się na jakieś przemeblowanie. W łazience przydadzą się przynajmniej 4 gniazda. Podłączymy do nich suszarkę, stację bazową elektrycznej szczoteczki do zębów lub golarki.

Ponadto warto przewidzieć zasilanie dodatkowej grzałki elektrycznej w grzejniku łazienkowym (drabinkowym). Taka grzałka to duża wygoda poza sezonem grzewczym, bo mamy jak szybko wysuszyć ręczniki. Osobnych obwodów będą potrzebowały pralka i suszarka, jeżeli mają stać w łazience. Zastanówmy się też, czy nie chcemy mieć elektrycznej maty pod płytkami podłogowymi albo wentylatora wyciągowego. Na etapie budowy instalacji wykonanie stosownego okablowania to żaden kłopot.

Pamiętajmy również o gniazdach na zewnątrz - na ścianie domu lub w ogrodzie (szczególnie dużym). Warto mieć także gniazdo trójfazowe (siłowe), np. w garażu, do zasilania spawarki, betoniarki lub innych narzędzi o dużej mocy. Nawet jeśli nie jesteśmy majsterkowiczami i sami nie będziemy z nich korzystać, przydadzą się choćby przy okazji remontu, dla ekip budowlanych.

Często zapomina się też o rzeczy z pozoru drobnej, ale bardzo ważnej dla wygody użytkowania. Mianowicie o czytelnym opisaniu obwodów i zabezpieczeń w rozdzielnicy. Bez tego jakakolwiek awaria będzie podwójnie kłopotliwa, bo trudno nam będzie się zorientować gdzie w ogóle tkwi problem.

Listwa przeciwprzepięciowa
Popularne listwy przeciwprzepięciowe powinny być dopiero trzecim, ostatnim zabezpieczeniem wrażliwych urządzeń. (fot. Eaton Electric)

Instalacja elektryczna - planuj na zapas

Przewody w domu to nie tylko instalacja elektryczna. Najpewniej będziemy mieć także alarm, domofon, termostat i czujnik temperatury na potrzeby instalacji c.o., telewizję, sieć komputerową, być może rolety z napędem, a nawet zaawansowaną automatykę (tzw. inteligentny budynek). Wszystko co wymaga układania przewodów warto zaplanować od razu i wykonać za jednym razem.

Nie chodzi o zrobienie na raz wszelkich możliwych instalacji już na gotowo, jedynie o ułożenie na ich potrzeby pewnego niezbędnego okablowania. Przykładowo, nawet jeżeli na razie nie kupiliśmy jeszcze wideodomofonu, to i tak ułóżmy niezbędne dla tej instalacji przewody sygnałowe i zasilające. To samo dotyczy alarmu - jeżeli czujki mają być przewodowe, poprowadzenie przewodów przed otynkowaniem ścian będzie znacznie prostsze i tańsze niż robienie tego później. Tym bardziej, że to system obejmujący właściwie cały dom.

Z myślą o przyszłości warto np. doprowadzić przynajmniej przewody zasilające w pobliże okien fasadowych i dachowych. Jeśli zechcemy kiedyś dodać do nich rolety zewnętrzne, nie będzie to trudne. Najważniejsze jest bowiem zapewnienie zasilania napędom. Sterowanie można bez większego trudu zrobić bezprzewodowe.

Z pewnością będziemy układać przewody sygnałowe do sprzętu muzycznego, kina domowego, sieci komputerowych. Znając ich planowane umiejscowienie, możemy ułożyć przewody pod tynkiem i zakończyć estetycznymi gniazdami. Niekiedy warto też ukryć w ścianie korytko na przewody.

