Jak wybrać fugę do płytek? Rodzaj i szerokość są ważniejsze niż kolor

Po przyklejeniu płytek ceramicznych, klinkierowych, szklanych czy gresu do podłoża, ostatnim zabiegiem, który należy wykonać, jest fugowanie. Dzięki wypełniającej szczeliny między kafelkami spoinie uzyskujemy jednolitą, gładką, wytrzymałą powierzchnię, którą później łatwo utrzymać w czystości.

Dlaczego fugowanie jest ważne?

Fugi niwelują też nierówności między płytkami i zabezpieczają ich brzegi przed uszkodzeniami, jednocześnie chroniąc podłogę przed wnikaniem wilgoci i brudu, co mogłoby skutkować rozwojem pleśni czy grzybów. Poza tym fugi kompensują naprężenia między płytkami wynikające z różnicy temperatur czy naturalnych ruchów budynku. Nie sposób pominąć także walorów estetycznych fugi. Jeśli dobrze dobierzemy kolor fugi do płytek, wpływa to na pozytywny, spójny odbiór podłogi jako całości. Fugi mają też tę zaletę, że umożliwiają wymianę w podłodze uszkodzonej płytki, bez narażenia na zniszczenie płytek z nią sąsiadujących.

Jaką wybrać fugę? Rodzaje fug i ich zastosowanie

Wybierając fugę należy wziąć pod uwagę przede wszystkim jej przeznaczenie. Zaprawy do spoinowania dzieli się na cementowe, krzemianowe, epoksydowe. 

Przy doborze fugi warto zwracać też uwagę na to, z czego zrobione są płytki. Im kafelki są bardziej porowate, tym fuga lepiej do nich przylega. Dotyczy to niemal wszystkich płytek ceramicznych. Do płytek z gresu czy szklanej mozaiki najlepiej używać fug zawierających plastyfikatory. Są one bardziej elastyczne i cechują się podwyższoną przyczepnością.

Fugi cementowe - najpopularniejsze i najtańsze

W tych pierwszych, najpopularniejszych i najtańszych, spoiwem jest cement. Wykorzystuje się je zwykle do fugowania płytek wewnątrz domu - zarówno ceramicznych, jak i kamiennych. Ich odmianą są fugi cementowe uelastycznione, zawierające polimery poprawiające elastyczność oraz wypełniacze mineralne bądź syntetyczne obniżające porowatość spoin (dzięki temu łatwiej potem utrzymać je w czystości). Są one bardziej odporne na ścieranie, nie chłoną brudu i wody. Nadają się do płytek ceramicznych, kamiennych, szklanych - zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz domu. Fugę cementową układa się najłatwiej. Proszek kupowany w worku trzeba dokładnie rozrobić z czystą wodą w ilości podanej przez producenta. Obciążenie ruchem pieszym możliwe jest po około 24 godzinach, zaś pełne użytkowanie po 7 dniach.

Fugi krzemianowe - dobre do łazienki i kuchni

Fugi krzemianowe składają się z żywicy epoksydowej, piasku kwarcowego i specjalnego utwardzacza. Są przeznaczone do pomieszczeń o dużej wilgotności, jak łazienka czy kuchnia. Podobnie zresztą jak fugi epoksydowe, które nie dość, że szybko wiążą, są plastyczne, wodoodporne i mrozoodporne, to nie reagują na chemikalia. Dlatego fugi krzemianowe poleca się zarówno do użytku wewnątrz pomieszczeń, jak i na zewnątrz. Są one bardzo trwałe i nadają się do spoinowania płytek o różnej charakterystyce i formacie. Takie fugi polecane są do stosowania w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności, ale też do spoinowania zewnętrznych tarasów oraz kostki brukowej. 

Nadają się do małych i dużych płytek ceramicznych, kamiennych oraz szklanych. Żadna substancja do nich nie przenika - ani woda, ani kwasy. Nie przyjmują więc brudu, nie ciemnieją od tłuszczu, nie plamią się winem. Polecane są zatem do spoinowania posadzki w kuchni, holu, garażu oraz płytek przy kuchence. Dodatkowo gładka powierzchnia fug ułatwia utrzymanie ich w czystości. Nie przepuszczają wody ani pary wodnej, w związku z tym doskonale sprawdzają się w kabinach prysznicowych i w basenach, czyli na dużych powierzchniach stale wilgotnych i narażonych na działanie chemikaliów.

