Najważniejszym elementem przygotowywanej obecnie dużej reformy programu „Czyste Powietrze” ma być dobrowolna lista zaufanych wykonawców inwestycji termomodernizacyjnych. Ma ona ułatwić beneficjentom wybór firmy zajmującej się m.in. dociepleniem domu, wymianą stolarki, modernizacją instalacji grzewczej i instalacją nowego źródła ciepła. Resort liczy na to, że taka forma weryfikacji firm, ograniczy przypadki zawyżania kosztów, wykonywania prac niezgodnie z umową oraz oszukiwania właścicieli domów ubiegających się o dotację.
Wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta podkreślił w rozmowie z PAP, że zdecydowana większość wykonawców działa uczciwie, jednak program nadal wymaga zabezpieczeń przed naciągaczami.
- Szukamy dalej formuły obniżenia ryzyka związanego z sektorem wykonawców. Zdecydowana większość z nich jest uczciwa, ale cały czas chcemy wyeliminować proceder naciągaczy i nieuczciwych firm. Takim najbliższym realizacji pomysłem jest lista zaufanych wykonawców w programie - powiedział Krzysztof Bolesta.
Wpis na listę będzie dobrowolny. Oznacza to, że wykonawca nie będzie musiał się na niej znaleźć, aby realizować prace termomodernizacyjne. Wpis może jednak stać się dla beneficjenta potwierdzeniem, że dana firma spełnia określone wymagania i jest sprawdzona przez resort.
Jakie firmy trafią na listę zaufanych wykonawców w Czystym Powietrzu?
Ministerstwo pracuje obecnie nad kryteriami weryfikacji przedsiębiorców. Jednym z podstawowych warunków ma być doświadczenie potwierdzone wcześniej zrealizowanymi inwestycjami termomodernizacyjnymi. Pod uwagę mają być brane:
- certyfikaty i kwalifikacje wykonawcy,
- liczba oraz rodzaj wykonanych inwestycji,
- dodatkowe wymagania dotyczące wiarygodności firmy,
- doświadczenie w realizacji prac objętych programami dotacyjnymi.
Zasady umieszczania na liście resort konsultuje z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prokuratorią Generalną oraz Bankiem Światowym, który pełni funkcję doradcy technicznego. Ministerstwu zależy na tym, aby przyjęte kryteria nie wykluczyły mniejszych, lokalnych przedsiębiorców. Na liście mają więc znaleźć się nie tylko duże firmy, ale także małe i średnie.
Lista wykonawców w Czystym Powietrzu od 2027 roku
Wprowadzenie listy zależy od zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Najbliższe negocjacje dotyczące zmian w programie zaplanowano na wrzesień 2026 roku. Jeżeli EBI zaakceptuje propozycje resortu, lista zaufanych wykonawców mogłaby zacząć funkcjonować od 2027 roku. Na obecnym etapie jest to jednak rozwiązanie planowane, a nie obowiązujący element programu. Nie są jeszcze znane szczegółowe zasady kontrolowania firm ani warunki, na podstawie których wykonawca mógłby zostać usunięty z listy.
Nie będzie umów trójstronnych z wykonawcami
W ramach przygotowywanej reformy ministerstwo zrezygnowało z wprowadzenia umów trójstronnych zawieranych pomiędzy beneficjentem, wojewódzkim funduszem ochrony środowiska i wykonawcą inwestycji. Rozwiązanie to pojawiło się podczas konsultacji społecznych, ale zdaniem resortu mogłoby dodatkowo skomplikować zasady programu i zwiększyć liczbę formalności. Obecnie umowa o dofinansowanie zawierana jest między wojewódzkim funduszem ochrony środowiska a beneficjentem lub jego pełnomocnikiem.
Bon na audyt energetyczny wyniesie 1500 zł
Ministerstwo chce też wprowadzić bon na audyt energetyczny w wysokości 1500 zł. Ma on ograniczyć początkowe koszty ponoszone przez właścicieli domów i sprawić, że opłata za audyt nie będzie barierą w ubieganiu się o dofinansowanie. Audyt energetyczny pozwala określić stan budynku oraz wskazać prace, które przyniosą największe oszczędności. Może obejmować m.in. ocenę izolacji ścian i dachu, stanu stolarki, czy instalacji grzewczej. Na podstawie audytu ustalany jest zalecany zakres termomodernizacji. Po zakończeniu inwestycji beneficjent musi uzyskać świadectwo charakterystyki energetycznej, które pokazuje, jak przeprowadzone prace wpłynęły na mniejsze zużycie energii w budynku. Szczegółowe zasady przyznawania bonu na audyt oraz termin jego uruchomienia mają zostać określone przy kolejnej zmianie programu.
Możliwe złagodzenie obowiązków wynikających z audytu
Ministerstwo rozważa również odejście od obowiązku wykonywania pełnej lub pogłębionej termomodernizacji wskazanej w audycie energetycznym. Obecnie zakres prac jest uzależniony od rocznego zapotrzebowania budynku na energię. Budynki są dzielone na trzy grupy: poniżej 80 kWh/(m²·rok), od 80 do 140 kWh/(m²·rok), powyżej 140 kWh/(m²·rok). Od kategorii budynku zależy zakres przedsięwzięcia oraz efekt energetyczny, który należy osiągnąć. W domach o niskim zapotrzebowaniu na energię wsparcie może dotyczyć głównie wymiany nieefektywnego źródła ciepła. Budynki o gorszych parametrach mogą wymagać szerszej modernizacji obejmującej również ocieplenie przegród lub wymianę stolarki. Planowana zmiana mogłaby pozwolić beneficjentom na realizację węższego zakresu prac niż ten wskazany w audycie. Reforma programu będzie jednak zależała od uzgodnień z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym.
Przeczytaj
Może cię zainteresować
Dowiedz się więcej
Zobacz więcej
Zobacz mniej
„Mała” reforma Czystego Powietrza już obowiązuje
Pierwszy pakiet zmian, tzw. mała reforma Czystego Powietrza wszedł w życie 20 lipca 2026 roku. Rozszerzono m.in. wyjątki od zasady, zgodnie z którą osoba ubiegająca się o dotację powinna być właścicielem nieruchomości przez co najmniej trzy lata.
W przypadku wybranych prac termomodernizacyjnych podniesiono również wycenę kosztów o dodatkowe 10 proc.
Program nadal przewiduje trzy poziomy dofinansowania zależne przede wszystkim od dochodów gospodarstwa domowego. Dotacja może pokryć od 40 do 100 proc. kosztów kwalifikowanych, przy czym jej rzeczywista wysokość zależy także od zakresu inwestycji i parametrów energetycznych budynku.
Zaległości w wypłatach świadczeń coraz mniejsze
Jak poinformował resort, poprawiło się tempo rozpatrywania wniosków o dopłaty i wypłaty środków. Wartość dokumentów nierozpatrzonych przez ponad 30 dni spadła z około 1,5 mld zł na początku 2026 roku do około 60 mln zł w połowie lipca. Wojewódzkie fundusze wypłaciły środki w przypadku 84 proc. wniosków złożonych w 2025 roku oraz 42 proc. wniosków z 2026 roku. Dla beneficjentów oznacza to sprawniejsze rozliczanie inwestycji. Najważniejsze decyzje dotyczące przyszłego kształtu programu zapadną jednak po negocjacjach z EBI.
Skomentuj
