Mróz zaciska, czad atakuje. Zamontuj czujki czadu i gazu, które ratują życie

Mróz sprawia, że częściej dogrzewamy domy - piecykami gazowymi, kominkami czy przenośnymi grzejnikami. A to moment, w którym rośnie ryzyko pożaru, ulatniania się gazu i zatrucia czadem, czyli tlenkiem węgla. Nie ma jednego „magicznego” sposobu, który zapewni pełne bezpieczeństwo, dlatego najlepiej przestrzegać zestawu prostych działań: montaż czujek dymu, czadu i gazu, regularne przeglądy instalacji oraz sprawna wentylacja i drożne przewody kominowe. Najważniejsza pozostaje jednak codzienna ostrożność i świadomość zagrożeń, bo czad to cichy zabójca, a doniesień o kolejnych tragicznych ofiarach jest coraz więcej. W sytuacjach zagrożenia zatrucia tlenkiem węgla liczy się szybka reakcja i dobre nawyki.

Zgodnie z przepisami od 23 grudnia 2024 r. w nowych budynkach, wymagany jest montaż czujek dymu. Natomiast w domach i mieszkaniach, w których odbywa się spalanie gazu, paliwa ciekłego (oleju opałowego) lub stałego (węgiel, drewno, pellety) wymagany jest dodatkowo montaż czujnika tlenku węgla (czadu). Nie dotyczy to jednak kotłów z zamkniętą komorą spalania oraz kuchenek gazowych. W istniejących budynkach te przepisy będą obowiązywały od 1 stycznia 2030 r.

Czujki dymu - od kiedy obowiązkowe?

Czujki dymu wymagane będą we wszystkich domach i mieszkaniach od 1 stycznia 2030 roku. W hotelach obowiązek ich montowania wchodzi od 30 czerwca 2026 roku. Natomiast we wszystkich nowych inwestycjach czujki dymu są obowiązkowe od 23 grudnia 2024 roku.

Gdzie umieścić czujkę dymu?

W domach piętrowych zaleca się umieścić co najmniej jedną czujkę dymu na każdym piętrze, np. na korytarzu w bezpośrednim sąsiedztwie sypialni. Czujkę dymu najlepiej jest zamontować na środku sufitu. Z tego miejsca jest najbliżej do każdego miejsca w pomieszczeniu. Czujkę dymu należy umieścić w odległości ok. 1,5 m od kominka, kotła.

Nie należy montować czujek w rogu pomieszczenia. W przypadku skośnego sufitu na poddaszu, czujki dymu montuje się w odległości do 90 cm od najwyższego punktu, przy zachowaniu minimalnej 10 cm odległości od górnej krawędzi czujki do sufitu.

Czujkę tlenku węgla (czadu) i dymu najlepiej zamontować ok. 1,5 m od kominka, kotła, kuchenki gazowej, fot. FIBAR

Gdzie nie montować czujek dymu?

Czujek dymu nie należy umieszczać na nieogrzewanym poddaszu, gdzie temperatura spada poniżej 0 st. C lub latem wzrasta powyżej 40 st. C. Urządzeń nie montuje się też w wilgotnych pomieszczeniach, takich jak łazienki. W kuchni nie powinno się umieszczać czujki zbyt blisko kuchenki, ponieważ może to powodować fałszywe alarmy. Nie poleca się też montażu czujek przy klimatyzatorach, oknach lub wentylatorach, ponieważ przepływ powietrza może zakłócać dotarcie dymowi do czujki i opóźnić reakcję alarmową.

Jak działa czujka dualna?

Czujka dualna to urządzenie służące do wykrywania pożaru poprzez monitorowanie dwóch parametrów: obecności dymu oraz wzrostu temperatury. W komorze czujki znajduje się dioda emitująca światło podczerwone. Gdy do komory dostanie się dym, cząsteczki dymu rozpraszają światło, które trafia na fotodetektor, uruchamiając alarm pożarowy. Natomiast czujnik temperatury działa na zasadzie detekcji wzrostu temperatury w otoczeniu. Zbyt wysoki wzrost temperatury powyżej ustalonego progu np. 55 st. C lub zbyt szybki jej wzrost powodują uruchomienie alarmu pożarowego.

Czujki tlenku węgla - czy są obowiązkowe w domach i mieszkaniach?

Czujki tlenku węgla są obowiązkowe w pomieszczeniach, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego. Od 1 stycznia 2030 roku wprowadzono powszechny obowiązek stosowania urządzeń do wykrywania pożaru i tlenku węgla we wszystkich domach i mieszkaniach w Polsce. W hotelach ten wymóg obowiązuje od 30 czerwca 2026 roku. Natomiast we wszystkich nowo budowanych obiektach montaż czujek jest obligatoryjny od 23 grudnia 2024 roku.

Kupując czujkę tlenku węgla, sprawdźmy na opakowaniu czy spełnia ona polską normę PN-EN 50291-1:2018. Upewnijmy się też, czy urządzenia ma znak budowlany B. Powinien być umieszczony w widocznym miejscu na obudowie czujki oraz w załączonej instrukcji.

Czujka czadu powinna mieć:

• optyczną i dźwiękową sygnalizację alarmu,
• zasilanie - baterie wymienne lub stałe. W przypadku baterii wymiennych czujniki mają sygnalizację rozładowującej się baterii,
• wyświetlacz LCD.

Niebezpieczny czad

Czad jest bardzo niebezpieczny, ponieważ powoduje poważne konsekwencje dla zdrowia i życia, a jednocześnie jego obecność jest trudna do wykrycia bez pomocy czujników. Bez detektora nie sposób wykryć tlenku węgla - ponieważ jest bezwonny i niewidoczny, a więc nie można go ani poczuć, ani zobaczyć. Przede wszystkim należy zainstalować czujkę tlenku węgla w tej części domu, w której śpimy. Tylko czujka pozwala stwierdzić obecność tlenku węgla, który jest bardzo trującym gazem.Już niewielka jego ilość może doprowadzić do groźnego zatrucia, a jeśli stężenie jest wysokie - nawet do śmierci. Czad zabija szybko i podstępnie, dlatego ważne jest jego szybkie wykrywanie.

Czujniki czadu wzbudzają alarm w momencie wykrycia niebezpiecznego stężenia tlenku węgla, który może stanowić śmiertelne zagrożenie, fot. SATEL

Ponadto, jeśli używamy do ogrzewania domu drewna, węgla, gazu ziemnego czy oleju opałowego pamiętajmy o zasadach bezpieczeństwa. Źródła emisji tlenku węgla w domu to m.in. kominek, kuchenka gazowa, urządzenia grzewcze, piecyk gazowy. Jeśli mamy tego typu urządzenia, pamiętajmy o przestrzeganiu najważniejszych czynności, które uchronią przed tragedią.

• Zapewnienie prawidłowej wentylacji pomieszczeń.
• Stosowanie nawiewników i mikrowentylacji okien i drzwi.
• Nie zasłanianie kratek wentylacyjnych w pomieszczeniach.
• Nie spalanie niczego w zamkniętych pomieszczeniach, jeśli nie są wentylowane.
• Nie zostawianie na noc, czy podczas nieobecności w domu palącego się drewna w kominku.
• Instalacja czujki tlenku węgla

Ponadto, aby zapobiegać zatruciu czadem pamiętajmy o wykonywaniu okresowych przeglądów instalacji gazowej nie rzadziej niż raz na pół roku. Trzeba też zadbać o sprawność instalacji wentylacyjnej i kominowej, robiąc regularne przeglądy kominiarskie raz w roku. W przypadku wymiany okien na nowe, sprawdźmy poprawność działania wentylacji oraz nawiewniki.

Potencjalne źródła tlenku węgla w domu to zablokowane lub nieszczelne przewody kominowe, nieprawidłowo podłączony gazowy podgrzewacz wody, przenośne gazowe lub naftowe ogrzewacze pomieszczeń, niewłaściwie zamontowana kuchenka gazowa lub okap, skorodowany lub nieszczelny przewód spalinowy, czy grill używany w zamkniętym pomieszczeniu. 

Gdzie umieścić czujkę czadu?

Czujkę tlenku węgla (czadu) należy zamontować na ścianie lub suficie, na wysokości od 150 do 200 cm od podłogi oraz w odległości od 100 do 300 cm od urządzeń, które mogą być potencjalnym źródłem emisji tlenku węgla.

Jak obsługiwać czujkę?

Postępujemy zgodnie z instrukcją dołączoną do urządzenia. Jeśli czujka nie ma wbudowanej baterii, należy ją umieścić samodzielnie. Sprawdzamy działanie czujki wciskając przycisk “Test”, do momentu uruchomienia alarmu. Niski poziom baterii albo usterkę czujka będzie sygnalizować. Uruchomienie alarmu świetlnego i dźwiękowego w czujce, ostrzega o wystąpieniu zagrożenia. Należy wówczas jak najszybciej opuścić budynek, zawiadomić osoby znajdujące się w strefie zagrożenia  i wezwać służby.

Czujniki sygnalizujące awarie mają duży wpływ na zwiększenie poczucia bezpieczeństwa domowników, fot. SATEL

Gdzie umieścić czujnik gazu?

Wybuch gazu stanowi realne zagrożenie dla życia i mienia, dlatego poza regularnymi przeglądami instalacji gazowych, ważne jest również stosowanie czujników gazu tam, gdzie używa się gazu ziemnego oraz innych paliw gazowych. Czujniki wykrywające wysokie stężenia gazu ziemnego lub płynnego montuje się odpowiednio pod sufitem oraz przy podłodze.

• Czujnik gazu ziemnego (metan, LNG) do detekcji gazu lżejszego od powietrza należy zamontować na ścianie blisko sufitu (maks. 30 cm od sufitu), w odległości 6 m od potencjalnego źródła wycieku gazu.
• Czujnik gazu propan-butan do detekcji gazu cięższego od powietrza montuje się na ścianie blisko podłogi (maks. 30 cm od podłogi), w odległości do 4 m od potencjalnego źródła wycieku gazu.