Z czego składa się ogrodzenie betonowe
Podstawą systemu są zbrojone słupki z prowadnicami - pionowymi rowkami uformowanymi na jednej lub dwóch stronach elementu. Słupek pośredni ma dwie prowadnice, narożny dwie ustawione pod kątem prostym, a skrajny jedną. Od tego, jaki słupek zamówimy w danym punkcie ogrodzenia, zależy możliwość poprowadzenia płotu dalej, dlatego rozstaw i typy słupków ustala się przed zamówieniem, a nie w trakcie montażu.
W prowadnice wsuwa się od góry płyty, nazywane też przęsłami. Ich standardowa długość to najczęściej ok. 2 m, a wysokość jednej płyty kilkadziesiąt centymetrów, więc docelową wysokość ogrodzenia uzyskujemy, układając kilka płyt jedna na drugiej. Płyt nie da się skrócić bez utraty krawędzi wzoru, więc odstępy między słupkami muszą odpowiadać wymiarowi katalogowemu z dokładnością do kilku milimetrów.
Dolną warstwę stanowi podmurówka - element o zredukowanej wysokości, który oddziela płyty od gruntu i przenosi ewentualne uderzenia kosiarki czy podkaszarki. Górę słupków zamykają daszki lub czapki, klejone zaprawą, a górną krawędź przęsła w części wzorów kończy element ozdobny w formie łuku lub gzymsu.
Osobną pozycją są słupki bramowe i furtkowe. Przenoszą one obciążenie od skrzydła i jego ruchu, dlatego mają większy przekrój, mocniejsze zbrojenie i osadza się je w głębszym oraz szerszym fundamencie niż słupki pośrednie.
Najczęściej wybierane wzory ogrodzeń z betonu
Producenci prefabrykatów operują własnymi nazwami handlowymi, natomiast wzory sprowadzają się do kilku powtarzalnych motywów. Poniżej ich zestawienie w podziale na warianty jednostronne, czyli takie, w których fakturę ma tylko jedna płaszczyzna płyty, oraz dwustronne.
Wzory ogrodzeń betonowych jednostronne:
- Kamień łupany, w wariantach ze słupkiem ozdobnym oraz z daszkiem na płytę;
- Żaluzja imitująca deski drewniane;
- Klinkier;
- Piaskowiec: łuk, słupek ozdobny, ażur prosty, ażur w ramce;
- Cegła: w kratę, prosta z łukiem, antyczna;
- Kamień wyciskany;
- Brykiet: ażur środkowy, ażur prosty, ażur falisty.
Wzory ogrodzeń betonowych dwustronne:
- Piaskowiec;
- Deska;
- Deska dwustronna.
Wzory ażurowe kosztują zwykle podobnie jak pełne, ale przenoszą znacznie mniejsze parcie wiatru i rzadziej wchodzą w konflikt z zapisami planu miejscowego. Warianty dwustronne są droższe od jednostronnych o kilkadziesiąt procent i mają sens tam, gdzie ogrodzenie oglądane jest z obu stron, czyli przy drodze publicznej.
Formalności i zapisy planu miejscowego
Ogrodzenie o wysokości do 2,20 m stawiamy bez pozwolenia i bez zgłoszenia. Zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej wymaga dopiero ogrodzenie wyższe niż 2,20 m (art. 29 ustawy Prawo budowlane). Wysokość liczymy od poziomu terenu do najwyższego punktu konstrukcji, więc do sumy wysokości płyt trzeba doliczyć podmurówkę oraz daszki słupków - przy czterech płytach i cokole granica bywa przekroczona niezauważenie.
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zakazuje umieszczania na ogrodzeniu ostro zakończonych elementów, drutu kolczastego i tłuczonego szkła na wysokości mniejszej niż 1,8 m (§ 41). Reguluje też wymiary otworów: brama ma mieć w świetle co najmniej 2,4 m, furtka nie mniej niż 0,9 m, a żadne z tych skrzydeł nie może otwierać się na zewnątrz działki (§ 42).
