Przydomowa oczyszczalnia ścieków nie zawsze jest możliwa. Te przepisy blokują jej budowę

Przede wszystkim, tam gdzie istnieje sieć kanalizacyjna, tam właściciele nieruchomości nie mogą wykonać ani przydomowej oczyszczalni ścieków, ani szamba. Obowiązek przyłączenia posesji do sieci jest zwykle zapisany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (MPZP), a jeżeli planu miejscowego nie ma, to w decyzji o warunkach zabudowy. Co do zasady, to właśnie te dokumenty określają, jaki sposób zagospodarowywania ścieków jest dopuszczalny na danym terenie. Pamiętajmy, że są to przepisy prawa i na wszystkich ciąży obowiązek ich przestrzegania.

Kiedy można zrobić przydomową oczyszczalnię ścieków na działce?

Właściciel posesji na skanalizowanym terenie nie ma więc wyboru w ogóle, nawet jeżeli wolałby zrobić oczyszczalnię lub wykonać szambo. Tak się zaś zdarza - przydomowa oczyszczalnia jest przecież bez porównania tańsza w eksploatacji. Natomiast szambo bywa preferowane choćby przez właścicieli domków letniskowych, którzy ścieków wytwarzają niewiele i nie chcą ponosić wysokich kosztów wykonania przyłączy kanalizacyjnych.

Dla właścicieli już eksploatowanych szamb bardzo istotne jest zaś to, że po skanalizowaniu okolicy, czyli gdy przyłączenie do sieci staje się możliwe, nie mogą oni nadal korzystać z szamba. Tu dochodzimy do kwestii o fundamentalnym znaczeniu dla właścicieli oczyszczalni. Mianowicie, ci wszyscy, którzy mają przydomową oczyszczalnię ścieków, mogą z niej dalej korzystać nawet po skanalizowaniu okolicy. W tym przypadku to od ich decyzji zależy, czy zechcą przyłączyć dom do sieci, czy wolą pozostać przy oczyszczalni. Ale podkreślmy - z oczyszczalni ścieków możemy korzystać tylko, jeżeli już ją mamy w momencie doprowadzenia sieci kanalizacyjnej w okolice działki. W drugą stronę to już nie działa, czyli jeżeli publiczna kanalizacja już gdzieś jest, to nie możemy wybierać pomiędzy przyłączeniem się do niej lub budową oczyszczalni.

Warto wspomnieć jeszcze o jednej specyficznej sytuacji. Mianowicie, niekiedy na jakimś terenie przewidziano obowiązek przyłączenia nieruchomości do publicznej kanalizacji. Jednak właściciel działki, który wystąpił o wydanie tzw. technicznych warunków przyłączenia, może otrzymać od zakładu obsługującego tę sieć decyzję stwierdzającą, że nie ma technicznych lub ekonomicznych warunków wykonania stosownego przyłącza. Wówczas zyskuje on możliwość wykonania oczyszczalni przydomowej lub szamba (zbiornika bezodpływowego). Ale trzeba bardzo wyraźnie zaznaczyć, że nie ma tu symetrii - nawet jeżeli właściciel nieruchomości jest w stanie wykazać, że przyłączenie do sieci jest dla niego ewidentnie nieopłacalne (np. w domu letniskowym), to i tak nie zwalnia go to z obowiązku przyłączenia.

Ile miejsca potrzeba na działce na przydomową oczyszczalnię ścieków?

O ile opisane w poprzednim podrozdziale kwestie prawne nie narzucają nam konkretnego sposobu odprowadzania ścieków, to właśnie wielkość działki w dużej mierze decyduje o tym, czy możemy w ogóle wykonać przydomową oczyszczalnię ścieków (POŚ), a jeżeli tak, to jakiego może być ona rodzaju.

Przede wszystkim trzeba jeszcze raz uczulić na kwestię zapisów zawartych w planie miejscowym (MPZP) lub decyzji o warunkach zabudowy. Mianowicie, plan miejscowy może nie zakazywać budowy oczyszczalni na danym terenie, lecz równocześnie może narzucać minimalną wymaganą wówczas powierzchnię działki. Bywa np. tak, że minimalna powierzchnia działki budowlanej (takiej, na której można wybudować dom) wynosi np. 1000 m2, jednak oczyszczalnię można wykonać dopiero na działce o powierzchni 2000 m2 lub większej. Efekt może więc być taki, że ogólnego zakazu wprawdzie nie ma, lecz my i tak oczyszczalni ścieków nie zrobimy.

Jaka odległość przydomowej oczyszczalni ścieków od studni?

Kolejną sprawą o zasadniczym znaczeniu jest odległość pomiędzy oczyszczalnią i studnią. Szczelna komora oczyszczalni kompaktowej lub osadnik gnilny oczyszczalni z drenażem musi być oddalony od studni o co najmniej 15 m. Natomiast pomiędzy studnią i skrajnymi przewodami drenażu rozsączającego trzeba zachować odległość przynajmniej 30 m. Na małych, a w szczególności zaś wąskich działkach, jest to bardzo trudne lub w ogóle niemożliwe. Tym bardziej, że te regulacje dotyczą również odległości pomiędzy studniami i oczyszczalniami na różnych działkach.

Rysunek przedstawia ustalone przepisami minimalna odległości pomiędzy przydomową oczyszczalnią ścieków a granicą działki, drogą, studnią, czy  drzewami na działce.

Może się więc okazać, że obecność studni na działce sąsiada uniemożliwia nam budowę przydomowej oczyszczalni. Jednak z drugiej strony, trzeba podkreślić, że te wymogi dotyczą wyłącznie studni, z których czerpana jest woda przeznaczona do spożycia przez ludzi. Oznacza to, że jeżeli woda przeznaczona jest wyłącznie do celów gospodarczych, takich jak podlewanie ogrodu, to przepisy nie określają wymaganych odległości. Oczywiście, warto tu wykazać zdrowy rozsądek i zachować przynajmniej kilkanaście metrów odstępu pomiędzy taką gospodarczą studnią i drenażem. Ponadto warto zaznaczyć, że w przepisach mowa jest wprost tylko o drenażu rozsączającym, jednak zwykle są one interpretowane w ten sposób, że wymaga się zachowania 30 m pomiędzy studnią oraz jakimkolwiek miejscem wprowadzenia ścieków do gruntu, np. za pośrednictwem studni chłonnej. Przepisy są tu jednak po prostu nieprecyzyjne. W ogóle można zaryzykować stwierdzenie, że przepisy prawa po prostu nie nadążają w tej kwestii za rzeczywistością. Bowiem poziom oczyszczenia ścieków może się zasadniczo różnić. Trudno porównywać typową oczyszczalnię drenażową z kompaktową oczyszczalnią biologiczną, chociaż ścieki z tej drugiej również mogą być odprowadzane do gruntu za pomocą drenów.

Ponadto przydomowa oczyszczalnia ścieków może się znajdować w odległości: 

• 2 m od granicy działki, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego,
• 3 m od drzew i dużych krzewów,
• 1,5 m od wodociągów i rurociągów gazowych,
• 0,8 m od kabli energetycznych,
• 0,5 m od kabli telekomunikacyjnych.