Jesienna renowacja drewnianej elewacji. Kiedy impregnacja desek jest konieczna?
Jesienna renowacja drewnianej elewacji. Kiedy impregnacja desek jest konieczna?
O trwałości drewnianej elewacji decyduje nie tylko rodzaj zastosowanego drewna, ale także prawidłowa konserwacja, fot. Adobe Stock
Drewniana elewacja wymaga odpowiedniej pielęgnacji. Wyjaśniamy, jakie zabiegi konserwacyjne są potrzebne przed zimą i jak prawidłowo wykonać impregnację desek elewacyjnych.
Drewno na elewacji nadaje domowi wyjątkowy charakter, ale jest też bardziej wrażliwe od wielu innych materiałów na niekorzystne działanie czynników atmosferycznych i biologicznych. Pod wpływem zmian wilgotności drewno pęcznieje i kurczy się, co z czasem może prowadzić do powstawania pęknięć i odkształceń. Długotrwałe zawilgocenie desek elewacyjnych sprzyja rozwojowi grzybów, powodujących siniznę oraz różne rodzaje zgnilizny, które niszczą strukturę drewna. Zmiany koloru drewnianej elewacji nie zawsze oznaczają jednak rozkład - szarzenie powierzchni często jest naturalnym skutkiem działania promieniowania UV. Przy czym promieniowanie to niszczy ligninę w przypowierzchniowej warstwie drewna, powodując nie tylko jego szarzenie i zwiększenie chropowatości, ale z czasem też erozję. Z kolei zacienione, wolniej wysychające ściany elewacji z drewna są bardziej narażone na rozwój glonów, mchów i porostów. Zagrożeniem mogą być również owady, szczególnie wtedy, gdy drewno jest zawilgocone albo nie zostało właściwie zabezpieczone.
Kiedy drewniana elewacja wymaga odnowienia?
Biorąc pod uwagę powyższe, drewno na elewacji wymaga regularnych przeglądów i - w razie potrzeby - impregnacji, czyli nasycania go preparatami nadającymi odpowiednie cechy i właściwości ochronne. Pozwala to znacząco przedłużyć jego żywotność i wpłynąć na estetykę drewnianej elewacji. Jako ogólną zasadę można przyjąć, że renowację drewnianej elewacji wykonuje się co 3-5 lat, choć w praktyce zależy to od gatunku drewna, rodzaju preparatu, wcześniejszego zabezpieczenia i ekspozycji na słońce oraz opady. Dlatego o konieczności ponownej konserwacji desek elewacyjnych powinien decydować przede wszystkim stan powierzchni, a nie sam upływ czasu.
Jak przygotować drewnianą elewację do impregnacji?
Prace konserwacyjne warto wykonać przed okresem długotrwałych opadów i mrozów, ponieważ zawilgocone drewno jest bardziej podatne na uszkodzenia. Trzeba jednak pamiętać, że samo nałożenie preparatu nie rozwiąże problemu, jeżeli przyczyną zawilgocenia desek elewacyjnych są nieszczelne obróbki, niesprawne rynny albo niewłaściwa wentylacja elewacji. Przed sięgnięciem po odpowiedni preparat należy obejrzeć elewację w dobrym, dziennym świetle. Niepokój powinny budzić łuszczące się powłoki, miejscowe zawilgocenie, miękkie lub uszkodzone deski, pęknięcia, otwory po owadach oraz naloty z glonów i porostów. Jak wspomniano, szarzenie drewna jest natomiast przede wszystkim sygnałem utraty ochrony przed promieniowaniem UV i nie oznacza, że drewno zostało zaatakowane przez grzyby.
Drewno cenione jest za naturalność i wysokie walory estetyczne. Ale nieodpowiednio zabezpieczone, wystawione na działanie niekorzystnych warunków atmosferycznych, traci swoje właściwości, fot. EKODREWNO
Nawet najlepszy preparat do drewna nie spełni zadania na źle przygotowanym podłożu. Elewację powinno się oczyścić z brudu, glonów i słabo związanych powłok. Środki do usuwania mchów i porostów stosuje się zgodnie z instrukcją, a pozostałości preparatu trzeba dokładnie usunąć. W sprzedaży są też produkty do odszarzania drewna - preparaty rozjaśniające na bazie kwasu szczawiowego lub innych kwasów organicznych. Nanosi się je na zwilżone drewno, pozostawia na kilkanaście minut i zmywa wodą i szczotką. Zabieg ten neutralizuje skutki fotodegradacji ligniny i przywraca deskom elewacyjnym ich naturalny, świeży odcień przed dalszą impregnacją.
Łuszczące się warstwy można zeskrobać i zeszlifować. Do takich prac często wykorzystuje się opalarkę, ale trzeba to robić bardzo ostrożnie, ponieważ urządzenie to może przypalić drewnianą elewację albo spowodować pożar i wydzielanie się szkodliwych oparów z wcześniej zastosowanych lakierów lub farb, którymi pokryte jest drewno. Większe ubytki i pęknięcia należy naprawiać wyłącznie materiałem przeznaczonym do drewna zewnętrznego, pamiętając, że budulec ten pracuje i nie każdą szczelinę warto wypełniać. Żywicę i tłuste zabrudzenia usuwa się wtedy, gdy wymaga tego wybrany rodzaj powłoki. Przed malowaniem powierzchnię drewnianej elewacji trzeba odpylić i pozostawić do całkowitego wyschnięcia.
Impregnat, lazura czy olej - co wybrać do renowacji drewnianej elewacji?
Wybór preparatu do renowacji zależy od stanu drewna, istniejącej powłoki i oczekiwanego efektu.
Impregnat do drewna to podstawowy środek ochronny przed grzybami, owadami i wilgocią, ale nie zawsze tworzy dekoracyjne wykończenie. Do wyboru są preparaty wodne i rozpuszczalnikowe. O wyborze jednego z nich powinny decydować wilgotność i stan powierzchni, rodzaj wcześniejszych powłok oraz zalecenia producenta. Produkty rozpuszczalnikowe są szczególnie zalecane na elementy mocno narażone na wilgoć lub przeciwnie - stare i już bardzo mocno wysuszone. W tym drugim przypadku jego nasączenie preparatem wodnym mogłoby spowodować pęcznienie i odkształcenie drewna. Impregnaty do drewna występują jako bezbarwne lub barwione, w dość dużej gamie kolorów. Przy czym, część bezbarwnych istotnie różni się od kolorowych sprzedawanych pod tą samą marką. Mogą być np. przeznaczone do nakładania przede wszystkim na surowe, nieimpregnowane wcześniej drewno, stanowiąc podkład pod impregnaty kolorowe lub inne preparaty ochronne (lakiery, farby itd.). Co ważne, niektóre impregnaty mogą stanowić jedyne zabezpieczenie drewna, inne zaś z założenia mają być pokryte innymi środkami tworzącymi warstwę ochronną, np. lakierem.
Jeżeli o lakierach mowa - na drewnianych elewacjach stosuje się wyłącznie lakiery elastyczne, odporne na wahania temperatur i promieniowanie UV. Zwykły, twardy lakier do wnętrz szybko popęka i zacznie się łuszczyć pod wpływem pracy drewna. Lakiery bezbarwne słabiej chronią przed słońcem niż wersje barwione.
Przewodnik po wykończeniach drewna elewacyjnego
Z kolei lakierobejce łączą barwienie z utworzeniem elastycznej, satynowej powłoki chroniącej przed deszczem i promieniami UV (pigmenty działają jak filtr słoneczny). Dobrze podkreślają słoje drewna.
Bejce służą natomiast wyłącznie do barwienia drewna i wnikają w jego strukturę, nie tworząc filmu na powierzchni. Na zewnątrz zawsze wymagają zabezpieczenia powłoką nawierzchniową (np. lakierem zewnętrznym), inaczej szybko ulegną wypłukaniu i degradacji.
W sprzedaży są też farby kryjące do drewna (np. akrylowe lub alkidowe do drewna zewnętrznego) - tworzą jednolitą, nieprzezroczystą powłokę, całkowicie zasłaniając rysunek drewna, ale oferują najwyższy poziom ochrony przed słońcem i wilgocią. To świetny wybór, gdy deski mają nierównomierny koloryt, trwałe plamy lub gdy zależy nam na konkretnym, jednolitym kolorze elewacji.
Lazury do drewna tworzą dekoracyjną powłokę, często podkreślającą naturalny rysunek słojów. W zależności od rodzaju mogą mieć różny stopień połysku i różną zdolność wnikania w drewno.
Olej działa na zupełnie innej zasadzie - wnika w drewno i ogranicza jego nasiąkanie, nie tworząc typowej powłoki powierzchniowej. Podkreśla usłojenie, ale zwykle wymaga częstszego odnawiania niż trwałe powłoki dekoracyjne.
Preparaty do ochrony drewna nanosi się najczęściej za pomocą pędzla. Ważne, by drewno nie było ani zmrożone, ani zbyt nagrzane od słońca. W większości przypadków impregnaty nakłada się na całkowicie suchą powierzchnię, fot. V33
Częstotliwość konserwacji drewnianej elewacji zależy od produktu i ekspozycji fasady domu, dlatego należy kierować się wyglądem powierzchni oraz zaleceniami producenta. Trzeba zaznaczyć, że różne preparaty należy stosować jako element jednego, kompatybilnego systemu - nie wolno automatycznie łączyć różnych produktów.
Kiedy i w jakich warunkach impregnować deski elewacyjne?
Preparaty do drewna można stosować wyłącznie w zakresie temperatur podanym przez producenta. Ważna jest nie tylko temperatura powietrza, lecz także temperatura i wilgotność podłoża. Należy unikać deszczu, rosy, mrozu i silnego nasłonecznienia. Impregnację drewna na elewacji najlepiej prowadzić wtedy, gdy powłoka zdąży wyschnąć przed wieczornym spadkiem temperatury. Liczbę warstw, odstępy między nimi i ilość preparatu należy ustalić na podstawie instrukcji konkretnego produktu. Zbyt gruba warstwa może się marszczyć, pękać lub długo schnąć, ale celowe nakładanie kolejnych warstw coraz cieńszą warstwą nie jest uniwersalną zasadą.
Preparat trzeba rozprowadzać na drewnianej elewacji równomiernie, zgodnie z podanym zużyciem. Producenci środków ochrony drewna określają też, jakimi narzędziami można je nakładać. Generalnie do małych powierzchni najczęściej używa się pędzla, a do większych - wałka lub pędzla ławkowca. Natrysk może przyspieszyć pracę, ale zwiększa zużycie preparatu i i wymaga ochrony skóry, oczu i dróg oddechowych oraz zabezpieczenia okien, roślin i otoczenia.
Przed rozpoczęciem impregnacji drewnianej elewacji trzeba przeczytać etykietę i kartę techniczną preparatu. Znajdziemy tam informacje o przygotowaniu podłoża, temperaturze aplikacji, wilgotności drewna, czasie schnięcia, liczbie warstw i kompatybilności z innymi produktami. Jeśli drewno na elewacji jest miejscowo miękkie, stale zawilgocone lub zaatakowane przez owady, sama renowacja powłoki nie wystarczy - uszkodzone elementy mogą wymagać wymiany, a nie tylko ponownego pokrycia preparatem, a przyczyna zawilgocenia powinna zostać usunięta. Najlepszym przygotowaniem elewacji do zimy jest więc nie tylko nałożenie impregnatu, lecz przegląd drewna, usunięcie źródeł wilgoci i zastosowanie właściwego, kompatybilnego systemu ochronnego w odpowiednich warunkach.
Z mediami jestem związany od 20 lat. Bardzo lubię pisać i redagować, starając się dopasować przekaz do konkretnej grupy odbiorców. W AVT Korporacja pracuję od dekady. Początkowo zajmowałem się infrastrukturą sportową, potem budownictwem - w miesięczniku „Budujemy Dom” i w tematycznych dodatkach specjalnych.
Moją największą pasją jest zwiedzanie bliższych i dalszych miejsc, o których piszę na swoim blogu podróżniczym. Poza tym interesuję się tematyką międzynarodową i geografią polityczną. W wolnych chwilach jeżdżę na rowerze, pływam i gram w koszykówkę.
Skomentuj