Od 2024 r. obowiązuje ponadto wymóg zachowania przejść dla małych zwierząt. Nowe ogrodzenie nieruchomości musi mieć przy powierzchni gruntu otwory o wymiarach nie mniejszych niż 10 × 10 cm, w liczbie co najmniej dziesięciu na każde 10 m długości. Przepis wprowadzono do ustawy o ochronie przyrody i dotyczy on wprost ogrodzeń pełnych, a więc typowego zestawu płyta plus podmurówka. Oznacza to rezygnację z ciągłego cokołu na rzecz podmurówki dzielonej albo pozostawienie prześwitu pod dolną płytą. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi dla terenów zamkniętych, upraw i hodowli, ale działki budowlanej z domem jednorodzinnym one nie obejmują.
Ostatnią i najczęściej pomijaną kwestią jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Część gmin wprost zakazuje ogrodzeń z prefabrykowanych elementów betonowych od strony drogi publicznej, inne narzucają minimalny udział powierzchni ażurowej, dopuszczalną wysokość niższą niż ustawowe 2,20 m albo określają materiał i kolorystykę. Zapisy planu sprawdzamy przed zamówieniem prefabrykatów, ponieważ ogrodzenie postawione wbrew planowi podlega nakazowi rozbiórki bez względu na to, że nie wymagało zgłoszenia.
Jeżeli punkty graniczne działki nie były dotąd wyznaczone, ich okazanie zlecamy geodecie. Ogrodzenie postawione dokładnie na granicy staje się w świetle art. 154 Kodeksu cywilnego urządzeniem służącym do wspólnego użytku obu sąsiadów, którzy wspólnie ponoszą koszty jego utrzymania. Postawienie płotu w całości na własnym gruncie, kilka centymetrów od granicy, pozostawia nam swobodę decyzji o wzorze, kolorze i późniejszej wymianie.
Fundament i przygotowanie terenu
Kompletne ogrodzenie z prefabrykatów waży kilkaset kilogramów na każdy metr bieżący, a pełne przęsło działa dodatkowo jak ekran wystawiony na parcie wiatru. Oba obciążenia przenoszą wyłącznie słupki, dlatego fundament musi sięgać poniżej strefy przemarzania gruntu. Głębokość tej strefy zależy od regionu i według PN-81/B-03020 wynosi 0,8 m w zachodniej Polsce, 1,0 m w części centralnej, 1,2 m na wschodzie oraz 1,4 m w rejonie północno-wschodnim. Do tej wartości dodajemy kilkanaście centymetrów podsypki żwirowej.
Na gruntach przepuszczalnych, piaszczystych i żwirowych, wystarczają zwykle stopy punktowe pod każdym słupkiem o wymiarach rzędu 40 × 40 cm dla słupków pośrednich i 50 × 50 cm dla bramowych. Piasek nie jest gruntem wysadzinowym, ale ma niewielką spoistość, więc stopa musi być odpowiednio szeroka - spłycanie i zwężanie dołów kończy się wychyleniem słupków w pierwszym sezonie i pęknięciem przęseł.
Grunty spoiste i pylaste zachowują się odwrotnie: są nośne, ale podatne na wysadziny mrozowe, które wypychają zbyt płytko osadzony słupek do góry. Na takim podłożu, a także tam, gdzie warunki zmieniają się na długości ogrodzenia, pewniejszym rozwiązaniem jest ława ciągła pod całą linią płotu, zbrojona podłużnie i przerwana dylatacją co kilkanaście metrów. Do fundamentu stosujemy beton klasy co najmniej C16/20, w gruntach nawodnionych wyższej, o odpowiedniej klasie ekspozycji.
Na działce o wyraźnym spadku ogrodzenie prowadzimy schodkowo, dopasowując wysokość kolejnych sekcji do terenu, albo zamawiamy płyty w wariancie trapezowym. Płyty prostokątne układane na pochyłym gruncie zostawiają pod dolną krawędzią klinowe prześwity, które trudno zamaskować.
Montaż betonowego ogrodzenia
Konstrukcja jest przystosowana do szybkiego składania, ale nie do improwizacji. Kolejność prac wygląda następująco.
