Energooszczędne domy drewniane - czy to możliwe?

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 17-22 minuty
Energooszczędne domy drewniane - czy to możliwe?

Czy nowoczesny dom energooszczędny musi mieć murowane ściany, obłożone grubą warstwą ocieplenia? Wcale nie - wysoką izolacyjność cieplną bez problemu osiągają budynki wznoszone w starej jak świat (choć, oczywiście, zmodyfikowanej) technologii drewnianej. I wymyślone niedawno domy ze styropianowych kształtek.

Technologia wznoszenia domu a jego energooszczędność

W domu energooszczędnym powinniśmy zużywać jak najmniej energii na codzienną eksploatację, przede wszystkim na ogrzewanie. Dlatego taki budynek musi mieć dobrze izolowane przegrody zewnętrzne (ściany, podłogi, dach), ciepłą stolarkę, nie powinny pojawiać się w nim mostki termiczne.

Za energooszczędny przyjęło się uważać dom, którego zapotrzebowanie na energię nieodnawialną (wskaźnik EP), niezbędną do ogrzewania, przygotowywania ciepłej wody użytkowej, wentylacji, nie przekracza 70 kWh/(m²·rok). Dziś dla nowego domu ten parametr wynosi maksymalnie 95 kWh/(m²·rok), z początkiem 2021 roku zostanie obniżony właśnie do 70. Co oznacza, że wszystkie domy stawiane zgodnie z warunkami technicznymi obowiązującymi w Polsce od 31 grudnia 2020 r. będą (według obecnych standardów) energooszczędne.

Technologia wznoszenia ścian, czy też materiał, z którego je wykonano, nie są tu najistotniejsze. Myśląc o budowie domu energooszczędnego, należy zwrócić uwagę na jego inne cechy. Po pierwsze, bryła powinna być prosta i zwarta - budynek ma być zaprojektowany tak, aby straty energii były jak najmniejsze. Izolacja termiczna ma być gruba (np. przynajmniej 20 cm ocieplenia ścian, 30 cm izolacji dachu) i starannie ułożona.

Znaczenie ma usytuowanie budynku względem stron świata. Duże przeszklenia na południowej ścianie pozwalają na wykorzystanie ciepła promieni słonecznych (taki dom nie tylko oszczędza energię, ale również aktywnie ją pozyskuje). Straty ciepła ogranicza wentylacja mechaniczna z rekuperacją, a pozyskiwanie darmowej energii umożliwia pompa ciepła, ogniwa fotowoltaiczne, panele solarne.

Zdecydowaną większość domów jednorodzinnych (przeszło 90%) wznosi się w Polsce jako murowane, zwykle z jednego z dwóch najpopularniejszych materiałów: betonu komórkowego lub pustaków z ceramiki. Nieco rzadziej z bloczków silikatowych, jeszcze rzadziej z pustaków z keramzytobetonu. Domy energooszczędne też można budować w tej technologii. Murowana ściana może być dwu-, trój-, nawet jednowarstwowa. Przy czym tę ostatnią w obiekcie energooszczędnym można wykonać tylko z grubych bloczków z najcieplejszych odmian betonu komórkowego, albo z ceramicznych pustaków wypełnionych wełną mineralną.

Inwestorzy decydujący się na dom energooszczędny są skłonni wydać więcej na etapie budowy, żeby później oszczędzać podczas eksploatacji budynku. Można postawić tezę, że częściej wybierają rozwiązania nietypowe i nowocześniejsze. I chyba dlatego oferta domów energooszczędnych wznoszonych w technologiach alternatywnych jest tak szeroka.

Dominują budynki stawiane (często najpierw produkowane) z drewna. I to w każdej z metod stosowanych przy tym budulcu, mamy zatem energooszczędne domy prefabrykowane, szkieletowe, nawet z bali.

Atut energooszczędności podkreślają też producenci styropianowych pustaków, będących rodzajem szalunku traconego, z których można dziś wykonać cały dom - od fundamentów po dach.

Bardzo nowoczesny dom z drewnianych prefabrykatów - pasywny, ogrzewany gruntową pompą ciepła (nie ma kominów!)
Bardzo nowoczesny dom z drewnianych prefabrykatów - pasywny, ogrzewany gruntową pompą ciepła (nie ma kominów!). (fot. Brawo Domy Pasywne/MULTICOMFORT SAINT-GOBAIN)

Domy z drewna - jakie są ich zalety?

Należy zaznaczyć, że w przypadku domów drewnianych, zarówno energooszczędnych, jak i typowych, bardzo ważna jest jakość budulca. To od niej zależy trwałość budynku. Materiałem jest na ogół drewno sosnowe, które ma dobre parametry użytkowe - jest sprężyste, odporne na zginanie, trwałe. Rzadziej wykorzystuje się surowiec z innych gatunków iglastych - świerku, jodły, modrzewia.

Najlepiej, jeżeli jest czterostronnie strugane i suszone komorowo. Suszenie w temperaturze 60°C zabija zarodniki pleśni i innych grzybów oraz larwy owadów. Struganie utrudnia szkodnikom składanie jaj na gładkiej powierzchni i zmniejsza podatność drewna na ogień. Co istotne, jego wilgotność ma nie przekraczać 18%.

Drewno konstrukcyjne może być lite albo klejone. Pierwsze powstaje po dwukrotnym przetarciu kłody. Uzyskuje się wtedy belki o prostokątnym przekroju. Drugie produkuje się poprzez klejenie kilku listew lub płatów drewna. Wytworzone w ten sposób elementy również są czterostronnie strugane. Materiał wykazuje wyższą wytrzymałość i nie paczy się tak, jak drewno lite. Powinien mieć niższą wilgotność - do 12%.

Dom drewniany w budowie
W przypadku domów drewnianych kluczowa jest odpowiednia jakość budulca. (fot. Kronopol)

Domy prefabrykowane - jak są wznoszone?

Drewniane domy prefabrykowane, bardzo popularne w Europie Zachodniej czy Skandynawii, także u nas zaczynają walczyć o swój kawałek rynku. To gotowy produkt (w stanie zbliżonym do deweloperskiego), po prostu składany na placu budowy. Zastosowanie tej technologii pozwala na skrócenie montażu budynku nawet do 2-3 dni, co dla części inwestorów ma spore znaczenie.

Ściany, stropy i pozostałe elementy domu są przygotowywane w zakładzie produkcyjnym i jedynie montowane na placu budowy. Wyróżniamy dwa typy prefabrykacji: otwartą i pełną (inaczej zamkniętą). W pierwszym przypadku, w wytwórni produkowany jest drewniany szkielet ścian i stropu z zewnętrznym poszyciem. Ocieplenie, instalacje, stolarkę montuje się dopiero na budowie.

W prefabrykacji pełnej na plac budowy przyjeżdżają gotowe elementy: ściany wykończone od zewnątrz elewacją, od środka płytami g-k i wypełnione termoizolacją, fragmenty dachu z pokryciem itd. Stolarka okienna i drzwiowa jest już zamontowana, instalacje są rozprowadzone (trzeba je połączyć).

Budowę można prowadzić o każdej porze roku, prawie nie ma tu robót mokrych. Producenci domów gotowych na ogół zalecają posadowienie obiektu na płycie fundamentowej.

Ściana energooszczędnego domu z prefabrykatów drewnianych - schemat budowy
Ściana energooszczędnego domu z prefabrykatów drewnianych.

Taki dom może być świetnie zaizolowany i bez problemu osiągnie standard pasywny - a tu wymagania są dużo wyższe, niż w przypadku domu energooszczędnego. Wskaźnik EP nie powinien przekraczać 15 kWh/(m²·rok).

Jakość wytwarzanych w fabryce elementów jest wysoka (dokładność do kilku milimetrów) i potwierdzona certyfikatami. W ścianie umieszcza się 20 do 30 cm ocieplenia. Obowiązujący od początku przyszłego roku współczynnik przenikalności cieplnej U ścian zewnętrznych to maksymalnie 0,20 W/(m2·K). W drewnianym domu z prefabrykatów da się go obniżyć nawet do 0,10.

Minusy tej technologii to spora cena (w porównaniu z obiektami stawianymi metodą gospodarczą - tu tak się nie da) i niska akumulacyjność cieplna ścian. Do działki musi być zapewniony dojazd dużych ciężarówek, czasami także dźwigu.

Prefabrykacja pełna - na plac budowy przyjeżdżają gotowe fragmenty domu
Prefabrykacja pełna - na plac budowy przyjeżdżają gotowe fragmenty domu. Ściany są już ocieplone, mogą mieć elewację, stolarka jest zamontowana. (fot. MULTICOMFORT Saint-Gobain/EcoReadyHouse)
Płyta fundamentowa
Producenci domów gotowych przeważnie zalecają posadowienie budynku na płycie fundamentowej. (fot. MULTICOMFORT Saint-Gobain/EcoReadyHouse)
Odporne na wodę płyty magnezowe MgO, tu zespolone ze styropianem w panel izolacyjny
Zamiast płyt osb czy karton-gipsów można zastosować niepalne i odporne na wodę płyty magnezowe MgO, tu zespolone ze styropianem w panel izolacyjny. (fot. Fasada System)

Dom szkieletowy - jakie są jego zalety?

Nazwa wzięła się od drewnianego szkieletu, który stanowi konstrukcję budynku. Ta nie różni się od tej domu szkieletowego prefabrykowanego, ale tu wszystkie elementy są składane na placu budowy, nie przyjeżdżają gotowe z fabryki.

Oczywiście, najpierw na działce trzeba przygotować fundamenty. Na ogół wystarczą tradycyjne ławy, które mogą być oszczędniejsze od projektowanych w przypadku cięższego domu murowanego.

W fundamentach kotwione są poziome belki drewniane, tzw. podwaliny. Na nich opierają się pionowe słupy, o przekroju np. 5 × 15 cm, rozstawione co 40 lub 60 cm. Przestrzeń między słupami wypełnia izolacja termiczna i akustyczna z wełny mineralnej albo drzewnej, celulozy, pianki poliuretanowej. Od góry słupy wiążą poziome belki - oczepy. Na nich wspierają się belki stropowe, których poszycie stanowią płyty drewnopochodne, rzadziej deski. Ściany działowe stawia się tak jak nośne, ale są od nich cieńsze.

Od środka przegrody zabezpiecza folia paroizolacyjna, od zewnątrz wiatroizolacja (folia paroprzepuszczalna). Od zewnątrz konstrukcję wzmacnia układane na foliach poszycie z wodoodpornych płyt drewnopochodnych lub gipsowo-włóknowych, od środka na ogół daje się karton-gipsy.

Ściana o konstrukcji szkieletowej - schemat budowy
Ściana o konstrukcji szkieletowej.

Ciepłochronność ścian zależy od grubości ocieplenia układanego przeważnie w dwóch warstwach: między elementami konstrukcyjnymi i na nich, tak jak w przypadku przegrody murowanej.

Z zewnątrz dom szkieletowy może wyglądać tak jak murowany. Elewacją wcale nie musi być drewniana oblicówka, na dodatkowej warstwie ocieplenia można ułożyć tynk cienkowarstwowy albo klinkierowe płytki. Czasem buduje się nawet ścianę osłonową z cegieł klinkierowych lub silikatowych, podobnie jak w przypadku murowanych przegród trójwarstwowych. Dom wzniesiony w tej technologii może być energooszczędny, a jeśli klient będzie miał takie życzenie, nawet pasywny.

Tu również dużą zaletą jest szybkość budowy. W klasycznym wariancie, z drewnianą podłogą i stropami, do kanadyjczyka da się wprowadzić w trzy miesiące po rozpoczęciu prac. Roboty można prowadzić zimą, a lekki budynek da się posadowić na gruntach o małej nośności.

Za wadę można uznać niską akumulacyjność cieplną ścian. W związku z tym domy szkieletowe prędzej się wychładzają (i nagrzewają latem), ale też - w razie potrzeby - łatwo podnieść w nich temperaturę.

Gotowa konstrukcja drewnianego domu szkieletowego
Gotowa konstrukcja drewnianego domu szkieletowego. Jego standard energetyczny zależeć będzie przede wszystkim od grubości ocieplenia przegród. (fot. Archiwum BD)

Dom z bali - jaka jest jego budowa?

Też może być energooszczędny. Tradycyjny powstaje z poziomych wieńców z belek, układanych jedna na drugiej i w narożach łączonych na zakładkę na zamki, z ostatkami lub bez. Ostatki to końce belek wystające poza obrys budynku. Belki występują w różnych kształtach - mogą być okrągłe, prostokątne, prostokątne ze ściętą krawędzią. Kiedyś łączono je dodatkowo drewnianymi klinami, a szczeliny między wieńcami uszczelniano mchem, słomą, pakułami.

Do niedawna domy w technologii zrębowej wznoszono z bali o grubości 20-30 cm. Lecz taka ściana nie osiąga parametrów energooszczędnej, nie spełnia nawet obowiązujących obecnie norm dotyczących ciepłochronności typowych przegród zewnętrznych.

Można jednak postawić ją jako warstwową i wtedy sytuacja wygląda inaczej. Przegrodę tworzy zewnętrzna i wewnętrzna warstwa półbali (o grubości do 10 cm) oraz umieszczona między nimi izolacja termiczna z wełny mineralnej, drzewnej lub włókien celulozowych. Tu też ocieplenie osłania się od zewnątrz folią paroprzepuszczalną, a od środka paroszczelną. W ten sposób można uzyskać przegrodę o odpowiedniej, wysokiej ciepłochronności i zachować unikalny styl domu z drewna.

Konstrukcję domu z bali stawia się w kilka tygodni, fundamentem mogą być ławy lub płyta.

Trwałość dobrze wykonanych domów drewnianych ocenia się na jakieś 100 lat.

Warstwowa ściana z bali - schemat budowy
Warstwowa ściana z bali.
Tradycyjny dom z bali prostokątnych z ostatkami
Tradycyjny dom z bali prostokątnych z ostatkami - takie ściany też można solidnie ocieplić. (fot. Wako)

Domy ze styropianu - z czego jest wznoszony?

Taki budynek wznosi się ze styropianowych kształtek, składanych jak klocki. Puste w środku kształtki tworzą szalunek, w którym układa się stalowe zbrojenie, zalewane potem mieszanką betonową. W ten sposób powstaje żelbetonowy rdzeń, będący warstwą nośną. Styropianowe elementy są szalunkiem traconym - po betonowaniu nie usuwa się ich, pozostają jako termiczna izolacja przegrody. Grubość rdzenia wynosi 15 cm, ocieplenia - 5 cm po stronie wewnętrznej i np. 15 albo 25 cm na zewnątrz.

Na rynku dostępne są systemy umożliwiające budowę w tej technologii od fundamentów aż po dach, dzięki czemu w konstrukcji nie ma mostków termicznych. Dom stawia się szybko (w 6 tygodni) i teoretycznie łatwo, choć zalewanie ścian betonem może przysporzyć pewnych trudności.

Od zewnątrz można je wykończyć w dowolny sposób (tynk cienkowarstwowy, płytki klinkierowe...), od środka na ogół stosuje się płyty gipsowo-kartonowe lub gipsowy tynk. Nośność takiego wykończenia jest słaba, dlatego żeby powiesić ciężkie szafki, należy przewiercić się do betonowego rdzenia i tam osadzić kołki. Niektórzy użytkownicy styropianowych domów narzekają na akustykę. Wentylacja, najlepiej mechaniczna, powinna być w każdym pomieszczeniu.

Ściana ze styropianowych kształtek - schemat budowy
Ściana ze styropianowych kształtek.
Styropianowe kształtki, będące szalunkiem traconym, układa się jak klocki i zalewa betonem
Styropianowe kształtki, będące szalunkiem traconym, układa się jak klocki i zalewa betonem. Izolacyjność cieplna ściany zależy od grubości zewnętrznej warstwy styropianu. (fot. Izodom 2000 Polska)
Budowa domu ze styropianowych kształtek
Ze styropianowych kształtek można zbudować cały dom, od fundamentów po dach. (fot. Thermodom)

Janusz Werner
fot. otwierająca: Brawo Domy Pasywne/MULTICOMFORT SAINT-GOBAIN

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość czytelnik

08 Paź 2020, 06:55

Witam, Co wspolnego ma "dom ze styropianu" do tytulu artykulu? Poza domem z bali, pozostale nie mozna nazwac domami z drewna. Drewno lub maretialy drewnopochodne stanowia tylko niewielką część ścian - główny element to termoizolacje w postaci welny oraz styropianu. NIe wprowadzajcie ...

time image

22 Paź 2019, 20:05

Dnia 22.01.2016 o 19:11, Gość danuta napisał: Zapisy w nowych planach zagospodarowania przestrzennego powinny być bezwzględne - zakaz węgla, miałów, odbiory kominiarskie z negatywnymi wpisami jesli ktoś zainstaluje taki piec. brak odbioru budynku i brak zgody na ...

time image

Gość danuta

22 Sty 2016, 18:11

dziwne te wypociny o energooszczędności. mam dom 150m2 z pustaka 40cm ściana jednowarstwowa- podróbka ytonga. koszt ogrzania domu gazem kocioł dwufunkcyjny kondensacyjny rocznie około 2500zł, ciepła woda- 50złx12miesięcy, kuchnia gazowa też 50złx12miesięcy.czyli za GAZ płacę ...

time image

Gość Artur Rybka

26 Cze 2015, 17:41

tak, trzeba budować energooszczędnie, każdy to rozumie i czuje;tylko nie każdego stać na modelowe rozwiązania;zmierzyłem się z tematem artykule dom idealny i doszedłem do takiego wniosku:1/ ściany zewnętrzne to podstawa (lepiej przyoszczędzić na kuchni, meblach, itp - bo można ...

time image

Gość Skąd się wzięło 0,6zł za kWh

08 Lut 2010, 21:37

Ogrzewanie elektryczne(najdroższe!!) to ok. 0,41zł, węglowe - ok. 0,2zł za kWh

time image

02 Paź 2009, 08:51

Skuteczna zdrowa, wentylacja jest konieczna niezależnie od rodzaju ogrzewania i jakości izolacji. A domy izolowane są tańsze. Założenie najnowocześniejszego ogrzewania na 150m2 dom to 5000 zł (materiał + robocizna) natomiast lepsza izolacja to 10 000 zł. Co więc powodować ma wzrost ceny budowy?

time image

02 Paź 2009, 08:35

Cytat Dokładnie tak. W systemy centralnego ogrzewania obarczone są stałymi stratami ciepła niezależnymi od zużycia ciepła do ogrzania obiektu. Straty zasobnika, na rurkach, cyrkulacja. Nie ma problemu, gdy dom jest bardzo słabo izolowany. ...

time image

02 Paź 2009, 07:54

Cytat Ja jestem totalnym laikiem dlatego proszę się ze mnie nie śmiać . /co to znaczy, że w domu nie ma centralnego ogrzewania tzn, że w każdym pomieszczeniu jest odrębne źródło ciepła? Jakaś koza albo grzejnik elektryczny? ...

time image

02 Paź 2009, 07:37

Cytat Znowu spiskowa teoria. Państwo ma wiele różnych sposobów ściągania róznego rodzaju podatków. Jeżeli spadłoby zapotrzebowanie na energię wystarczyłoby podwyższyć jej cenę i wpływy do budżetu pozostałyby na stałym poziomie. ...

time image

02 Paź 2009, 07:18

Cytat naszemu państwu na tym bardzo zależy - VAT i akcyza z nośników poważnie zasila budżet. Znowu spiskowa teoria. Państwo ma wiele różnych sposobów ściągania róznego rodzaju podatków. Jeżeli spadłoby zapotrzebowanie ...

time image

02 Paź 2009, 06:29

Najwięcej ciepła tracimy, przez zawilgocenie ściany i mostek termiczny do gruntu, oraz na pośrednim (centralnym ogrzewaniu. Dlatego nie można ocieplać ściany poza notorycznym odbiornikiem jakim jest mur... chyba że chcemy osiągnąć 144kWh. naszemu państwu na tym bardzo zależy - ...

time image

02 Paź 2009, 06:09

Cytat Budując, tylko w zgodzie z obowiązującymi przepisami, to wyjdzie około 70kW/m2 – na ogrzewanie, a nie jak napisano 144kW/m2 To zależy jak interpretujesz obecne przepisy. Jeżeli wszystkie przegrody będą miały "normowe" ...

time image

01 Paź 2009, 16:07

Cytat Przy wyborze opraw należy zwrócić uwagę na ewentualny kontakt z nimi dzieci i zwierząt. Jeśli wybierzemy oprawy w podłodze, schodach lub ścianie, nie używajmy halogenowych źródeł światła ponieważ nagrzewając się mogą spowodować ...

time image

Gość Piotr Nowacki Nowoczesne oświ

01 Paź 2009, 15:53

Przy wyborze opraw należy zwrócić uwagę na ewentualny kontakt z nimi dzieci i zwierząt. Jeśli wybierzemy oprawy w podłodze, schodach lub ścianie, nie używajmy halogenowych źródeł światła ponieważ nagrzewając się mogą spowodować brzydkie, wypalone ślady oraz przede wszystkim ...

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Zobacz inne artykuły
Program Czyste Powietrze - odpowiada zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW
Program Czyste Powietrze - odpowiada zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2020

Dom Energooszczędny Vademecum

ABC Budowania 2020

ABC Budowania

Jak budować bez błędów

Wnętrza 2020

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze październik 2020

Czas na Wnętrze

Magazyn pełen inspiracji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom wrzesień 2020

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2021

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2020

Nowoczesne Instalacje