Fugi oferowane są w rozmaitych kolorach, dzięki czemu można łatwo dopasować je do płytek, fot. Sopro

Nie nadają się jednak na tarasy nad pomieszczeniami ogrzewanymi - blokowały by bowiem odparowywanie wody spod kafelków. Mają właściwości kleju epoksydowego - bardzo mocno wiążą. Są więc idealne do miejsc, gdzie zwykłe spoiny mogą się wykruszać, np. w obrębie płytek wielkoformatowych układanych na wąską, nawet 1 mm, fugę. Pamiętajmy jednak, że wyrobów o średniej elastyczności nie stosuje się w przypadku silnie pracujących posadzek ogrzewanych. Fuga sprzedawana jest w wiaderkach. Jej ułożenie bywa kłopotliwe - po połączeniu składników mamy około pół godziny na wykorzystanie masy, potem zaczyna twardnieć. W przypadku wykańczania dużej powierzchni, należy ją rozrabiać porcjami. Obciążenie ruchem pieszym - po 12 lub 24 godzinach. Pełne użytkowanie - po 3 lub 4 dniach.

Fugi elastyczne - idealne na narożniki

Ważną funkcję pełnią też uszczelniacze elastyczne, do których możemy zaliczyć fugi silikonowe, silikonowo-kauczukowe, poliuretanowe i akrylowe. Są one wodoszczelne i odporne na zmiany temperatury. Fugi elastyczne stosuje się w miejscach podatnych na odkształcenia, w których wymagane jest elastyczne połączenie (narożniki ścian i podłóg, miejsca styku z innymi materiałami). Używane są też do wypełniania dylatacji konstrukcyjnych oraz szczelin przy urządzeniach sanitarnych. Spoiny mogą mieć szerokość 5-20 mm. Są dostępne w postaci gotowej masy, sprzedawane głównie w opakowaniach zwanych kartuszami (niekiedy w tubkach), z których bezpośrednio się je aplikuje. Czas powierzchniowego przesychania - ok. 15 minut. Czas twardnienia - ok. 24 godziny.

Silikony sanitarne - fugi do umywalki, brodzika, wanny

Szczególne miejsce wśród uszczelniaczy elastycznych zajmują silikony sanitarne. W odróżnieniu od zwykłych silikonów budowlanych zawierają w swoim składzie substancje o działaniu grzybobójczym (pleśniobójczym), co czyni je niezastąpionymi w pomieszczeniach stale narażonych na kontakt z wodą. Takie silikony sanitarne stosuje się przede wszystkim do uszczelniania połączeń między urządzeniami sanitarnymi a płytkami ceramicznymi - przy wannach, brodzikach, umywalkach i muszlach - oraz do wypełniania narożnych spoin między ścianą a podłogą, tam gdzie fuga cementowa pękałaby pod wpływem odkształceń konstrukcji.

Silikon sanitarny doskonale nadaje się do uszczelniania i fugowania w pomieszczeniach o dużej wilgotności (kuchnie, łazienki), fot. Ceresit

Silikony sanitarne dzielą się na dwa podstawowe rodzaje: o utwardzaniu kwaśnym, które sprawdzają się przy standardowej ceramice i szkle, oraz neutralne - dedykowane do podłoży z akrylu, miedzi czy konglomeratu, na które kwas octowy wydzielany podczas wiązania mógłby działać szkodliwie. Po utwardzeniu silikon pozostaje trwale elastyczny, wodoszczelny, a dobrze wyprofilowana spoina nie zatrzymuje brudu i jest łatwa w utrzymaniu czystości. Warto pamiętać, że silikonu nie należy malować - jeśli zależy nam na dopasowaniu kolorystycznym do fug, trzeba wybrać od razu właściwy odcień z dostępnej palety.

Jeśli chodzi o fugi do użytku we wnętrzach, to tutaj również występują pewne podziały, ponieważ każde pomieszczenie naszego domu ma inne przeznaczenie i panują w nim odmienne warunki. Fugi do łazienek, kuchni czy pralni często mają hydrofobową powierzchnię, dzięki czemu nie chłoną wody i brudu. Taka powłoka zapobiega też rozwojowi drobnoustrojów i pleśni. Z kolei fugi o zwiększonej odporności na ścieranie stosuje się w pomieszczeniach intensywnie użytkowanych, jak hol czy korytarz. Fugi do użytku na zewnątrz muszą być nie tylko plastyczne, mrozoodporne i wodoodporne. Powinny być też odporne na blaknięcie i mieć niską nasiąkliwość.

Jaka szerokość fugi?

Jeśli chodzi o grubość fugi to z tym bywa różnie i często zależy to od rodzaju płytki. Zwykle jest to od 1 do 10 mm. Często to producent kafelków podaje minimalną szerokość spoiny, co wynika z tzw. tolerancji kalibracji. Chodzi o to, że nie wszystkie płytki są idealnie równe, a nierówności koryguje się właśnie za pomocą spoin. W zależności od planowanej szerokości fugi zaprawa do spoinowania może być miałka (przy fudze wąskiej) lub bardziej ziarnista.

Wybierając fugę warto kierować się więc nie tylko kwestiami estetycznymi, ale także sprawdzać parametry techniczne zaprawy - jej skład, odporność na ścieranie czy nasiąkliwość.