Wytyczenie linii ogrodzenia. Przebieg płotu zaznaczamy palikami wbitymi w narożnikach i przy otworach, a między nimi rozciągamy sznur murarski. Sznur, w przeciwieństwie do luźnej linki, daje się naprężyć na tyle, by wyznaczyć prostą na kilkudziesięciu metrach. Na tak wytyczonej linii odmierzamy osie słupków według rozstawu katalogowego - to najważniejszy pomiar całej budowy, bo błąd kilku centymetrów uniemożliwi wsunięcie płyty.
Wykonanie fundamentów. Doły pod stopy wykonujemy w całości przed betonowaniem, żeby na bieżąco korygować rozstaw. Słupki ustawiamy w świeżym betonie, sprawdzamy pion w dwóch płaszczyznach i rozpieramy tymczasowo ukośnymi zastrzałami. Prace betonowe prowadzimy przy temperaturze powyżej 5°C.
Przerwa technologiczna. Płyty wsuwamy najwcześniej po tygodniu od zabetonowania słupków - często powtarzane dwa czy trzy dni to za mało, a przy niskich temperaturach okres ten się wydłuża. Pełne obciążenie, w tym parcie wiatru na kompletne przęsło, fundament przeniesie po około 28 dniach.
Przeczytaj
Może cię zainteresować
Dowiedz się więcej
Zobacz więcej
Zobacz mniej
Wsuwanie płyt. Elementy wprowadza się w prowadnice od góry, warstwa po warstwie, rozpoczynając od podmurówki. Pojedynczą płytę przenosi się we dwie osoby, a przęsła i słupki należą do najcięższych elementów, jakie trafiają na budowę domu jednorodzinnego - rozładunek wymaga samochodu z HDS-em. To główny powód, dla którego usługa obejmująca dostawę prefabrykatów wraz z montażem bywa tańsza niż praca własna z wypożyczonym sprzętem.
Wykończenie. Daszki i czapki słupków kleimy zaprawą mrozoodporną, a styki płyt z prowadnicami pozostawiamy bez wypełnienia, ponieważ system ma pracować. Na końcu wieszamy skrzydła bramy i furtki na wcześniej osadzonych słupkach bramowych.
Zabezpieczenie i konserwacja
Na nowym ogrodzeniu, szczególnie barwionym, pojawiają się zwykle białe zacieki i plamy, czyli wykwity wapienne. Powstają, gdy wodorotlenek wapnia zawarty w betonie migruje z wilgocią na powierzchnię i wiąże dwutlenek węgla z powietrza, tworząc trudno rozpuszczalny węglan wapnia. Norma PN-EN 12839, dotycząca prefabrykowanych elementów ogrodzeń, nie traktuje wykwitów jako wady wyrobu, ponieważ nie wpływają one na trwałość i ustępują samoistnie w ciągu kilku miesięcy do dwóch sezonów. Można je usunąć wcześniej preparatem na bazie rozcieńczonego kwasu, przeznaczonym do betonu, zawsze na zwilżonym podłożu i z obfitym spłukaniem wodą.
Hydrofobizację wykonujemy dopiero po ustąpieniu wykwitów. Stosujemy impregnaty silikonowe lub siloksanowe, które ograniczają nasiąkliwość, ale zachowują paroprzepuszczalność - powłoki tworzące szczelny film zamykają wilgoć w betonie i przy pierwszych mrozach prowadzą do złuszczenia warstwy wierzchniej. Zabieg zmniejsza chłonność, więc utrudnia osadzanie się brudu i porastanie glonami po północnej stronie płotu, i wymaga powtarzania co kilka lat.
Powierzchnię można też pomalować farbą elewacyjną do betonu, akrylową lub silikonową. Warto pamiętać, że jest to decyzja jednokierunkowa: pokrytego farbą prefabrykatu nie przywrócimy do stanu surowego betonu, a powłoka będzie wymagała odnawiania.
Mycie prowadzimy myjką ciśnieniową z dyszą szeroką i z pewnej odległości. Strumień punktowy prowadzony blisko powierzchni zdziera warstwę cementową, odsłania kruszywo i trwale zmienia fakturę wzoru. Odcinki przy jezdni, narażone na sól drogową, warto zabezpieczyć impregnatem w pierwszej kolejności.
