Wykonywanie fundamentów

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Wykonywanie fundamentów

Wszystkie roboty fundamentowe powinny być wykonane zgodnie z projektem i to dopiero po odbiorze podłoża gruntowego, czyli formalnym stwierdzeniu jego przygotowania i przydatności do prowadzenia robót betonowych (potwierdzonym wpisem w dzienniku budowy).

Wykonywanie fundamentów
 (fot. Legalett)

Zalecenie to szczególnie dotyczy budynków podpiwniczonych lub wymagających zastosowania drenażu. Wtedy ławy i stopy najlepiej zrobić w tradycyjny sposób, czyli w deskowaniu (dawniej zwanym szalunkiem). Jednak w budynkach niepodpiwniczonych i na gruntach przepuszczalnych zwykle bardziej opłaca się wykonać płytkie fundamenty oszczędnościowe – tylko 50 cm poniżej poziomu terenu.

Wytyczenie fundamentów – to pierwsza czynność polegająca na wyznaczeniu w terenie i trwałym oznakowaniu wszystkich osi geometrycznych i punktów charakterystycznych projektowanego budynku. Przy budowie domu jednorodzinnego zwykle wykonuje się tzw. Ławy drutowe.

Oznacza to, że w odległości min. 50 cm poza krawędziami skarp przyszłych wykopów wbija się paliki, przybija do nich wypoziomowane deski, a następnie wyznacza osie za pomocą mocno napiętego stalowego drutu (np. wiązałkowego). Należy przy tym pamiętać, że nie wolno używać sznurka lub żyłki. Ławy drutowe pozwalają dość precyzyjnie odmierzać i kontrolować wszystkie wymiary na płaszczyźnie. Jednak do określenia wysokości (np. posadowienia) potrzebny jeszcze jest tzw. reper – trwale oznakowany punkt odniesienia (może być specjalnie wyprofilowana kształtka stalowa), od którego będą odmierzane wszystkie wymiary wysokościowe.

Musi znajdować się poza obrębem prowadzonych robót, w miejscu nienarażonym na osiadanie. Do tego celu wykorzystuje się np. sąsiadujące budynki murowane, słupy elektryczne czy włazy studzienek kanalizacyjnych, czyli punkty stałe, które łatwo powiązać z terenową osnową geodezyjną.

Wykonanie ław drutowych - można je robić również po wykonaniu wykopów
 Wykonanie ław drutowych - można je robić również po wykonaniu wykopów

Zdjęcie humusu – czyli warstwy ziemi uprawnej zwykle grubości 15-30 cm. To prosta czynność, którą można wykonać ręcznie lub mechanicznie – najczęściej koparko-spycharką. Istotne jest, żeby ziemia była składowana w pryzmach o wysokości nie większej niż 1,5 m, jak najdalej od krawędzi wykopu i jednocześnie jak najbliżej miejsca przyszłego zagospodarowania (najczęściej na terenie przyszłego ogrodu).

 Usuwanie warstwy humusu
 Usuwanie warstwy humusu

Dlaczego trzeba usunąć humus z miejsca, gdzie stanie dom?

Warstwy podkładowe w fundamentach oszczędnościowych to folia budowlana grubości co najmniej 0,2 mm (im grubsza, tym lepiej) ułożona w wykopie i wywinięta z jego obu stron (po około 20-30 cm). Folia ta powinna być ułożona bardzo starannie, ponieważ spełnia kilka zadań. Przede wszystkim podczas układania betonu chroni mieszankę przed zanieczyszczeniem gruntem.

Nie pozwala na odpłynięcie wody zarobowej z betonu w suchy grunt. Wreszcie stanowi całkiem skuteczną izolację przeciwwilgociową fundamentów. W tradycyjnej metodzie fundamentowania warstwy podkładowe pełnią nieco inną rolę. Wykonane z warstwy chudego betonu grubości 5-10 cm lub zgęszczonego mechanicznie żwiru, piasku albo piasku stabilizowanego cementem (15-30 cm) przede wszystkim wyrównują i wzmacniają powierzchnię podłoża gruntowego.

Równie ż chronią mieszankę betonową przed zanieczyszczeniem i mogą stanowić podłoże pod izolację przeciwwilgociową (z folii, papy lub mas bitumicznych). Poza tym dzięki równej powierzchni wykonanie szalunków, zarówno drewnianych jak i systemowych, jest pracą wygodną, łatwą i szybką.

