Technologia budowy domów z drewna

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Technologia budowy domów z drewna

Od wieków lite drewno było wykorzystywane jako surowiec budowlany do stawiania ścian, stropów i dachów budynków. Obecnie zakres jego zastosowania uległ znacznemu ograniczeniu i używa się go do budowy konstrukcji dachowych na małych budynkach lub w obiektach o dużej rozpiętości z użyciem elementów z drewna klejonego. Popularne są również domy drewniane o konstrukcji szkieletowej, a także budynki letniskowe stawiane z tzw. bali, które jednocześnie pełnią rolę elewacji.

Surowiec drzewny

Do produkcji elementów konstrukcyjnych w budownictwie jest wykorzystywane głównie drewno drzew iglastych - sosny, świerku, rzadziej jodły czy modrzewia, a asortyment tarcicy obejmuje kilka grup tego materiału m.in. deski, łaty, bale, krawędziaki czy belki. Drewno nie jest materiałem jednorodnym i często posiada wady wpływające istotnie na jego wytrzymałość, np. sęki, ogniska zgnilizny, pęknięcia. Dlatego elementy drewniane do zastosowań konstrukcyjnych muszą być kwalifikowane do jednej z klas wytrzymałościowych i sygnowane znakiem CE z oznaczeniem C14-C40 - odpowiednio do oceny odporności na zginanie, co decyduje o ich wykorzystaniu zgodnie z wymaganiami projektowymi.

Zależnie od przeznaczenia elementów drewnianych, surowa tarcica poddawana jest dalszej obróbce - suszeniu, impregnacji czy kształtowaniu przekroju.

Dom drewniany
Drewno, spełniające wymogi do budowy konstrukcji drewnianych, nie powinno przekraczać poziomu wilgotności wewnątrz - 19% i na zewnątrz - 23%, fot. Kresbud.

Suszenie drewna konstrukcyjnego to podstawowy zabieg chroniący wbudowywane elementy m.in. przed zagrzybieniem, deformacją, poluzowaniem złączeń. Przyjmuje się, że drewno wewnątrz pomieszczeń powinno mieć wilgotność nie większą niż 19%, a montowane na zewnątrz poniżej 23%. Proces suszenia przeprowadza się w sposób naturalny, po ułożeniu materiału w sztaple (stosy z przekładkami zapewniającymi cyrkulację powietrza) pod osłonami chroniącymi przed opadami i nadmiernym nasłonecznieniem. Proces takiego suszenia jest długotrwały i trwa kilka miesięcy w zależności od przekroju drewna i warunków zewnętrznych. Szybkie uzyskanie wymaganej wilgotności zapewnia suszenie komorowe, gdzie w kontrolowanej atmosferze wsad elementów drewnianych podlega intensywnemu pozbywaniu się wilgoci, a wygrzewanie niszczy szkodniki drewna.

Impregnacja drewna to zabieg mający na celu jego ochronę przed owadami - szkodnikami, rozwojem pleśni, a niekiedy również zwiększenie ognioodporności. Zależnie od miejsca wbudowania drewna i zastosowanych preparatów stosuje się zanurzeniowe oraz powierzchniowe metody impregnacji. Gwarancję długotrwałej, skutecznej ochrony drewna, montowanego zwłaszcza w miejscach bez dostępu i możliwości kontroli jego stanu, zapewnia metoda próżniowo-ciśnieniowa. Stosowana jest dla drewna powietrzno-suchego, drewna mokrego (o wilgotności znacznie powyżej 30%), a przy wydłużonym cyklu (metodą pulsacyjną) również drewna zmrożonego.

Obróbka poprzez struganie służy, nie tylko nadaniu odpowiedniego kształtu elementom drewnianym, ale dzięki wygładzeniu powierzchni, może zastępować impregnację, ograniczając możliwość zasiedlenia materiału drzewnego przez owady. Proces ten umożliwia również tworzenie elementów z drewna klejonego, gdy w warunkach przemysłowych produkowane są długowymiarowe belki z połączonych wzdłużnie odcinków, oznaczone jako drewno KVH w odmianach Si dla konstrukcji widocznych lub NSi dla konstrukcji niewidocznych.

Budowa domów z drewna

Konstrukcje domów drewnianych muszą spełniać aktualne wymagania - stosownie do ich sposobu użytkowania, co w przypadku całorocznych budynków mieszkalnych dotyczy m.in. zapewnienia odpowiedniej ciepłochronności przegród zewnętrznych. Obecne przepisy dopuszczają budowę ścian zewnętrznych, które uzyskują współczynnik przenikalności cieplnej U nie większy niż 0,2 W/m2 K, co w praktyce oznacza, że ściany muszą być budowane jako warstwowe z dostatecznie grubą termoizolacją.

Przy przeciętnej przewodności cieplnej 0,16 W/m K, drewno - choć traktowane jest jako materiał "ciepły" - miałoby w budowanej ścianie grubość ok. 80 cm, co technicznie i ekonomicznie nie jest uzasadnione. Dlatego najczęściej domy całoroczne stawiane są jako konstrukcje szkieletowe z niewielkim udziałem drewna, choć budowane są też domy z bali o różnej konfiguracji materiałów w warstwie ściennej, głównie jako obiekty letniskowe lub pomocnicze.

Konstrukcje szkieletowe

Szkieletowe budynki drewniane stały się popularne w Polsce pod koniec XX wieku. Na początku przy ich budowie popełniano wiele błędów wpływających negatywnie na trwałość i komfort użytkowania, wynikających m.in. z używania niewłaściwej jakości i przygotowania drewna oraz braku doświadczenia ekip budujących w tej technologii. Dzięki specjalizacji firm i upowszechnieniu prefabrykacji, obecnie stawiane konstrukcje szkieletowe odpowiadają standardom użytkowym dla tego typu obiektów i wiele dostępnych projektów domów jednorodzinnych dostosowanych jest do tej technologii.

Do ich budowy powinno być wykorzystywane drewno kwalifikowane, czterostronnie strugane z fazowanymi krawędziami, które nie wymaga już impregnacji. Standardowo szkielet tworzony jest z desek szerokości 150 mm i grubości 38 mm, które w razie potrzeby składane są w pakiety. Usztywnienie zmontowanych ram zapewnia poszycie z płyty OSB 3, która pełni też rolę podłoża pod elewację. W szkielecie umieszczane jest ocieplenie z wełny mineralnej, osłoniętej od wewnątrz folią paroizolacyjną, a następnie okładziną z płyt gipsowo-kartonowych lub boazerią. Grubość ocieplenia w przekroju ściany z reguły zapewnia wymaganą ciepłochronność, ale inwestorzy często decydują się na dodatkowe zwiększenie termoizolacji, dokładając warstwę ocieplenia od zewnątrz.

Dom drewniany szkieletowy
Tradycyjny dom szkieletowy z drewna, fot. Archiwum BD.
Dom z bali klejonych
Nowoczesny dom z bali klejonych, fot. Fildrew.

Niezależnie od formy wykończenia elewacji (siding, oblicówka drewniana, obmurówka czy tynk na dodatkowym ociepleniu), na płycie usztywniającej OSB powinna być ułożona wiatroizolacja, która chroni przed zaciekaniem wody na poszycie i ocieplenie, umożliwiając jednocześnie odparowanie ewentualnego zawilgocenia. Wygodną formą budowy w technologii szkieletowej jest wykorzystanie prefabrykowanych elementów ściennych i dachowych, co zapewnia jednocześnie szybki montaż - surowy stan osiąga się już po kilku dniach.

Pod względem konstrukcyjnym prefabrykat szkieletu drewnianego nie różni się istotnie od budynku składanego na miejscu, ale bieżąca kontrola dokładności zmontowania i jakości surowca używanego w warunkach fabrycznych zapewnia wysoki standard wytwarzanych prefabrykatów. Poszczególne segmenty zawierają szkielet konstrukcyjny pokryty usztywniającą płytą OSB i są kotwione na podwalinach fundamentowych, a dalsze prace prowadzone są po utworzeniu pokrycia dachowego.

Ściany szkieletowe
Montaż ścian domu szkieletowego, fot. Kronopol.

Ściany z bali

Racjonalne wykorzystanie drewna przy budowie takiego domu, wymaga przede wszystkim ustalenia wymaganej ciepłochronności ścian - stosownie do przeznaczenia budynku oraz sposobu wykończenia ścian od strony zewnętrznej i wewnętrznej. Ze względów konstrukcyjnych, w większości domów jednorodzinnych, warstwa nośna ściany drewnianej może być stawiana z bali o grubości 7-10 cm z utworzonym piórem i wpustem oraz ozdobnie ukształtowanymi krawędziami. Od strony wewnętrznej na balach mocowana jest wiatroizolacja, a następnie układa się ocieplenie z wełny mineralnej grubości minimum 15 cm i przykrywa folią paroizolacyjną.

Ściany z bali
Warstwa nośna ściany może być postawiona z bali o grubości 7-10 cm, fot. Archiwum BD.

Typowe wykończenie od środka to boazeryjna ścianka samonośna lub połączona wspornikami z warstwą zewnętrzną bądź w postaci systemowej konstrukcji z profili stalowych, pokrytej płytami gipsowo-kartonowymi. W domkach letniskowych grubości poszczególnych warstw mogą być znacznie zmniejszone, ale lepiej nie rezygnować z termoizolacji, gdy domek stanie w nasłonecznionym miejscu lub zamierzamy dogrzewać go wiosną czy jesienią. Warstwa ociepleniowa pozwala również na wygodne rozprowadzenie niezbędnych instalacji - rury i przewody elektryczne schowamy za pokryciem ścian z płyt g-k lub boazerii.

Autor: Cezary Jankowski

Opracowanie: Martyna Nowak-Ciupa

fot. otwierająca: Wako

Dodaj komentarz

time image
time image
Zobacz inne artykuły
Montaż izolacji poziomej w istniejących budynkach
Montaż izolacji poziomej w istniejących budynkach
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
11,90 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2021

Dom Energooszczędny Vademecum

ABC Budowania 2021

ABC Budowania

Jak budować bez błędów

Wnętrza 2021

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze grudzień 2021 - styczeń 2022

Czas na Wnętrze

Magazyn wnętrzarski pełen inspiracji

Twój Dom Twój Styl 2021

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom listopad - grudzień 2021

Budujemy Dom

Czasopismo budowlane dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2022

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2022

Nowoczesne Instalacje