| Dach odwrócony Tradycyjny układ warstw na stropodachu ma istotną wadę – pokrywająca go papa czy membrana (będące jednocześnie izolacją przeciwwodną) są narażone na oddziaływanie czynników atmosferycznych, duże wahania temperatury oraz na uszkodzenia mechaniczne. Dlatego opracowano system tzw. dachu odwróconego, w którym zamieniono kolejność warstw izolacji cieplnej i przeciwwodnej. W systemie tym izolację przeciwwodną – najczęściej z dwóch warstw papy termozgrzewalnej – układa się bezpośrednio na podłożu (na wyrównanej płycie stropowej z ukształtowanym spadkiem), a dopiero na niej – ocieplenie. Taki sposób krycia stropodachów stał się możliwy dopiero po wprowadzeniu na rynek izolacji styropianowej odpornej na trwałe zawilgocenie – w postaci płyt hydro oraz polistyrenu ekstrudowanego. Materiał ten prawie nie nasiąka i jest bardzo wytrzymały na nacisk. Ocieplenie w postaci płyt frezowanych układamy na zakładkę, a następnie przykrywamy geowłókniną, chroniącą przed przenikaniem zanieczyszczeń. Tak wykonaną hydro- i termoizolację zabezpiecza się przed uszkodzeniem warstwą dociskową. Najczęściej jest to podsypka żwirowa bądź betonowe płyty chodnikowe; można również wykonać podkład pod płytki ceramiczne. Spływ wody opadowej z dachu odwróconego odbywa się w dwóch etapach: główna masa wody spływa do systemu odwadniającego z ponad ocieplenia, a pozostała ilość, która przeniknie pod ocieplenie jest odprowadzana po powierzchni izolacji przeciwwodnej. Taka forma dachu pozwala na wykorzystanie jego powierzchni do celów użytkowych – można urządzić na nim atrakcyjny taras, a nawet... założyć ogród. Dach zielony Rozwiązanie to może być szczególnie atrakcyjne w dużych miastach, ponieważ znakomicie poprawia lokalny mikroklimat, zwiększając ilość tlenu i wilgotność powietrza. Zielony dach zatrzymuje ok. 2/3 wody opadowej. Nie przeciąża ona systemu odwodnienia budynku, ponieważ jest magazynowana w warstwie wegetacyjnej i służy do nawadniania roślin. Warto dodać, że takie „wykończenie” dachu skutecznie zabezpiecza przed ogniem, tłumi też dźwięki – średnio o 40-50 dB. Konstrukcja dachu zielonego od dachu odwróconego różni się jedynie warstwą zewnętrzną, która nie jest jednorodna. Warstwa ochronna – chroni poprzednie warstwy przed przenikaniem korzeni i magazynuje wilgoć niezbędną do życia roślin. Stosuje się wykładziny (maty) z tworzyw sztucznych, geowłókniny, flizeliny, papy bitumiczne z osnową z folii miedzianej (ta wkładka szczególnie dobrze zabezpiecza zielony dach przed przerastaniem korzeni) lub włókna szklanego, folię polietylenową stabilizowaną promieniami UV, maty z włókien poliestrowych oraz powłoki z żywic. Często, jako warstwę ochronną, kładzie się dwie warstwy papy elastomerowo-bitumicznej z wkładką nośną z włókna szklanego. Warstwa drenująca – musi być przenikalna dla korzeni roślin. Poza tym stale odprowadza nadmiar wody z podłoża do odpływów. Jest to najczęściej 8-cm grubości warstwa żwiru, keramzyt, pumeks, płyty drenażowe (z rowkami odprowadzającymi wodę) z folii lub twardej pianki, albo plecione maty z tworzywa sztucznego. Warstwa filtrująca – zapobiega zamulaniu warstwy drenującej. Jednocześnie musi być przenikalna dla korzeni roślin i dobrze przepuszczać wodę. Do wykonywania tej warstwy stosuje się włókniny z tworzywa sztucznego oraz flizelinę. Są one odporne na gnicie i neutralne chemicznie oraz biologicznie. Podłoże – czyli warstwa wegetacyjna – musi dobrze magazynować wodę w czasie suszy, odprowadzać jej nadmiar do głębiej położonych warstw i zawierać składniki pokarmowe umożliwiające roślinom prawidłowy rozwój. Są to: ziemia wzbogacona humusem i rozdrobnionymi materiałami pochodzenia mineralnego oraz substraty – mieszaniny drobno granulowanych skał, torfu i mielonej kory lub ziemi z materiałami porowatymi (żwir, grys kamienny, dolomit, pumeks, tuf wulkaniczny). Stosuje się też płyty (lub maty) wegetacyjne, pełniące też funkcję drenażu oraz warstwy ochronnej. Na nich są sadzone rośliny o bardzo małych wymaganiach, takie jak niektóre gatunki traw, mchy, rozchodniki czy zioła. Planując zbudowanie zielonego dachu należy wziąć pod uwagę ciężar konkretnego podłoża. Przykładowo, powłoka o grubości 1 cm waży:
Najcięższy jest wilgotny piasek – 20 kg/m2. Grubość tej warstwy jest uzależniona od wysokości, a zatem i głębokości ukorzenienia posadzonych roślin. Co z deszczem? Wodę opadową można odprowadzać z dachu płaskiego grawitacyjnie lub podciśnieniowo. W pierwszym przypadku rura spustowa biegnie pionowo wewnątrz budynku. Jej dolny koniec jest połączony bocznym odgałęzieniem z kanalizacją zewnętrzną. W drugim wpusty dachowe kierują wodę poziomym odcinkiem umieszczonym pod stropodachem do rury spustowej wewnątrz lub na zewnątrz budynku. Możliwe jest też odwadnianie dachu płaskiego poprzez przepusty w attyce, połączone z bocznymi, zewnętrznymi rurami spustowymi. opracowanie: Hanna Czerska |