Wady i ograniczenia ogrodzeń betonowych
Beton dobrze znosi warunki atmosferyczne, ale trwałość konkretnego ogrodzenia zależy od parametrów prefabrykatu, a nie od materiału jako takiego. Znaczenie mają klasa betonu, nasiąkliwość, mrozoodporność potwierdzona badaniem oraz grubość otuliny zbrojenia. Elementy o wysokiej nasiąkliwości i cienkiej otulinie łuszczą się po kilku zimach, a korodujące zbrojenie rozsadza płytę od środka. Przy zakupie warto porównać deklaracje właściwości użytkowych, nie same ceny.
Masa elementów oznacza koszt transportu i rozładunku oraz brak możliwości samodzielnego montażu bez sprzętu. Do tego dochodzi fundament, którego wykonanie potrafi kosztować tyle, ile same prefabrykaty - w przeciwieństwie do ogrodzenia panelowego, gdzie słupki osadza się w znacznie mniejszych stopach.
Pełne przęsło daje pełną prywatność, ale też zacienia pas gruntu przy płocie, zatrzymuje śnieg nawiewany od strony pola i przenosi na fundament całe parcie wiatru. Do tego dochodzi wymóg przejść dla zwierząt, który wymusza rezygnację z ciągłej podmurówki, oraz zapisy planów miejscowych, coraz częściej ograniczające ten typ ogrodzenia.
Naprawa jest wykonalna, ale kłopotliwa. Pękniętą płytę wymienia się przez wysunięcie jej do góry razem z płytami leżącymi wyżej, co przy ogrodzeniu z daszkami wymaga rozebrania fragmentu przęsła. Uszkodzony słupek to już praca przy fundamencie.
Jakie są ceny ogrodzenia betonowego?
Kompletny element betonowy w odcieniach szarości o wysokości 1,56 m kupimy w cenie rozpoczynającej się od ok. 240 zł. Pozostałe oferowane wysokości to zwykle 1,50 m, 1,86 m i 2,16 m. Warianty barwione i dwustronne kosztują wyraźnie więcej, a na ostateczną cenę wpływają wysokość ogrodzenia, kolorystyka, wybrany wzór oraz liczba elementów dekoracyjnych.
Cena prefabrykatów to jednak nie całość kosztu. Do niej dolicza się fundament, robociznę monterów, transport z rozładunkiem HDS oraz osobno wyceniane słupki bramowe wraz z bramą i furtką. Suma tych pozycji potrafi przekroczyć wartość samych płyt i słupków, dlatego oferty porównujemy zawsze w przeliczeniu na metr bieżący gotowego ogrodzenia, a nie na pojedynczy element. Przy dłuższych odcinkach warto zapytać o wycenę pakietową obejmującą dostawę i montaż.
Ogrodzenie betonowe a inne rozwiązania
Ogrodzenie panelowe z siatki zgrzewanej jest najtańsze w zakupie i najprostsze w montażu, wymaga drobnych fundamentów punktowych i nie zacienia terenu, ale nie daje żadnej prywatności ani osłony od hałasu. Bywa wybierane na granice między działkami, podczas gdy front zabudowuje się szczelnie.
Ogrodzenie murowane z klinkieru lub bloczków elewacyjnych to rozwiązanie najtrwalsze i najbardziej kosztowne, wielokrotnie droższe od prefabrykatów. Wymaga ławy ciągłej, wykonawstwa murarskiego i kilku tygodni prac na miejscu, a jego zaletą jest pełna swoboda kształtowania bryły oraz brak powtarzalności charakterystycznej dla prefabrykatu.
Ogrodzenie drewniane wypada tanio na etapie budowy, natomiast wymaga regularnej konserwacji i wymiany elementów co kilkanaście lat. Prefabrykowany beton lokuje się pośrodku tego zestawienia: kosztuje więcej niż panel i drewno, mniej niż mur, a po zabezpieczeniu powierzchni nie wymaga niemal żadnych zabiegów.
9
