Jaki komin do kominka, a jaki do kotła? Poznaj rodzaje kominów, kluczowe oznaczenia i koszty

Najrozsądniej zacząć nie od komina, lecz od urządzenia. Przykładowo kominek potrzebuje przewodu odpornego na wysoką temperaturę i pożar sadzy. Kocioł kondensacyjny zaś - kanału szczelnego i odpornego na kondensat. Przekładając to na konkrety:

• Jeżeli planowany jest kominek lub kocioł na drewno albo węgiel - należy wybrać komin ceramiczny lub stalowy żaroodporny klasy T400 lub T600 z oznaczeniem G (odporny na pożar sadzy).
• Jeśli źródłem ciepła jest kocioł gazowy kondensacyjny, potrzebny jest kanału klasy W, szczelny na nadciśnienie - sprawdzi się ceramika kwasoodporna lub wkład stalowy kwasoodporny.

W domu bez urządzeń wytwarzających spaliny komin dymowy i spalinowy jest niepotrzebny, ale trzeba pamiętać, że pełni on też funkcję wentylacyjną. Poza tym w przyszłości właściciel domu może zdecydować o zmianie źródła ciepła. Jeżeli więc inwestor nie wyklucza kominka w przyszłości, powinien zaplanować komin ceramiczny z kanałem wentylacyjnym już na etapie budowy - koszt w porównaniu z późniejszą dobudową jest nieporównanie niższy.

Dobierz komin do kotła:

• Kominek (drewno) - komin ceramiczny lub stalowy żaroodporny; wymagana klasa: T400 lub T600; parametry: N praca w podciśnieniu, D praca w suchych warunkach, G odporność na pożar sadzy.
• Kocioł zasypowy (drewno, węgiel) - komin ceramiczny lub hybrydowy; wymagana klasa: T400; parametry: N praca w podciśnieniu, W praca w wilgoci/kondensacie, G odporność na pożar sadzy.
• Kocioł gazowy kondensacyjny - komin ceramiczny kwasoodporny lub stalowy kwasoodporny; wymagana klasa: T100 (do 100°C); parametry: P praca w nadciśnieniu, W praca w wilgoci/kondensacie (pełna szczelność, odporność na kondensat i nadciśnienie).

Komin systemowy zamiast murowanego

Skoro ustaliliśmy, że w domu warto mieć komin, przejdźmy do charakterystyki poszczególnych typów. Kominy murowane z cegły, tak popularne przez lata, buduje się dziś rzadko. Jest to bowiem czasochłonne, wymaga dużej fachowości, a znalezienie odpowiedniego specjalisty bywa trudne. Poza tym kominy z cegły nie nadają się do odprowadzania spalin z kotłów gazowych i olejowych, ponieważ zawierają one duże ilości pary wodnej i mają stosunkowo niską temperaturę, co sprawia, że para skrapla się w przewodzie kominowym. A powstały w ten sposób kondensat działa niszcząco na cegłę. Wybór pada więc dziś najczęściej na systemy kominowe: ceramiczne, stalowe lub hybrydowe. Na budowie składa się je z elementów, które są dostarczone z fabryki.

Kominy ceramiczne: czym się charakteryzują?

Kominy ceramiczne tylko w niewielkim stopniu przypominają tradycyjne kominy murowane z cegły. Te nowoczesne konstrukcje mają budowę warstwową. Kanał wewnętrzny zrobiony jest z ceramiki, ale nie zwykłej, tylko odpornej chemicznie, np. z kwasoodpornej kamionki. Natomiast zewnętrzna obudowa komina wykonana jest zwykle z lekkiego betonu na bazie keramzytu. Między nimi producenci umieszczają kształtki z twardej wełny mineralnej, która spełnia podwójną rolę: chroni kanał przed wychłodzeniem, a obudowę przed nadmiernym nagrzaniem.

Komin należy wybierać w zależności od typu urządzenia grzewczego, a nie odwrotnie. Różne kotły i kominki wymagają bowiem innych właściwości kanałów spalinowych, fot. PLEWA

W obudowie komina ceramicznego niemal zawsze uformowany jest co najmniej jeden kanał wentylacyjny - to właśnie ta przestrzeń służy jako grawitacyjny układ wyciągowy dla kotłowni czy salonu z kominkiem. Przy wyborze komina ceramicznego kluczowe jest dopasowanie go do konkretnego urządzenia grzewczego.

Kominy przeznaczone do odprowadzania spalin z kotłów na paliwa stałe, kominków i pieców muszą wytrzymać bardzo wysokie temperatury, bo dym z tych urządzeń jest gorący i suchy. Pracują one w układzie z naturalnym ciągiem kominowym - bez wentylatora przetłaczającego spaliny. Tak więc w kanale panuje podciśnienie, dzięki czemu wymagania odnośnie jego szczelności są mniej restrykcyjne. Nie ma tu też większego ryzyka kondensacji, pod warunkiem że kocioł jest prawidłowo eksploatowany. Inaczej wygląda sytuacja z kominami współpracującymi z urządzeniami gazowymi, a zwłaszcza z kotłami kondensacyjnymi. Tu temperatury spalin są znacznie niższe - często poniżej 60°C - a same spaliny zawierają spore ilości pary wodnej, która skrapla się w kanale, tworząc kwaśny kondensat.

Do tego nowoczesne kotły gazowe są wyposażone w wentylator, który przetłacza spaliny przez kanał pod pewnym ciśnieniem. To oznacza dwa wymagania, których nie można zignorować: odporność chemiczna kanału na kwaśny kondensat oraz pełna szczelność wszystkich połączeń (z uszczelkami), bo gazy pod ciśnieniem zachowują się inaczej niż te zasysane przez naturalny ciąg. 

Jakie zalety mają kominy stalowe?

Kominy stalowe również mają budowę warstwową, ale kanał wewnętrzny wykonany jest ze stali, której rodzaj musi być dobrany do rodzaju paliwa i kotła. Do kominków oraz kotłów zasypowych na paliwa stałe stosuje się stal żaroodporną, bez problemu znoszącą temperatury przekraczające 600°C. Nie jest ona jednak odporna na kontakt z kwaśnym kondensatem. Dlatego do kotłów gazowych i olejowych, a także kotłów na pellet z podajnikiem, stosuje się stal kwasoodporną, która radzi sobie z agresywnymi skroplinami, lecz nie jest przeznaczona do pracy w ekstremalnych temperaturach. Warto podkreślić ważną zasadę: sama klasa materiału to nie wszystko. O przydatności komina decyduje też grubość blachy oraz sposób uszczelnienia połączeń - kielichowy lub z uszczelką. Uszczelki gumowe zwykle nie znoszą bardzo wysokich temperatur, nie nadają się więc do odprowadzania dymu z kominków oraz kotłów na paliwa stałe. Prefabrykowane kominy stalowe są dwuścienne: stal lub aluminium na zewnątrz, izolacja w środku. Tego rodzaju konstrukcje montuje się najczęściej na zewnątrz budynku, mocując je do ściany za pomocą kotew. To dobre rozwiązanie przy modernizacji starych domów, gdzie nie ma miejsca na wewnętrzny kanał.

Budowa komina stalowego - schemat.

Osobna kategoria to wkłady kominowe - elastyczne lub sztywne rury ze stali, które montuje się wewnątrz istniejącego kanału. Najczęściej stosowane są podczas remontów starych kominów murowanych: zamiast rozbierać stary trzon i budować nowy, wsuwa się do środka szczelny wkład dopasowany do nowego kotła. Wkład można też dobrać z wyprzedzeniem, na etapie budowy, zostawiając sobie elastyczność co do wyboru źródła ciepła w przyszłości. Wystarczy wymurować prosty kanał i dokupić odpowiedni wkład, gdy już zostanie podjęta decyzja o sposobie ogrzewania.

Komin hybrydowy: kiedy warto go wybrać?

Na rynku dostępne są też kominy hybrydowe, łączące zalety ceramiki i stali. Kanał wewnętrzny wykonany jest z ceramiki, a więc zapewnia dobrą odporność chemiczną i termiczną. Natomiast obudowa jest stalowa. W efekcie taka konstrukcja jest lżejsza niż zrobiona z samej ceramiki. Ma znaczenie praktyczne - lżejszy komin nie wymaga budowy osobnego fundamentu i łatwiej go zamontować, szczególnie gdy prace prowadzone są w trakcie remontu lub modernizacji istniejącego budynku.

Kominy hybrydowe sprawdzają się zarówno przy kotłach na paliwa stałe, jak i przy urządzeniach gazowych - pod warunkiem doboru odpowiedniej klasy ceramicznego kanału wewnętrznego. Pod względem kosztów mieszczą się między kominami ceramicznymi a stalowymi (patrz tabela).

Systemy powietrzno-spalinowe: kiedy można wyprowadzić spaliny przez ścianę?

Oprócz wymienionych wyżej typów kominów do wyboru są jeszcze tzw. systemy powietrzno-spalinowe. Do ich produkcji wykorzystuje się stal kwasoodporną albo tworzywo sztuczne. Ich konstrukcja nazywana jest rurą w rurze, co dobrze opisuje specyfikę tego rozwiązania - wewnętrzna rura służy do odprowadzania spalin, a w przestrzeni pomiędzy nią, a obudową, do kotłów doprowadzane jest powietrze niezbędne do spalania.

Schemat systemu powietrzno-spalinowego. Może on odprowadzać spaliny z urządzeń gazowych z zamkniętą komorą spalania o mocy do 21 kW, ale tylko w domach wolnostojących.

Używając systemów powietrzno-spalinowych spaliny można wyprowadzić ponad dach lub bezpośrednio przez ścianę zewnętrzną domu. W tym drugim przypadku nie trzeba więc wznosić długiego komina. Niestety, odprowadzenie poziomo przez ścianę zewnętrzną podlega istotnym ograniczeniom - zgodnie z prawem takie układy mogą służyć tylko do odprowadzenia spalin z kotłów gazowych z zamkniętą komorą spalania, których moc nie przekracza 21 kW. Drugi konieczny warunek - dom musi być wolnostojący.

Jaki komin, do czego i ile kosztuje?

Jak czytać oznaczenia kominów? Klasy temperatury, wilgoci i ciśnienia

Komin kominowi nierówny, a różnice widać najwyraźniej w normach technicznych, którymi producenci opisują swoje produkty. W normie PN-EN 1443 znajdziemy system klas, który pozwala w sposób jednoznaczny określić, do czego dany komin się nadaje.

Klasa T (od ang. temperature) określa maksymalną temperaturę, w jakiej może pracować kanał. Najczęściej spotykane oznaczenia to T200 (do 200°C), T400 (do 400°C) i T600 (do 600°C). Kocioł kondensacyjny gazowy normalnie pracuje w zakresie poniżej 100°C, kocioł z podajnikiem na węgiel lub pellety do 200°C, kocioł zasypowy do 300°C, natomiast kominek może wygenerować spaliny o temperaturze sięgającej ponad 400°C. Jednak bardzo dużo zależy tu od charakterystyki konkretnego modelu, prawidłowości ustawień czy cech samego opału (szczególnie w przypadku drewna).

Klasa W i D odnosi się do odporności na wilgoć, a dokładniej na kondensat. Oznaczenie W (z ang. wet, mokry) informuje, że kanał jest odporny na pracę w warunkach kondensacji - wewnątrz może zbierać się kwaśny skroplony płyn. Oznaczenie D (z ang. dry, suchy) wskazuje na brak tej odporności, ale za to produkt może być stosowany w warunkach wyższej temperatury. Kotły kondensacyjne gazowe wymagają kanałów w klasie W. Taka jest też często zalecana przez producentów kotłów z podajnikiem. Natomiast w przypadku kotłów zasypowych oraz kominków wystarcza klasa D. Oczywiście, o ile są prawidłowo eksploatowane.

Osobna klasa dotyczy odporności na pożar sadzy. W przypadku, gdy odkłada się ona w kanałach kominowych, w razie zapalenia może rozgrzać ściany kanału do temperatury nawet 1000°C w bardzo krótkim czasie. Kominy przeznaczone do kotłów na paliwa stałe i do kominków muszą być certyfikowane jako odporne na taki scenariusz, co w normie oznaczone jest literą G (wyroby nieodporne mają oznaczenie O). Przy doborze komina należy też zwrócić uwagę na inne oznaczenia - te najważniejsze zawiera poniższa tabela.

Oznaczenie kodowe kominów prefabrykowanych

Komin dobiera się w zależności od tego, jaką instalację grzewczą zaplanowano w domu. Wytyczne dotyczące tej kwestii znajdują się w projekcie domu. Natomiast informacje o specyfice komina prefabrykowanego zamieszczone są w dołączonej do niego dokumentacji technicznej. W poniższej tabeli pokazujemy, jak odczytywać kody umieszczone na etykietach systemów kominowych.