 Ławy fundamentowe domu podpiwniczonego w sąsiedztwie istniejącego budynku
 Ławy fundamentowe domu podpiwniczonego w sąsiedztwie istniejącego budynku
 Ławy fundamentowe domu podpiwniczonego w sąsiedztwie istniejącego budynku

Zbrojenie to najczęściej szkielet przestrzenny złożony z 4 prętów średnicy 12 mm połączonych 6-mm strzemionami. W projektach domów jednorodzinnych bardzo rzadko się zdarza, żeby wszystkie potrzebne pręty były dokładnie rozrysowane. Najczęściej podana jest tylko długość lub ciężar prętów głównych i strzemion. Architekci zakładają bowiem, że wykonawcy znają zasady prawidłowego łączenia zbrojenia. Może to i słuszne, jednak zbyt łatwo można wmówić inwestorowi, że robota jest wykonana poprawnie. Trzeba zaś zwrócić uwagę przynajmniej na dwa aspekty:

  • łączenie prętów na długości – powinno być wykonywane na zakład o długości co najmniej 50 cm dla stali gładkiej oraz 40 cm dla stali żebrowanej;

  • łączenie prętów w narożach – może być wykonywane na dwa sposoby. Pierwszy polega na tym, że proste pręty główne (gładkie zakończone hakami) łączy się za pomocą dodatkowych prętów wygiętych w kształcie litery L, zwykle o ramionach długości 1 m. W drugim wszystkie pręty główne występujące w połączeniu zagięte są pod kątem prostym na odległość co najmniej 20 cm.

Trzeba również zwrócić uwagę, aby pręty były oczyszczone z ziemi, smarów, farb olejnych i łuszczącej się rdzy. W tym celu zwykle używa się szczotek drucianych lub lamp benzynowych (do wypalenia zanieczyszczeń chemicznych).

Następnie poszczególne pręty łączy się w szkielety zbrojeniowe za pomocą zgrzewania lub wiązania wyżarzonym drutem wiązałkowym średnicy 1 mm. W celu zapewnienia wymaganej grubości otuliny, na dolne pręty zakłada się krążki dystansowe wykonane z tworzywa sztucznego, ewentualnie zbrojenie układa się w wykopie lub przygotowanym szalunku na specjalnych podkładkach betonowych bądź cegłach.

Po zakończeniu prac montażowych dokonuje się odbioru robót, czyli sprawdza jakość wykonania deskowań oraz poprawność ułożenia zbrojenia. Przygotowanie fundamentów do betonowania musi być potwierdzone wpisem w dzienniku budowy.

 Montaż zbrojenia
 Montaż zbrojenia

Betonowanie fundamentówdomu jednorodzinnego wymaga zwykle użycia kilku, a czasami nawet kilkunastu metrów sześciennych betonu. Jednocześnie zaleca się wykonywać tę pracę bez przerw technologicznych, czyli w ciągu kilku godzin – najwyżej jednego dnia. Warunki te właściwie narzucają sposób przygotowania mieszanki betonowej – powinno się ją zakupić w betoniarni, a nie przygotowywać na placu budowy. W ten sposób osiągnie się jeszcze jedną korzyść, klasa betonu będzie gwarantowana, co nie jest takie oczywiste, gdy mieszankę wytwarza się na budowie.

Przed samym betonowaniem deskowanie powinno się obficie zlać wodą, a szalunki systemowe posmarować preparatem adhezyjnym, który umożliwi łatwe ich zdemontowanie bez uszkodzenia powierzchni betonu. Samo betonowanie jest czynnością prostą i właściwie jedynym problemem jest niedopuszczenie do rozdzielenia jej składników.

Duże znaczenie ma w tym przypadku konsystencja betonu – np. jeśli mieszanka jest ciekła, to wolno ją zrzucać z wysokości nie większej niż 0,5 m, a jeśli gęstoplastyczna, to nawet z wysokości 3,0 m. Drugą ważną czynnością jest odpowiednie zagęszczenie ułożonej mieszanki. Beton o konsystencji ciekłej lub półciekłej można zagęszczać za pomocą sztychowania (nakłuwania prętem stalowym, a często po prostu szpadlem) oraz lekkiego opukiwania szalunku. Jednak przy konsystencji plastycznej lub gęstoplastycznej należy użyć wibratorów. Najbardziej dostępny i najłatwiejszy w użyciu jest wibrator wgłębny.

Stosując go trzeba jednak uważać, aby buława wibracyjna zanurzana w mieszance betonowej nie dotykała zbrojenia, ani szalunku. Wibrowanie lub sztychowanie należy prowadzić do momentu, w którym z betonu zostanie usunięte powietrze, czyli do czasu, aż cała powierzchnia mieszanki pokryje się zaczynem cementowym. Po lekkim związaniu betonu jego powierzchnię należy wyrównać, a jeszcze lepiej zatrzeć na gładko.

Betonowanie ław fundamentowych
 Betonowanie ław fundamentowych


Pielęgnacja betonu
polega na ochronie odsłoniętych powierzchni fundamentów przed nadmiernym wysuszeniem przez wiatr i słońce. Sprowadza się do utrzymywania stałej wilgotności betonu w okresie przynajmniej 7-14 dni od momentu wykonania ław fundamentowych (głównie zależy to od rodzaju zastosowanego cementu). Polewanie wodą należy rozpocząć 24 godziny od chwili ułożenia mieszanki i czynność tę powtarzać co 3 godziny w dzień i przynajmniej jeden raz w nocy przez kolejne 3 dni.

W następnych dniach co najmniej 3 razy na dobę, oczywiście przy założeniu, że temperatura powietrza w dzień oscyluje około +15°C (np. jeśli jest niższa niż +5°C to betonu nie polewa się). Teoretycznie deskowanie można usunąć już po 2-3 dniach od chwili zakończenia betonowania, jednak w praktyce nie zdejmuje się go przynajmniej przez tydzień.

 Pielęgnacja betonu
 Pielęgnacja betonu

Izolacja przeciwwilgociowa nadal często sprowadza się do dwukrotnego posmarowania wierzchu ław lepikiem asfaltowym. Jednak to rozwiązanie jest wystarczające tylko w domach niepodpiwniczonych, posadowionych na gruntach przepuszczalnych. Przy gruntach spoistych, wysoko występującej wodzie gruntowej lub w domach podpiwniczonych należy stosować bardziej skuteczne materiały, np. papę asfaltową (najlepiej termozgrzewalną) bądź odpowiednio grubą folię hydroizolacyjną.

Niektóre z tych materiałów można układać na jeszcze wilgotnym betonie, czyli około 2 tygodnie po wykonaniu fundamentów, jednak najlepiej byłoby poczekać, aż beton całkowicie zwiąże (min. 28 dni). W oszczędnościowej metodzie fundamentowania wystarczającą izolacją może być wywinięta na ławy folia budowlana, oczywiście pod warunkiem, że nie została wcześniej uszkodzona.

 Wykonywanie izolacji przeciwwilgociowej
 Wykonywanie izolacji przeciwwilgociowej

Zasypywanie fundamentów powinno się przeprowadzić niezwłocznie po zakończeniu prac budowlanych, czyli po usunięciu deskowania oraz wykonaniu izolacji przeciwwilgociowej (odrębne zagadnienie stanowi drenaż opaskowy). Do zasypania ław fundamentowych zwykle można stosować ziemię z wykopów (pozostawioną na odkład). Należy jednak pamiętać, że nie wolno używać gruntów zawierających zanieczyszczenia organiczne, bo mogą spowodować korozję betonu i zbrojenia. Poza tym trzeba zadbać, aby grunt był zagęszczany mechanicznie, warstwami o grubości nie większej niż 20 cm.

Zasypywanie wykopów
 Zasypywanie wykopów

Tadeusz Lipski

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość bob budowniczy

19 Paź 2018, 10:22

super artykuł o fundamentach, ale chyba czegoś tutaj brakuje hehehe pozdrawiam budowniczych świrów

time image

Gość K. Surowiec

01 Maj 2017, 05:06

Metoda tradycyjna. 30 dni, wymaga dużo pracy i staranności przy izolacji przeciwwodnej. Płyta fundamentowa: 7 dni, wodoszczelny beton. Żadnego smarowania pędzlami ;-)

time image

Gość Slawek

07 Mar 2012, 20:56

Piszę o ławie oszczędnościowej, a ta może mieć 50-80cm.

time image

01 Mar 2012, 12:10

Jakby Ci to powiedzieć Cytat 1.możne nie kopać pod całym domem jeśli nie ma piwnic ale ława fundamentowa musi kończyć się na głębokości do której jest przemarzanie inaczej jeżeli mamy 80cm przemarzanie to ława od tej głębokości ...

time image

Gość slawek

01 Mar 2012, 11:13

czy w przypadku budowy fundamentu oszczędnościowego nie lepiej w pierwszej kolejności zrobić wykopy, wyłożyć folią, uzbroić , zalać betonem na równo z powierzchnią, poczekać do związania, zawinąć folię i dopiero wybrać humus? Chodzi mi o trwałość wykopu, jeśli zostawię ...

time image

05 Mar 2011, 11:15

Sposób podany przez Majster 2008 w pkt.4 jest szybki do sprawdzenia, czy budynek dalej osiada.

time image

Gość Sebek_89

28 Lut 2011, 14:48

Super sprawa , w końcu ktoś umieścił naprawdę przydatny poradnik..

time image

Gość dlugi 402

29 Sty 2011, 18:04

Laikowi nie potrzebne A dla fachowca przydatne.

time image

13 Mar 2010, 19:26

witajcie odpowiem jak umiem a więc 1.możne nie kopać pod całym domem jeśli nie ma piwnic ale ława fundamentowa musi kończyć się na głębokości do której jest przemarzanie inaczej jeżeli mamy 80cm przemarzanie to ława od tej głębokości się zaczyna w górę 2.murarz który rozszalował ...

time image

Gość jasko

04 Mar 2010, 22:14

mam problem z całą piwnicą fundamenty opadły o jakieś 3cm ściany główne opadly i odchyliły się na zewnątrz,ściany działowe są też popękane...wszystko było zrobione tak jak opisujecie.niewiem co dalej robić....

time image

16 Sty 2010, 22:02

Cytat Odpowiedź masz w artykule :W praktyce należy wykonać wtedy płytę fundamentową. jesli kopanie i beton przeskadza na etapie fundamentów to co bedzie przy wykończeniu domu???????zawsze możesz postawic dom na palach ,bez ...

time image

16 Sty 2010, 21:02

Cytat mam pytanie. czy nie ma jakiekoś prostrzego sposobu na wykonanie fundamentów, gdzie nie byłoby tyle kopania? jakoś nie chce mi się wierzyć, zeby taki dół trzeba było kopać w którym można się schować i to na całej powierzchni ...

time image

Gość wontek

16 Sty 2010, 20:27

mam pytanie. czy nie ma jakiekoś prostrzego sposobu na wykonanie fundamentów, gdzie nie byłoby tyle kopania? jakoś nie chce mi się wierzyć, zeby taki dół trzeba było kopać w którym można się schować i to na całej powierzchni domu.

time image

Gość yanka

06 Lis 2009, 07:44

czym sie rozni (zalety/wady) wypok tradycyjny uwzgledniajacy tylko szerokosc lawy od pokazanego powyzej dziekuje

time image

Gość FRREN

12 Paź 2009, 16:58

Artykuł napisany swietnie.Komunikatywny nawet dla osób nie posiadających wykształcenie budowlanego. Bardzo wzbogacił moją więdzę na temat prowadzenia budowy domu .Autorowi dziękuje i gratuluję.

time image

27 Wrz 2009, 10:34

Cytat U mnie murarz rozszalował ławę następnego dnia po jej wylaniu (beton wodoodporny b20 w8.) Czy to jest prawidłowe i jakie mogą być ewentualne konsekwencje czegos takiego. Twierdził że polewanie nie jest potrzebne. Czy to prawda? ...

time image

Gość emilus18

27 Wrz 2009, 10:16

Dziękuję za artykuł. jest naprawdę świetny! nareszcie wiem o co chodzi (mam nadzieję) :)

time image

Gość jawa

11 Sie 2009, 04:15

do "nowego" Twój murarz nie zna się na zasadach sztuki budowania, radzę zmienić murarza a całą technologię budowy (co, gdzie. jak i kiedy) uzgadniać z kierownikiem budowy.

time image

Gość nowy

10 Sie 2009, 19:16

U mnie murarz rozszalował ławę następnego dnia po jej wylaniu (beton wodoodporny b20 w8.) Czy to jest prawidłowe i jakie mogą być ewentualne konsekwencje czegos takiego. Twierdził że polewanie nie jest potrzebne. Czy to prawda?

time image

Gość popo

25 Lip 2009, 16:08

Lucky, co ty pierdzielisz... Do szkół - marsz!

time image

Gość emeryt

24 Lip 2009, 22:37

Dziekuje autorowi p.Lipskiemu za tak klarowne przedstawienie zagadnienia . Jestem przekonany ze z fundamentem poradze sobie sam dzieki tym wskazowkom.

time image

Gość lucky

18 Lip 2009, 09:13

Uważam że brakuje tutaj izolacji poziomej ław pomiędzy dolna powierzchnią ławy, a chudym betonem

time image

Gość Ewa - architekt

13 Lip 2009, 19:00

Świetny tekst

time image

Gość Jusia

14 Maj 2009, 14:14

Fajne:)

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Rozwiązujemy problem wody w piwnicy
Rozwiązujemy problem wody w piwnicy
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze grudzień 2019 - styczeń 2020

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom listopad - grudzień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2020

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2020

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny