Wyłączniki naprądowe

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 6-9 minut
aktualizacja: 2013-01-08 09:31:57
Wyłączniki naprądowe

Wyłączniki nadprądowe (nadmiarowoprądowe) to podstawowe zabezpieczenie w każdej instalacji elektrycznej. Mają za zadanie przerwać dopływ prądu w razie przeciążenia i zwarcia.

Przeciążenie to sytuacja, gdy naraz uruchomimy zbyt wiele odbiorników energii. Przewody, którymi płynie prąd nadmiernie się rozgrzewają, co może spowodować uszkodzenie ich izolacji (zwęglenie izolacji prowadzi zaś do trudnego do wykrycia zwarcia międzyprzewodowego), a nawet pożar.

Zwarcie, potocznie nazywane spięciem, następuje najczęściej, gdy żyła fazowa (oznaczana L) przewodu zetknie się z inną (neutralną N lub ochronną PE), choć pętla zwarcia może też zamykać się poprzez ziemię. Z praktycznego punktu widzenia najważniejsze jest to, że w czasie zwarcia w obwodzie płynie prąd nawet kilkadziesiąt razy większy od normalnego (roboczego).

Tak duże obciążenie może spowodować nawet przepalenie przewodu w miejscu zwarcia, powstanie łuku elektrycznego i pożar.

CO ZABEZPIECZYĆ WYŁĄCZNIKIEM NADPRĄDOWYM?

Czytelny opis rozdzielnicy pozwala łatwo odnaleźć zabezpieczenie każdego obwodu
Czytelny opis rozdzielnicy pozwala łatwo odnaleźć zabezpieczenie każdego obwodu (fot. Legrand)

Wyłączniki nadprądowe umieszcza się w rozdzielnicy tak, że każdy obwód jest chroniony odrębnym wyłącznikiem. Ponadto w rozdzielnicy często umieszcza się też jeden wspólny wyłącznik główny. Jest on bardzo pożądany ze względów bezpieczeństwa, bo umożliwia szybkie wyłączenie zasilania w całym domu, np. w razie pożaru.

Wyłącznik nadprądowy składa się z dwóch modułów – przeciążeniowego oraz zwarciowego – mają dwa podstawowe parametry.

KIEDY WYŁĄCZNIK NADPRĄDOWY ZADZIAŁA?

Prąd znamionowy to największy prąd, jakim wyłącznik można długotrwale obciążyć. Typoszereg wyłączników nadprądowych jest następujący: 6, 10, 16, 25, 40, 63, 100 A. Najpopularniejsze są wyłączniki 10 A, stosowane jako zabezpieczenie obwodów oświetleniowych, oraz 16 A, chroniące gniazda.

Wyłącznik nadprądowy dobiera się w zależności od tego, jaka będzie łączna moc urządzeń równocześnie działających w obwodzie. Żaden wyłącznik nie działa od razu przy minimalnym przekroczeniu znamionowego obciążenia prądem.

W rzeczywistości może wytrzymać bez zadziałania zabezpieczenia przeciążeniowego prąd nawet o 1,5 raza większym natężeniu. Jednak będzie się bardzo nagrzewał, szczególnie jeśli zostanie umieszczony w ciasnej rozdzielnicy. W przeciążonym obwodzie nadmiernie nagrzewają się także przewody.

Warto wiedzieć, że najwięcej ciepła wydziela się w miejscach łączenia przewodów, połączenia ich z zaciskami gniazd itp., czyli tam, gdzie styk elementów przewodzących nie jest pewny. Im gorsze połączenie, tym większy opór przepływu prądu i większa ilość wydzielanego ciepła. Dlatego nie należy lekceważyć obluzowanych styków i wadliwie wykonanych połączeń.

 

Typ charakterystyki określa zaś, o ile, chociaż chwilowo, musi zostać przekroczony prąd znamionowy, by zadziałał moduł zwarciowy:

  • 3–5 razy – wyłącznik o charakterystyce B;
  • 5–10 razy – wyłącznik C;
  • 10–20 – wyłącznik D.

Dlaczego aż tyle? W momencie załączenia, urządzenia elektryczne pobierają z sieci znacznie większy prąd, niż w trakcie dalszej pracy:

  • 4–7 razy – silniki;
  • 8–11 razy – tradycyjnych żarówki (w tym halogenowe);
  • ponad 15 razy – urządzenia elektroniczne z zasilaczami impulsowymi (telewizory, komputery, ale także świetlówki kompaktowe).

Typ charakterystyki wyłącznika nadprądowego musi być dostosowany do tego, ile i jakich urządzeń może być równocześnie uruchamiane.

Zdarza się, że wyłącznik nadprądowy zadziała w momencie rozruchu silnika dużej mocy, np. w zestawie hydroforowym. W takiej sytuacji, o ile oczywiście obwód nie jest nadmiernie obciążony, należy wymienić wyłącznik na nowy o innej charakterystyce (B na C), a nie o wyższym prądzie znamionowym.

 

Selektywne działanie to wymóg stawiany wszystkim zabezpieczeniom. Chodzi o to, by w razie przeciążenia lub zwarcia w jednym obwodzie odbiorczym tylko on został odcięty, a nie doszło do wyłączenia prądu w całej instalacji. Dla użytkownika takie całkowite wyłączenie jest bardzo kłopotliwe, a ponadto utrudnia znalezienie wadliwego sprzętu, który spowodował problemy (nie wiadomo, w którym obwodzie go szukać).

Zawsze w instalacji znajdują się połączone szeregowo (jeden za drugim) przynajmniej 2–3 wyłączniki nadprądowe. Przykładowo:

  • w skrzynce złącza jako zabezpieczenie przedlicznikowe;
  • w rozdzielnicy jako wyłącznik główny;
  • w rozdzielnicy jako zabezpieczenie jednego obwodu.

Ich prąd znamionowy powinien rosnąć w kierunku od obwodu odbiorczego do zabezpieczenia w złączu. Jeśli jest inaczej, to który z wyłączników zadziała, jest kwestią przypadku. W praktyce często znaczne utrudnienie stanowi traktowanie przez zakłady energetyczne zabezpieczeń przedlicznikowych jako ogranicznika chwilowego poboru prądu (ponad przydział mocy zawarty w umowie).

Nawet jeśli w domu nie ma urządzeń zbyt dużej mocy, to typowym zabezpieczeniem obwodów gniazd jest wyłącznik 16 A. Wyłącznik główny w rozdzielnicy powinien więc mieć przynajmniej 25 A, a w złączu 40 A.

Co zrobić, jeśli zakład energetyczny wymaga zabezpieczenia przedlicznikowego zaledwie 25 A?

Pozostaje odpowiednio dobrać ich charakterystykę:

  • B w obwodach odbiorczych;
  • C dla wyłącznika głównego;
  • D w złączu.

Jarosław Antkiewicz
fot. tytułowe Eaton Electric

Zdaniem naszych Czytelników

time image

28 Mar 2018, 13:13

5 godzin temu, Budujemy Dom - porady budowlane i instalacyjne napisał: No to życzę powodzenia w zmuszeniu ZE do zastosowania właściwego zabezpieczenia przed nadmiernym poborem prądu... Zgadza się, nikomu nie udało się zmusić ZE do zapewnienia selektywności ...

No to życzę powodzenia w zmuszeniu ZE do zastosowania właściwego zabezpieczenia przed nadmiernym poborem prądu... Polecam jeszcze raz przeczytać, uważnie: "Selektywne działanie to wymóg stawiany wszystkim zabezpieczeniom. Chodzi o to, by w razie przeciążenia lub zwarcia ...

time image

27 Mar 2018, 11:54

Cytat Zdarza się, że wyłącznik nadprądowy zadziała w momencie rozruchu silnika dużej mocy, np. w zestawie hydroforowym. W takiej sytuacji, o ile oczywiście obwód nie jest nadmiernie obciążony, należy wymienić wyłącznik na nowy o innej charakterystyce (B na C), ...

time image

Gość DZięki

25 Mar 2018, 23:57

Świetnie napisany, przejrzysty artykuł.

time image

Gość Andrzej

27 Lis 2014, 15:34

Dziękuję za dobry i czytelny tekst.Bo niektórzy piszą i nie wiadomo o co chodzi. Pozdrawiam czytelnik.

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Jak szybko i prosto podłączyć przewody do nowego gniazda
Jak szybko i prosto podłączyć przewody do nowego gniazda
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego BudujemyDom! Całkowiecie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze wrzesień 2019

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom wrzesień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2019

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2019

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny