Wykonywanie fundamentów - różnice między ławą a płytą

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Wykonywanie fundamentów - różnice między ławą a płytą

Fundament to podstawa każdego budynku, zatem musi być trwały i solidny. Chociaż w ostatnich latach coraz bardziej popularne stają się płyty fundamentowe, większość inwestorów decyduje się na tradycyjny sposób posadowienia - ławy i ściany fundamentowe. Mimo że technologia ta jest świetnie znana wykonawcom, podczas wykonywania bazy budynku nierzadko popełniane są błędy, które na tę trwałość mogą negatywnie wpływać.

Czego dowiesz się z artykułu?
  • Jakie są zalety stosowania ław fundamentowych?
  • Z jakich materiałów można wykonać ściany fundamentowe?
  • Jak zabezpieczyć fundamenty przed wilgocią?
  • Jak zbudowana jest płyta fundamentowa?
  • Jak ocieplić fundamenty?
  • Ile kosztuje wykonanie fundamentów?

Podczas wyboru projektu domu trzeba się zdecydować na jedną z opcji posadowienia budynku - tradycyjne ławy fundamentowe i ściany, albo płytę fundamentową. Warianty te różnią się sposobem i czasem wykonania, a także nakładami finansowymi. Do podjęcia optymalnej decyzji niezbędne jest przeprowadzenie badań gruntu na działce. Pozwolą one ustalić, jakie warunki gruntowe są na posesji i w zależności od nich, podjąć ostateczną decyzję.

Infografika: Ławy fundamentowe vs płyta fundamentowa
Ławy fundamentowe vs płyta fundamentowa

Z CZEGO WYKONAĆ ŁAWY FUNDAMENTOWE?

Większość inwestorów wybiera tradycyjne fundamenty, czyli ławy fundamentowe. Mają one postać poziomych belek wykonanych z żelbetu. Są umiejscowione pod ścianami nośnym budynku, czyli zewnętrznymi i niektórymi wewnętrznymi, np. stanowiącymi oparcie belek stropowych. Parametry ław, takie jak wymiary, rodzaj betonu i stali, a także głębokość posadowienia budynku określa konstruktor, biorąc pod uwagę nośność gruntu, strefę klimatyczną, w której zlokalizowany jest dom, poziom wody gruntowej, a także obciążenia, jakie będą musiały przenosić.

Najczęściej ławy wykonuje się z betonu towarowego C12/15 bądź C16/20. Do zbrojenia wykorzystuje się natomiast 4 stalowe pręty średnicy 12 mm, powiązane strzemionami średnicy 6 mm, w odstępach co 30 cm. Taka ława ma przeważnie przekrój prostokąta o wysokości 30-50 cm i szerokości 40-100 cm.

Schemat typowego fundamentu
Schemat typowego fundamentu

Popularność tego sposobu fundamentowania wynika przede wszystkim z niższej - w porównaniu z płytą - ceny. Ponadto technologia ta jest doskonale znana fachowcom, dlatego nie będzie problemu ze znalezieniem ekipy wykonawczej. Trzeba jednak pamiętać o istotnym ograniczeniu - w tradycyjnych fundamentach obciążenia z budynku rozkładają się na grunt liniowo, dlatego ława nie sprawdzi się w miejscach, gdzie panują trudne warunki gruntowe.

Z CZEGO MOŻEMY WYKONAĆ ŚCIANY FUNDAMENTOWE?

Drugim niezbędnym elementem tradycyjnych fundamentów są ściany fundamentowe, które spoczywają na ławach i są oparciem dla ścian nadziemia. Można je wykonać z takich materiałów, jak:

  • beton wylewany - wzniesione z niego ściany charakteryzują się dużą wytrzymałością, ponadto bardzo skutecznie zabezpieczają przed przenikaniem wody. Po dodaniu specjalnych dodatków uszczelniających można go użyć w budynku podpiwniczonym. Trzeba jednak pamiętać, że jego zastosowanie wiąże się z koniecznością wykonania deskowania, co wydłuża roboty budowlane;
  • bloczki betonowe - wykonane z betonu dobrej jakości elementy są bardzo wytrzymałe na ściskanie i odporne na nasiąkanie. Muruje się je podobnie jak zwykłe ściany, nie potrzeba więc szalunków. Ściana z bloczków jest mniej odporna na działanie wody niż monolityczna betonowa (wylewana w szalunku);
  • bloczki keramzytobetonowe - wyróżniają się lepszymi od betonowych parametrami termicznymi, ale są od nich mniej wytrzymałe i bardziej wrażliwe na działanie wody. Nie powinno się więc stosować ich na fundamenty budynków, wokół których wody gruntowe mogą sięgać okresowo powyżej ław;
  • pustaki zasypowe - po ustawieniu wypełnia się je mieszanką betonową, dla której są tzw. szalunkiem traconym;
  • kształtki styropianowe - to najmniej rozpowszechnione rozwiązanie. Ustawia się je podobnie jak pustaki zasypowe, a następnie wypełnia mieszanką betonową. Po jej związaniu, uzyskuje się ścianę betonową obustronnie izolowaną styropianem. W tym przypadku również mamy do czynienie z szalunkiem traconym.

Schemat: ściany fundamentowe wylewane z betonu w deskowaniu

Schemat: ściany fundamentowe z pełnych bloczków betonowych
Schemat: ściany fundamentowe z pustaków zasypowych
Popularne sposoby wykonania ścian fundamentowych: wylewana z betonu w deskowaniu (a), z pełnych bloczków betonowych (b), z pustaków zasypowych (c).
Deskowanie z przygotowanym do zalania betonem zbrojeniem
Deskowanie z przygotowanym do zalania betonem zbrojeniem. W tradycyjnym sposobie fundamentowania ławy umiejscowione są pod ścianami nośnym budynku. (fot. J. Werner)

ZABEZPIECZENIE FUNDAMENTÓW PRZED WILGOCIĄ

Ściany fundamentowe trzeba zabezpieczyć przed wodą gruntową i wilgocią. W tym celu wykonuje się dwa rodzaje izolacji - poziomą, która zabezpiecza ściany parteru przed podciąganiem kapilarnym i pionową, chroniącą ściany fundamentowe przed wodami opadowymi i gruntowymi.

Izolację poziomą układa się na wierzchu ław i ścian fundamentowych min. 20-30 cm nad poziomem terenu. Wykonuje się ją z dwóch warstw papy asfaltowej bądź z przeznaczonej do tego folii hydroizolacyjnej.

Izolacja pionowa może być wykonana na różne sposoby. Do przeciwwilgociowej typu lekkiego wykorzystuje się zazwyczaj półpłynne masy bitumiczne (lepiki, emulsje, masy asfaltowe), które po naniesieniu (najczęściej dwóch warstw) na ściany fundamentowe tworzą elastyczną i wodoszczelną powłokę przeciwwilgociową. Innym sposobem jest użycie odpowiedniej folii hydroizolacyjnej. Izolacja typu lekkiego jest bardzo rozpowszechniona i niedroga, ale można ją stosować tylko w gruntach przepuszczalnych (piaszczystych), gdy zwierciadło wody gruntowej znajduje się poniżej poziomu posadowienia.

Izolacja ścian fundamentowych za pomocą półpłynnej masy bitumicznej
Najprostszym i najtańszym sposobem na zaizolowanie ścian fundamentowych jest użycie półpłynnej masy bitumicznej. (fot. Botament)

Izolację przeciwwodną typu średniego również można wykonać z mas asfaltowych (ale w tym przypadku niezbędna jest większa liczba warstw, nawet 5), choć zazwyczaj stosuje się dwie warstwy pap asfaltowych bądź folię hydroizolacyjną. Najlepiej nadają się do tego papy termozgrzewalne lub samoprzylepne na osnowie z tkaniny poliestrowej bądź włókna szklanego. Spośród folii hydroizolacyjnych najlepiej wybrać te z PVC albo z polietylenu o dużej gęstości (PE-HD). Taki produkt można ułożyć tylko w jednej warstwie i nie trzeba go przyklejać do podłoża.

Izolację typu średniego wykonuje się w budynkach podpiwniczonych, w gruntach nieprzepuszczalnych (gliniastych), gdy woda gruntowa znajduje się poniżej fundamentów, a także przy okresowym podnoszeniu się poziomu wody gruntowej powyżej poziomu posadowienia budynku.

Specjalistyczna papa modyfikowana kauczukiem do zabezpieczania fundamentów
Specjalistyczna papa modyfikowana kauczukiem do zabezpieczania fundamentów. (fot. Icopal)

Trzeci typ izolacji - typu ciężkiego - również wykonuje się wyłącznie w budynkach podpiwniczonych, tylko przy bardzo niesprzyjających warunkach gruntowych. Może mieć różną postać, ponieważ projektuje się ją indywidualnie. Jednym z wariantów jest zastosowanie trzech warstw papy asfaltowej o gramaturze minimum 3000 g/m², zabezpieczonych ceglaną ścianką dociskową grubości 12 cm. Takie rozwiązanie jest drogie i bardzo skomplikowane w realizacji, dlatego na podmokłych gruntach lepiej zrezygnować z piwnicy.

Jeżeli na działce występuje wysoki poziom wód gruntowych, dodatkowo trzeba zaplanować drenaż opaskowy, którego zadaniem jest odprowadzanie nadmiaru wody z pasa gruntu otaczającego piwnicę. W tym celu należy wykonać szerszy o ok. 0,5 m wykop na ściany fundamentowe, w którym umieszcza się geowłókninę i system perforowanych rur drenarskich, które będą przejmowały nadmiar wody. Rury zasypuje się obsypką żwirową. System musi być podłączony do studzienek rewizyjnych i do kanalizacji zbiorczej (a jeżeli działka nie ma do niej dostępu, to do rowu melioracyjnego albo do studni chłonnej).

Schemat wykonania drenażu opaskowego
Schemat wykonania drenażu opaskowego.

Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!

BUDOWA PŁYTY FUNDAMENTOWEJ

Alternatywnym sposobem posadowienia budynku jest wykonanie płyty fundamentowej. Składa się ona z kilku warstw:

  • podbudowy - na zagęszczonym mechanicznie żwirze usypuje się warstwę pospółki lub piasku grubości 15-30 cm;
  • izolacji termicznej - tworzy ją styropian o grubości 15-30 cm;
  • żelbetowej płyty nośnej - zazwyczaj ma grubość 12-20 cm, jej dokładne parametry i rozmieszczenie zbrojenia określa projektant.

W razie potrzeby ostatnią warstwę tworzy samopoziomująca wylewka wyrównawcza, na której układa się posadzkę.

Schemat: Sposób wykonania ogrzewanej płyty fundamentowej
Sposób wykonania ogrzewanej płyty fundamentowej.

Największą zaletą płyty jest to, że obciążenia rozkładają się na większą powierzchnię równomiernie, a nie liniowo, jak ma to miejsce przy tradycyjnych fundamentach. Jest więc polecana na działki, gdzie są niesprzyjające warunki gruntowe. Na korzyść płyty przemawia również krótszy czas budowy - 4-5 dni, w porównaniu do ok. 4 tygodni, jakie zajmuje wykonanie ław i ścian fundamentowych. To dzięki temu, że prace ziemne prowadzi się w ograniczonym zakresie, gdyż posadowienie jest bardzo płytkie. Ponadto odpowiednio ocieplona płyta jest równocześnie gotową podłogą na gruncie.

Płytę można również wykorzystać do wykonania płytowego fundamentu grzewczego. W zbrojonej betonowej konstrukcji zatapia się kanały powietrzne, które są zasilane z jednostki grzewczej, a cyrkulację powietrza zapewnia wentylator. Można też ułożyć rury zasilane ciepłą wodą z kotła, jak w typowym ogrzewaniu podłogowym. Taka płyta pełni nie tylko rolę bazy dla całego budynku, ale także systemu grzewczego dla parteru domu.

JAK OCIEPLIĆ FUNDAMENTY?

Fundamenty wymagają ocieplenia - sposób wykonania izolacji zależy od tego, czy dom ma piwnicę:

  • w domach podpiwniczonych trzeba ocieplić całą ścianę fundamentową. Do tego celu wykorzystuje się zazwyczaj polistyren ekstrudowany (XPS), który charakteryzuje się niską nasiąkliwością i wysoką wytrzymałością na ściskanie. Inną opcją jest użycie tańszego styropianu wodoodpornego;
  • w domach bez piwnicy wystarczy ocieplenie styropianem samej strefy cokołowej - ściany fundamentowej nad ziemią i kilkudziesięciu centymetrów (ok. 0,5 m) poniżej poziomu gruntu.

W obu przypadkach trzeba dopilnować, aby izolacja cieplna tworzyła ciągłą warstwę na ścianie fundamentowej oraz opartej na niej przegrodzie zewnętrznej. Dlatego ta pierwsza powinna być zabezpieczona po stronie zewnętrznej, a jej izolacja łączyć się z ociepleniem ściany nadziemia.

W sprzedaży są też nowoczesne szalunki tracone z XPS, w których wylewa się ławy fundamentowe. Pozwala to nie tylko przyspieszyć prace, ale również zaizolować fundament, zarówno po bokach, jak i od spodu.

Ocieplanie ścian fundamentowych
Ściany fundamentowe wymagają ocieplenia. Używa się do tego polistyrenu ekstrudowanego albo specjalnej odmiany styropianu. (fot. Austrotherm)
Szalunek tracony XPS
Szalunek tracony XPS pozwala skrócić czas budowy fundamentów i ograniczyć rachunki za ogrzewanie domu. (fot. Praktech)

WYKONANIE FUNDAMENTÓW - ILE TO KOSZTUJE?

Koszt wykonania tradycyjnego fundamentu, czyli żelbetowych ław i betonowych ścian wylewanych w deskowaniu jest zróżnicowany w różnych rejonach kraju i w dużym stopniu zależy od robocizny. Szacunkowo można przyjąć, że za taką podstawę pod budynek niepodpiwniczony z poddaszem użytkowym o rzucie parteru 70 m² zapłacimy 33-35 tys. zł. Kwota ta obejmuje materiały z robocizną (roboty ziemne, fundamenty, podłoga na gruncie).

Właśnie jej rosnące w ostatnim czasie koszty sprawiają, że wykonanie płyty nie jest już tak znacząco droższe, jak jeszcze kilka lat temu. To dlatego, bo - jak wspomniano - ten rodzaj fundamentu wykonuje się znacznie szybciej niż tradycyjny. Szacunkowo za płytę zapłacimy obecnie o ok. 10-15% więcej niż za ławy i ściany fundamentowe.

Norbert Skupiński
fot. otwierająca: Legalett

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość bob budowniczy

19 Paź 2018, 10:22

super artykuł o fundamentach, ale chyba czegoś tutaj brakuje hehehe pozdrawiam budowniczych świrów

time image

Gość K. Surowiec

01 Maj 2017, 05:06

Metoda tradycyjna. 30 dni, wymaga dużo pracy i staranności przy izolacji przeciwwodnej. Płyta fundamentowa: 7 dni, wodoszczelny beton. Żadnego smarowania pędzlami ;-)

time image

Gość Slawek

07 Mar 2012, 20:56

Piszę o ławie oszczędnościowej, a ta może mieć 50-80cm.

time image

01 Mar 2012, 12:10

Jakby Ci to powiedzieć Cytat 1.możne nie kopać pod całym domem jeśli nie ma piwnic ale ława fundamentowa musi kończyć się na głębokości do której jest przemarzanie inaczej jeżeli mamy 80cm przemarzanie to ława od tej głębokości ...

time image

Gość slawek

01 Mar 2012, 11:13

czy w przypadku budowy fundamentu oszczędnościowego nie lepiej w pierwszej kolejności zrobić wykopy, wyłożyć folią, uzbroić , zalać betonem na równo z powierzchnią, poczekać do związania, zawinąć folię i dopiero wybrać humus? Chodzi mi o trwałość wykopu, jeśli zostawię ...

time image

05 Mar 2011, 11:15

Sposób podany przez Majster 2008 w pkt.4 jest szybki do sprawdzenia, czy budynek dalej osiada.

time image

Gość Sebek_89

28 Lut 2011, 14:48

Super sprawa , w końcu ktoś umieścił naprawdę przydatny poradnik..

time image

Gość dlugi 402

29 Sty 2011, 18:04

Laikowi nie potrzebne A dla fachowca przydatne.

time image

13 Mar 2010, 19:26

witajcie odpowiem jak umiem a więc 1.możne nie kopać pod całym domem jeśli nie ma piwnic ale ława fundamentowa musi kończyć się na głębokości do której jest przemarzanie inaczej jeżeli mamy 80cm przemarzanie to ława od tej głębokości się zaczyna w górę 2.murarz który rozszalował ...

time image

Gość jasko

04 Mar 2010, 22:14

mam problem z całą piwnicą fundamenty opadły o jakieś 3cm ściany główne opadly i odchyliły się na zewnątrz,ściany działowe są też popękane...wszystko było zrobione tak jak opisujecie.niewiem co dalej robić....

time image

16 Sty 2010, 22:02

Cytat Odpowiedź masz w artykule :W praktyce należy wykonać wtedy płytę fundamentową. jesli kopanie i beton przeskadza na etapie fundamentów to co bedzie przy wykończeniu domu???????zawsze możesz postawic dom na palach ,bez ...

time image

16 Sty 2010, 21:02

Cytat mam pytanie. czy nie ma jakiekoś prostrzego sposobu na wykonanie fundamentów, gdzie nie byłoby tyle kopania? jakoś nie chce mi się wierzyć, zeby taki dół trzeba było kopać w którym można się schować i to na całej powierzchni ...

time image

Gość wontek

16 Sty 2010, 20:27

mam pytanie. czy nie ma jakiekoś prostrzego sposobu na wykonanie fundamentów, gdzie nie byłoby tyle kopania? jakoś nie chce mi się wierzyć, zeby taki dół trzeba było kopać w którym można się schować i to na całej powierzchni domu.

time image

Gość yanka

06 Lis 2009, 07:44

czym sie rozni (zalety/wady) wypok tradycyjny uwzgledniajacy tylko szerokosc lawy od pokazanego powyzej dziekuje

time image

Gość FRREN

12 Paź 2009, 16:58

Artykuł napisany swietnie.Komunikatywny nawet dla osób nie posiadających wykształcenie budowlanego. Bardzo wzbogacił moją więdzę na temat prowadzenia budowy domu .Autorowi dziękuje i gratuluję.

time image

27 Wrz 2009, 10:34

Cytat U mnie murarz rozszalował ławę następnego dnia po jej wylaniu (beton wodoodporny b20 w8.) Czy to jest prawidłowe i jakie mogą być ewentualne konsekwencje czegos takiego. Twierdził że polewanie nie jest potrzebne. Czy to prawda? ...

time image

Gość emilus18

27 Wrz 2009, 10:16

Dziękuję za artykuł. jest naprawdę świetny! nareszcie wiem o co chodzi (mam nadzieję) :)

time image

Gość jawa

11 Sie 2009, 04:15

do "nowego" Twój murarz nie zna się na zasadach sztuki budowania, radzę zmienić murarza a całą technologię budowy (co, gdzie. jak i kiedy) uzgadniać z kierownikiem budowy.

time image

Gość nowy

10 Sie 2009, 19:16

U mnie murarz rozszalował ławę następnego dnia po jej wylaniu (beton wodoodporny b20 w8.) Czy to jest prawidłowe i jakie mogą być ewentualne konsekwencje czegos takiego. Twierdził że polewanie nie jest potrzebne. Czy to prawda?

time image

Gość popo

25 Lip 2009, 16:08

Lucky, co ty pierdzielisz... Do szkół - marsz!

time image

Gość emeryt

24 Lip 2009, 22:37

Dziekuje autorowi p.Lipskiemu za tak klarowne przedstawienie zagadnienia . Jestem przekonany ze z fundamentem poradze sobie sam dzieki tym wskazowkom.

time image

Gość lucky

18 Lip 2009, 09:13

Uważam że brakuje tutaj izolacji poziomej ław pomiędzy dolna powierzchnią ławy, a chudym betonem

time image

Gość Ewa - architekt

13 Lip 2009, 19:00

Świetny tekst

time image

Gość Jusia

14 Maj 2009, 14:14

Fajne:)

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Rozwiązujemy problem wody w piwnicy
Rozwiązujemy problem wody w piwnicy
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze grudzień 2019 - styczeń 2020

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom listopad - grudzień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2020

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2020

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny