Gdzie stosować zaprawę cementową i jakie ma właściwości?

Czym jest zaprawa cementowa i jakie ma właściwości?

Tradycyjna zaprawa cementowa, wykonywana samodzielnie na budowie, to mieszanina trzech podstawowych składników: cementu, piasku i wody. Współcześnie na budowach równie często stosuje się suchą zaprawę cementową w postaci gotowego produktu z worka, który jest fabrycznie wzbogacony o plastyfikatory i dodatki poprawiające jej właściwości robocze.

Główne cechy zaprawy cementowej:

• Wysoka wytrzymałość na ściskanie. Zależnie od klasy może wynosić od 5 MPa aż do ponad 20 MPa.

• Odporność na czynniki atmosferyczne. Po związaniu jest wysoce odporna na działanie wilgoci oraz ujemnych temperatur (mrozoodporność).

• Niska elastyczność, Ze względu na to, że zaprawa czysto cementowa jest mało plastyczna i dość trudna w obróbce, do wielu prac budowlanych (np. tradycyjnego tynkowania czy wznoszenia ścian nadziemnych) chętniej wykorzystuje się zaprawę cementowo-wapienną. Dodatek wapna sprawia, że mieszankę jest łatwiej urobić.

Zastosowanie zaprawy cementowej

Dzięki swojej wytrzymałości i odporności na wodę, zaprawa cementowa jest niezastąpiona tam, gdzie konstrukcja musi przenieść duże obciążenia lub styka się z wilgocią. Stosuje się ją m.in. do:

• murowania ścian fundamentowych i piwnicznych,

• wznoszenia ścian konstrukcyjnych i nośnych,

• budowy słupów i filarów,

• wykonywania podmurówek pod ogrodzenia,

• tworzenia wylewek pod posadzki (tzw. szlicht),

• osadzania stalowych elementów w murze,

• murowania kominów (część ponad dachem).

Jak zrobić zaprawę cementową? Proporcje i przygotowanie

Sposób przygotowania zależy od tego, czy tworzymy zaprawę od podstaw z kruszywa i cementu, czy korzystamy z gotowej mieszanki.

1. Zaprawa robiona na budowie (tradycyjna)

Podane niżej proporcje dotyczą przygotowania 1 m³ zaprawy cementowej i różnią się w zależności od docelowej wytrzymałości (klasy). Do jej przygotowania używa się cementu (zazwyczaj CEM II 32,5R), piasku (o frakcji 0-2 mm) oraz czystej wody.

Wskazówka: Podane proporcje należy odpowiednio podzielić, dostosowując je do pojemności posiadanej betoniarki. Wodę dawkujemy stopniowo, w zależności od wilgotności piasku i pożądanej konsystencji.

2. Zaprawa z gotowej suchej mieszanki

Przygotowując zaprawę cementową z gotowego produktu, najpierw do betoniarki lub kastry budowlanej wlewamy odmierzoną ilość wody, a następnie po jej uruchomieniu powoli dosypujemy suchy produkt (dokładne proporcje wody na worek zawsze znajdziemy na opakowaniu). Proces mieszania nie powinien być zbyt długi – wystarczą ok. 2-3 minuty, aż do uzyskania jednorodnej masy bez grudek.

Ile czasu schnie zaprawa cementowa?

Czas wiązania zaprawy cementowej zależy od kilku czynników i warto podzielić go na etapy:

• Czas przydatności do użycia. Tak przygotowaną zaprawę cementową należy zużyć w ciągu 2 do 4 godzin (w zależności od temperatury otoczenia). Po tym czasie zaczyna tracić swoje właściwości i nie nadaje się do reanimowania wodą.

• Wstępne wiązanie (schnięcie). Wynosi od 3 do 5 dni. Zazwyczaj po tym czasie zaprawa osiąga wystarczającą wytrzymałość, aby można było przystąpić do budowy kolejnej kondygnacji lub obciążania muru.

• Pełne utwardzenie. Należy pamiętać, że pełną wytrzymałość mechaniczną (tzw. wytrzymałość normową) zaprawy na bazie cementu osiągają dopiero po 28 dniach.

Wpływ warunków atmosferycznych. Optymalna temperatura do prac murarskich to od +5°C do +25°C. W trakcie upałów świeżo wymurowane elementy lub wylewki należy delikatnie zraszać wodą (pielęgnować), aby zapobiec zbyt szybkiemu odparowaniu wody, co mogłoby skutkować pękaniem zaprawy. Prac nie należy prowadzić podczas mrozów, chyba że używamy specjalnych zapraw zimowych.

Czym się kierować przy wyborze zaprawy cementowej?

Gotowa zaprawa cementowa jest najczęściej dostępna w workach po 25 kg lub 30 kg. Na co zwrócić uwagę przed zakupem?

1. Termin przydatności i warunki przechowywania. Sprawdźmy datę, do której zaprawę należy zużyć (zazwyczaj to 6-12 miesięcy od daty produkcji). Upewnijmy się też, że po naciśnięciu worka słychać i czuć swobodne przesypywanie się produktu. Zbrylona, twarda w dotyku mieszanka oznacza, że wciągnęła wilgoć i traci (lub już straciła) swoje właściwości wiążące.

2. Klasa wytrzymałości (M). To kluczowy parametr oznaczony literą M (marka zaprawy) oraz liczbą określającą minimalną wytrzymałość na ściskanie wyrażoną w MPa (np. M5, M10, M20). Mieszankę dobieramy do typu budowanej przegrody i zaleceń konstruktora z projektu budowlanego.

3. Oznaczenia normowe (rodzaj zaprawy). Warto rozróżnić oznaczenia stosowane dla zapraw murarskich (do wznoszenia ścian) od tych do tynkowania, ponieważ pełnią one różne funkcje:

   Typowe oznaczenia dla zapraw murarskich (PN-EN 998-2):

   • G – zaprawa murarska ogólnego przeznaczenia (do tradycyjnych spoin grubości 10-15 mm).

   • T – zaprawa murarska cienkowarstwowa (do spoin o grubości 1-3 mm, stosowana np. przy bloczkach z betonu komórkowego lub pustakach ceramicznych szlifowanych).

   • D – lekka zaprawa murarska (o obniżonej gęstości, poprawiająca izolacyjność termiczną muru).

   Typowe oznaczenia dla zapraw tynkarskich (PN-EN 998-1):

   • GP – zaprawa tynkarska ogólnego przeznaczenia.

   • LW – zaprawa do tynków lekkich.

   • CR – zaprawa tynkarska barwiona.

   • R – zaprawa renowacyjna (do zawilgoconych i zasolonych murów).

   • OC – zaprawa do zewnętrznych tynków jednowarstwowych.

   • T (w kontekście tynków) – zaprawa tynkarska ochronna cieplnie.

Ważne (BHP). Cement ma silny odczyn zasadowy. W kontakcie ze skórą lub oczami może powodować podrażnienia. Podczas samodzielnego przygotowywania zaprawy i samego murowania zawsze używaj rękawic ochronnych, a w przypadku prac pylących (przesypywanie z worków) warto założyć maseczkę i okulary.