Co do sieci komputerowej to najlepiej zwykle połączyć rozwiązania przewodowe i bezprzewodowe. Tym bardziej, że bezprzewodowe routery sieci Wi-Fi kupimy naprawdę niedrogo, a będą najpraktyczniejsze w dobie rozpowszechnienia komputerów przenośnych, telefonów i tabletów. Jednak przynajmniej pomiędzy kondygnacjami, oraz na piętrach w rozłożystych domach, warto zrobić przepusty przez stropy i ściany konstrukcyjne. Wystarczy do tego kawałek plastikowej rury kanalizacyjnej (50 mm), przez który bez kłopotu przeprowadzimy kilka przewodów.

Instalacja elektryczna - bezpieczeństwo przede wszystkim

Instalacja elektryczna musi być przede wszystkim bezpieczna. W domu jednorodzinnym trzeba przy tym uwzględnić, że korzystają z niej z definicji osoby nieobeznane z elektrycznością i zasadami bezpieczeństwa. A nawet gorzej - dzieci lub zwierzęta potrafią zrobić coś zupełnie lekkomyślnego i niebezpiecznego dla otoczenia. Dobór zabezpieczeń to ostatecznie zadanie dla doświadczonego elektryka. Jego zasady są trudniejsze, niż może się wydawać amatorowi. Przecież chodzi o to, żeby było bezpiecznie, a równocześnie nawet jeżeli dojdzie do awarii, zabezpieczenia działały selektywnie, czyli odcinały zasilanie tylko do pewnych obwodów, a nie pozbawiały nas całkowicie prądu.

Kiedyś jedynym zabezpieczeniem było uziemienie i wyłączniki nadmiarowoprądowe. Mimo ich obecności nie było wcale trudno o śmiertelne w skutkach porażenie.

Obecnie standardem są dodatkowo wyłączniki różnicowoprądowe oraz zabezpieczenia przeciwprzepięciowe. Wbrew rozpowszechnionemu przekonaniu same popularne listwy przeciwprzepięciowe to za mało. Powinny być one dopiero trzecim stopniem zabezpieczenia, po aparatach montowanych w złączu elektrycznym i w rozdzielnicy.

Schemat zasilania rezerwowego

Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!

Instalacja elektryczna - pewne zasilanie

We współczesnych domach jest coraz więcej zasilanych elektrycznie urządzeń, bez których trudno funkcjonować. Elektrycznie otwierana brama wjazdowa i garażowa to duża wygoda, ale kto pamięta jak rozsprzęglić napęd, żeby otworzyć je ręcznie? Bez zasilania nie podniesiemy też zewnętrznych rolet z napędem, więc jeżeli zostały akurat opuszczone, będziemy za dnia siedzieć po ciemku. Szczególnie kłopotliwe jest jednak to, że bez prądu w znakomitej większości nowych domów możemy zapomnieć o ogrzewaniu i ciepłej wodzie (c.w.u.). Kocioł może być wprawdzie na gaz czy węgiel, ale bez prądu nie zadziała jego automatyka, podajnik, pompy obiegowe.

Dlatego w ostatnich latach w domach jednorodzinnych zaczęto instalować agregaty prądotwórcze oraz korzystające z akumulatora zasilacze awaryjne (UPS). Jednak czerpiące prąd z akumulatorów zasilacze są wstanie zapewnić ciągłość pracy tylko urządzeń o niewielkiej mocy, takich jak pompy obiegowe albo automatyka kotłów przez kilka do kilkunastu godzin. Z zasilaniem z akumulatora hydroforu albo innych urządzeń o dużej mocy będzie problem. Tu potrzebny będzie agregat prądotwórczy.

Trzeba jednak mieć na uwadze, że wiele z obecnie używanych urządzeń elektrycznych jest bardzo czułych na parametry prądu zasilającego. Elektronika w kotłach i pompach wymaga np. wysokiej jakości przetwornic dających faktycznie prąd sinusoidalny (tzw. pełny sinus) i o stabilizowanym napięciu. Dlatego dobór urządzeń w ramach systemu zasilania rezerwowego jest zadaniem dla dobrego fachowca.

Instalacja elektryczna - już nie tylko z plastiku

Widoczny osprzęt instalacyjny, czyli łączniki i gniazda, bardzo odbiega od standardów sprzed lat. Przede wszystkim estetyka to już zupełnie inny poziom, ale pojawił się też osprzęt o nowym sposobie działania albo obsługujący wcześniej niespotykane funkcje i urządzenia.

Wciąż można kupić klasyczne, białe, nie rzucające się w oczy gniazda i łączniki z tworzywa sztucznego. Jednak wybór wzorów, kolorów, a także materiałów jest ogromny. Mogą być wykonane ze szkła, porcelany, kamienia, drewna, nierdzewnej stali, a nawet skóry. Stały się po prostu pełnoprawnym elementem wystroju wnętrz.

Łącznik z ramką z kamienia
Łącznik z ramką z kamienia czy szkła staje się przyciągającym uwagę elementem wystroju. (fot. Ospel)

Ponadto obecnie wielką popularnością cieszy się tzw. osprzęt modułowy - część funkcyjna umieszczana w puszce instalacyjnej, ramka maskująca (często w wielu kolorach) oraz akcesoria w rodzaju zestawów uszczelniających (zmieniających zwykły łącznik w bryzgoszczelny). Ważne jest to, że widoczne części można wymieniać, pozostawiając ten sam mechanizm. Można to zrobić więc bez remontu, jeżeli tylko przyjdzie nam ochota na zmianę wystroju danego wnętrza.

Osprzęt zgrupowany w jednej ramce
Obecnie osprzęt zwykle grupuje się we wspólnych ramkach. (fot. Livolo Polska)

Instalacja elektryczna - steruj jak chcesz

Kiedyś sprawa była prosta, stosowano niemal wyłącznie łączniki klawiszowe, umożliwiające tylko włączenie lub wyłączenie oświetlenia. Czasem proste ściemniacze obrotowe. Obecnie można też kupić łączniki dotykowe, zbliżeniowe, wyposażone w czujniki ruchu. Ich gamę uzupełniają jeszcze łączniki do opuszczania i podnoszenia rolet, łączniki czasowe itd. W instalacjach inteligentnych stosuje się zaś programowalne przyciski, których funkcje można zmieniać.

Jeśli tego nam mało, możemy nawet kupić bezprzewodowe łączniki, komunikujące się ze sprzętem, który obsługują drogą radiową. Moduł odbiorczy można ukryć np. w puszce instalacyjnej albo za osłoną żyrandola. Jeżeli uprzedzimy fachowca jakiego sposobu sterowania sobie życzymy, można zrobić niemal wszystko.

Warto jeszcze wspomnieć o ściemniaczach. Przede wszystkim większości świetlówek kompaktowych oraz LED w ogóle nie można przyciemniać. Stosowną informację znajdziemy na opakowaniu. A nawet jeżeli są ściemnialne to wymagają użycia ściemniaczy elektronicznych. Warto tu dodać, że te starego typu potrzebowały doprowadzenia do puszki tylko jednego, fazowego przewodu. Zaś te elektroniczne potrzebują dwóch - fazowego (L) i neutralnego (N). Jeżeli więc zamierzamy je stosować, zawczasu uprzedźmy elektryka.

Jarosław Antkiewicz
fot. otwierająca: ABB

Zdaniem naszych Czytelników

time image

08 Kwi 2019, 10:42

Czyli da się wkleić dawno zapowiadany komentarz.   "W łazience przydadzą się przynajmniej 4 gniazda. Podłączymy do nich suszarkę, stację bazową elektrycznej szczoteczki do zębów lub golarki."   Nigdy w życiu! Łazienka nie jest miejscem na żadne stacje bazowe, ...

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl

Dodaj komentarz

time image
time image
Zobacz inne artykuły
Dom inteligentny - co musisz wiedzieć, zanim się zdecydujesz? Instalacja elektryczna
Dom inteligentny - co musisz wiedzieć, zanim się zdecydujesz? Instalacja elektryczna
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze grudzień 2019 - styczeń 2020

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom listopad - grudzień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2020

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2020

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny