Sposoby walki ze smogiem w Polsce, czyli program Czyste Powietrze

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Sposoby walki ze smogiem w Polsce, czyli program Czyste Powietrze

Rząd zadeklarował, że do wzięcia będą 103 mld zł - a to mnóstwo pieniędzy! I obiecał, że w ramach walki ze smogiem państwo dopłaci m.in. do wymiany starych kotłów na nowe źródła ciepła, do docieplenia domów, wymiany okien i drzwi, montażu wentylacji mechanicznej z rekuperacją. Zainteresowanie programem jest duże - w trzy miesiące od jego startu złożono 25 tysięcy wniosków o dofinansowanie. Niestety, przygotowano go kiepsko - od 1 do 21 stycznia przyjmowanie podań było wstrzymane "ze względów formalno-prawnych oraz technicznych".

aktualizacja: 2019-02-06 08:52:19

Inaugurowany z pompą program Czyste Powietrze ma być głównym instrumentem walki ze smogiem, który co roku zabija w Polsce przeszło 40 tys. osób. Za jego realizację odpowiadają Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Bank Ochrony Środowiska. Podstawowe cele programu to poprawa efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych i zmniejszenie emisji pyłów do atmosfery. Ma temu służyć termomodernizacja domów i wymiana palenisk.

Od 19 września do końca grudnia 2018 r. Polacy złożyli 25 tys. wniosków o dofinansowanie - 3,5 tys. na Śląsku, 2,3 tys. na Mazowszu. Na Portalu Beneficjenta założono ponad 100 tys. kont. Jednak, zanim ktokolwiek dostał jakieś pieniądze, program wstrzymano. Po 1 stycznia wniosków o dotacje nie można było składać "ze względów formalno-prawnych oraz technicznych".

Według oficjalnej wersji, chodziło o dostosowanie systemu informatycznego do zmian w prawie. Przerwa trwała 3 tygodnie - od 21 stycznia znowu można aplikować. Po 4 miesiącach od uruchomienia planowanego na 10 lat i bardzo potrzebnego przedsięwzięcia wiadomo, że przygotowano je słabo. Zmiany wprowadzono jeszcze przed wypłatą pierwszych pieniędzy, w przyszłości z pewnością będzie ich więcej. Pojawiają się liczne wątpliwości i pytania, czy Unia będzie chciała dopłacać do kotłów na paliwa kopalne (czyli nie tylko węgiel, także gaz!), a bez wspólnotowych pieniędzy programu nie da się sfinansować. Aktywiści z Polskiego Alarmu Smogowego, którzy uważali, że to robiony zbyt wolno, ale jednak krok w dobrym kierunku, teraz ogłosili, że zapisy programu są niezgodne z prawem unijnym i krajowym. Minister środowiska wątpliwości odrzuca, lecz możliwości wprowadzania korekt już nie.

Rozbieżność między urzędowymi deklaracjami a życiem najlepiej pokazuje informacja o udostępnieniu środków na realizację Czystego Powietrza w bieżącym roku. Wstępnie szacowana przez NFOŚiGW kwota wynosi 1,3 mld zł - jeśli tak, to z czego przez 10 lat uskłada się te 103 mld zł? Bo tyle właśnie wynosi deklarowany budżet programu - 63,3 mld zł mają być wypłacone w formie dotacji, 39,7 mld zł przeznaczono na pożyczki, udzielane na preferencyjnych zasadach (na okres do 15 lat, z oprocentowaniem, które wynosi nie więcej niż WIBOR 3M + 70 pkt. bazowych i nie mniej niż 2% rocznie).

Wnioski o dofinansowanie będzie można składać do końca czerwca 2027 r. we właściwych terytorialnie WFOŚiGW. Obejmie ono wydatki na termomodernizację, poniesione między 1 stycznia 2018 i 30 czerwca 2029 r. Odpowiedzialni za program bardzo optymistycznie szacują, że operacja umożliwi poprawę efektywności energetycznej nawet 4 mln budynków jednorodzinnych (to 80% wszystkich) i wymianę 3 mln starych kotłów!

Walka ze smogiem to jedno ze sztandarowych haseł obecnego rządu
Choć walka ze smogiem jest jednym ze sztandarowych haseł obecnego rządu, program Czyste Powietrze trudno uznać za dopracowany. (fot. Adam Guz KPRM)

Na częste pytania o program Czyste Powietrze
odpowiada zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW

DLA KOGO TE DOPŁATY?

O dotację mogą ubiegać się właściciele i współwłaściciele domów jednorodzinnych oraz ci, którzy rozpoczęli ich budowę zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po zmianach z początku roku przysługuje ona również właścicielom lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą, wydzielonego w budynku jednorodzinnym. W zależności od dochodu, można liczyć na zwrot do 90% środków wydanych na termomodernizację, czyli np. zakup nowego kotła czy ocieplenie ścian. Lista przedsięwzięć dofinansowywanych w budynkach użytkowanych jest dużo dłuższa od tej dla domów budowanych, dokładniej piszemy o tym nieco dalej.

W przypadku wnioskodawców, którzy nie mogą skorzystać z wprowadzonej z początkiem roku ulgi termomodernizacyjnej oraz budujących nowe domy, obowiązuje tabela dopłat sprzed zmian. Dotacja na poziomie 90% należy się więc inwestorom, których miesięczny dochód nie przekracza 600 zł netto na osobę w gospodarstwie domowym. Każde dodatkowe 200 zł na osobę obniża poziom finansowania o 10%. Przy dochodach powyżej 1600 zł netto/os., dotacja wynosi maksymalnie 30%.

Jeśli wnioskodawca (rozliczając się indywidualnie lub wspólnie z małżonkiem), może skorzystać z nowej ulgi termomodernizacyjnej, rzecz nieco się komplikuje. Dwie grupy o najniższych dochodach (do 600 i do 800 zł netto/os. w gospodarstwie domowym) nadal otrzymają dotację odpowiednio do 90 lub 80%. Pozostałym dotacja spada, ale stratę (w porównaniu z tabelą sprzed zamian) ma wyrównać ulga podatkowa. Przy dochodach powyżej 1600 zł/os. robi się jeszcze bardziej zawile: dotacja może wynieść 15 lub 18%, albo nie przysługuje wcale, w zależności od dochodów rocznych.

Obowiązująca od 1 stycznia 2019 r. ulga termomodernizacyjna pozwala na odliczenie od dochodu do 53 tys. zł, wydanych na termomodernizację budynku jednorodzinnego. Mogą z niej skorzystać podatnicy opłacający PIT według skali, przedsiębiorcy płacący liniowy PIT, a także ryczałtowcy. Ulga przysługuje tylko przy remoncie, nie da się z niej korzystać, budując nowy dom.

Ważna uwaga - dotacje z programu Czyste Powietrze nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Gdy chodzi o pożyczkę, to w Ogłoszeniu o naborze na stronie NFOŚ można przeczytać, że: "Dotacja i pożyczka mogą być wypłacane zarówno po zrealizowaniu etapu, jak i całości przedsięwzięcia." Co oznacza, że aby dostać kredyt, trzeba wyłożyć własne środki, których ubiegający się o pożyczkę zwykle przecież nie posiada!

Wysokość dofinansowania dla wnioskodawców, którzy nie mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej oraz budujących nowe domy

Grupa Kwota miesięcznego dochodu netto / os. [zł] Dotacja (procent kosztów kwalifikowanych przewidzianych do wsparcia dotacyjnego) Pożyczka
uzupełnienie do wartości dotacji pozostałe koszty kwalifikowane
I do 600 do 90% do 10% do 100%
II 601 - 800 do 80% do 20% do 100%
III 801 - 1000 do 70% do 30% do 100%
IV 1001 - 1200 do 60% do 40% do 100%
V 1201 - 1400 do 50% do 50% do 100%
VI 1401 - 1600 do 40% do 60% do 100%
VII powyżej 1600 do 30% do 70% do 100%

Wysokość dofinansowania dla wnioskodawców, którzy (rozliczając się indywidualnie lub wspólnie z małżonkiem) mogą skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej

Grupa Kwota miesięcznego dochodu netto / os. [zł] Dotacja (procent kosztów kwalifikowanych przewidzianych do wsparcia dotacyjnego) Pożyczka Kwota rocznego dochodu wnioskodawcy [zł]
uzupełnienie do wartości dotacji pozostałe koszty kwalifikowane
1 2 3 4 5 6
I do 600 do 90% do 10% do 100% Nie
dotyczy
II 601 - 800 do 80% do 20% do 100%
III 801 - 1000 do 67% do 33% do 100%
IV 1001 - 1200 do 55% do 45% do 100%
V 1201 - 1400 do 43% do 57% do 100%
VI 1401 - 1600 do 30% do 70% do 100%
VII powyżej
1600
do 18% do 82% do 100% do
85 528
do 15% do 85% do 100% od 85529
do 125 528
0% do 100% do 100% powyżej
125 528

DOM UŻYTKOWANY I W BUDOWIE

Właściciele domów użytkowanych mogą ubiegać się o dopłaty na:

  • demontaż starego źródła ciepła (kotła na węgiel, biomasę, pieca kaflowego, kominka, kozy, trzonu kuchennego) i jego wymianę na nowe, którym może być kocioł na paliwo stałe, kocioł gazowy kondensacyjny, kocioł olejowy, węzeł cieplny, system ogrzewania elektrycznego, pompa ciepła;
  • docieplenie przegród zewnętrznych (ścian, dachu, podłogi na gruncie) i wewnętrznych, oddzielających pomieszczenia ogrzewane od nieogrzewanych;
  • wymianę i montaż stolarki zewnętrznej, tj. okien, okien połaciowych, drzwi balkonowych, powierzchni przezroczystych nieotwieralnych, drzwi zewnętrznych, bram garażowych;
  • montaż lub modernizację instalacji ogrzewania i ciepłej wody użytkowej, w tym montaż zaworów z głowicami termostatycznymi;
  • zakup i montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła;
  • przygotowanie dokumentacji projektowej, audytu energetycznego.

Co ważne, podstawowym warunkiem ubiegania się o dofinansowanie pozostałych przedsięwzięć jest wymiana starego źródła ciepła. Jeśli nie zezłomujemy z kopciucha, nie dostaniemy pieniędzy na nowe okna czy ocieplenie!

Na etapie budowy dotacja przysługuje jedynie na zakup i montaż urządzenia grzewczego (z przyłączami). Czyste Powietrze przewiduje także finansowanie kolektorów słonecznych oraz mikroinstalacji fotowoltaicznych. Niestety, tylko w formie pożyczki, za to i w domach starych, i w budowanych.

Jeśli inwestora interesuje dopłata do nowego kotła na paliwo stałe, radzimy nie odkładać wymiany na dalszą przyszłość. Nie wiadomo, jak długo dotacje do tych źródeł ciepła utrzymają się w programie.

Ocieplanie ścian i stary kocioł
Właściciele starych domów mogą sfinansować z dopłat kompleksowy remont: wymianę kotła, ocieplenie ścian, wymianę okien (po lewej: fot. Paroc). Podstawowym warunkiem przystąpienia do programu jest wyrzucenie kopciucha (po prawej: fot. J. Werner).
Na etapie budowy, dotacja przysługuje wyłącznie na zakup i instalację źródła ciepła
Na etapie budowy, dotacja przysługuje wyłącznie na zakup i instalację źródła ciepła. (fot. A. Papliński)

DOPŁATY W PROGRAMIE CZYSTE POWIETRZE - ILE MOŻNA DOSTAĆ?

Minimalny poniesiony wydatek, uprawniający do wystąpienia o dopłatę, to 7 tys. zł. Maksymalne ustalone do wsparcia koszty kwalifikowane wynoszą 53 tys. zł (co oznacza, że inwestor może dostać do 47,7 tys. zł).

Maksymalny koszt usług oraz zakupu i montażu urządzeń/instalacji/wyrobów budowlanych, przewidziany do wsparcia określono na:

  • audyt energetyczny budynku, dokumentacja projektowa związana z przebudową dachu, wymianą źródła ciepła do 1 tys. zł;
  • docieplenie przegród budowlanych oraz prace towarzyszące do 150 zł/m2;
  • wymiana stolarki zewnętrznej, w tym okien, okien połaciowych, drzwi balkonowych, powierzchni przezroczystych nieotwieralnych do 700 zł/m2;
  • wymiana drzwi zewnętrznych, w tym bram garażowych do 2 tys. zł/m2;
  • instalacje wewnętrzne ogrzewania i ciepłej wody użytkowej do 15 tys. zł/zestaw; kotły na węgiel, z systemem odprowadzania spalin do 10 tys. zł/zestaw, na biomasę do 20 tys. zł;
  • kotły gazowe kondensacyjne i olejowe z systemem odprowadzania spalin i zbiornikiem do 15 tys. zł/zestaw; węzeł cieplny, system ogrzewania elektrycznego do 10 tys. zł/zestaw;
  • wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła do 10 tys. zł/zestaw; pompy ciepła - powietrzna do 30 tys. zł/zestaw, gruntowa i wodna do 45 tys. zł/zestaw.

Tematy uzupełniające

Jak Polacy ogrzewają domy? Jak Polacy ogrzewają domy?

 

Mamy w kraju przeszło 5 mln domów jednorodzinnych. Co piąty z nich wybudowano przed rokiem 1945, połowę do 1989, 10% w ostatnim dziesięcioleciu. Z reguły, im budynek starszy, tym bardziej energochłonny.
Co grozi za palenie śmieci w domowych piecach? Co grozi za palenie śmieci w domowych piecach?

 

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska, a także wójt, burmistrz lub prezydent miasta, mogą zlecić kontrolę domowej kotłowni. Przeczytaj, jaka kara grozi za złamanie zakazu palenia śmieci w domowej kotłowni.

Janusz Werner
fot. otwierająca: © GRZEGORZ POLAK / FOTOLIA

Zdaniem naszych Czytelników

time image

28 Sty 2019, 11:51

Usłyszałem gdzies w mediach ze walka ze smogiem trwa, ja nie dostrzegam zadnej roznicy. Po wizycie w Beskidzie jestem załamany czarny dym z każdego komina – czy oni pala, gdzie służby? Dlaczego nikt nie reaguje??

time image

23 Sty 2019, 21:22

Dnia 20.01.2019 o 12:50, Gość Olam napisał: A jak wyglada doplara w wypadku gdy wlasciciel musi pracowac za granica za najnizsza w danym kraju i nie stac go na wymiane pieca w Polsce. W domu w Polsce mieszkaja rodzice wlasciciela z emeryturka rolnicza. Olam, podstawą ...

time image

Gość Olam

20 Sty 2019, 11:50

A jak wyglada doplara w wypadku gdy wlasciciel musi pracowac za granica za najnizsza w danym kraju i nie stac go na wymiane pieca w Polsce. W domu w Polsce mieszkaja rodzice wlasciciela z emeryturka rolnicza.

time image

15 Sty 2019, 21:19

3 godziny temu, retrofood napisał: Ale trza truć ludziom doopę, że milion elektrycznych samochodów, że smogu prawie nie ma, że my są bardziej ekologiczni niż najbardziej ekologiczni... itp., itd., przecież ciemny naród to kupi. No i nic nowego pod słońcem, ...

Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Poradnik Berrety - Kotły kondensacyjne
Poradnik Berrety - Kotły kondensacyjne
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Dom Energooszczędny Vademecum 2018

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2018

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2018

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze luty 2019

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2018

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom styczeń - luty 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2019

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2019

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny