Schody zabiegowe czy ze spocznikiem - które są wygodniejsze na co dzień?

Dom budujemy w sile wieku, ale czas szybko płynie. Schody potrafią być barierą i zniszczyć komfort życia. Dlatego decydując się na dany rodzaj schodów, myśl przyszłościowo. Wybór pomiędzy schodami zabiegowymi, a schodami ze spocznikiem to w znacznej mierze kompromis między oszczędnością miejsca, a codzienną wygodą. Rodzaj schodów na lata zdefiniuje funkcjonalność wnętrza. Istotne są też kwestie związane z estetyką - konstrukcje schodów z podestem wyglądają zwykle bardziej tradycyjnie, natomiast zabiegowe idealnie pasują do przestrzeni urządzonych minimalistycznie.

Czym różnią się schody zabiegowe od schodów ze spocznikiem?

Choć obydwa rodzaje schodów dominują w projektach domów jednorodzinnych, różnią się od siebie kluczowymi parametrami. Omawiane rodzaje schodów składają się z dwóch bądź trzech biegów - idąc po stopniach trzeba przejść przez zakręt. 

W przypadku konstrukcji schodów zabiegowych zmiana kierunku biegu następuje przez ustawienie stopni ukośnie względem osi schodów. W związku z tym stopnie na zakręcie mają kształt trójkąta lub wielokąta, a nie prostokąta.

Z kolei schody ze spocznikiem na załamaniu (w miejscu łączenia się dwóch biegów) mają prostokątny lub kwadratowy podest. To na nim następuje zmiana kierunku ruchu.

I jedne i drugie schody mogą być wykonane na wiele sposobów i dowolnie wykończone. Ponadto muszą być zachowane odpowiednie wymiary schodów. Miewają konstrukcję policzkową, wspornikową czy samonośną. Powstają z betonu, metalu oraz można się zdecydować na schody drewniane.

Schody ze spocznikiem: zalety 

• Schody ze spocznikiem mają szerokie stopnie, wszystkie o tych samych wymiarach;
• Są bezpieczniejsze dla osób starszych oraz dzieci;
• Zapewniają wygodną komunikację między kondygnacjami;
• Schody ze spocznikiem ułatwiają wnoszenie i znoszenie dużych, ciężkich przedmiotów;
• Mogą wyglądać bardzo reprezentacyjnie;
• Są idealne do tradycyjnych, klasycznych wnętrz.

Nowoczesne schody spocznikowe z oświetleniem stopni i nowoczesną, minimalistyczną balustradą, fot. SCHODY PRUDLIK

Schody zabiegowe: zalety

• Schody zabiegowe wymagają mniej przestrzeni;
• Zwykle bez problemu mieszczą się na klatce schodowej, nie zajmując miejsca w salonie;
• Pasują do minimalistycznych, nowocześnie urządzonych pomieszczeń;
• Schody zabiegowe w wersji drewnianej lub metalowej mogą być tańsze w budowie od schodów ze spocznikiem.

Ile miejsca na schody zabiegowe, a ile na schody ze spocznikiem?

Schody zabiegowe wymagają mniej miejsca. Zastosowanie tego typu stopni ma sens wszędzie tam, gdzie istotne jest ograniczenie przestrzeni zajmowanej przez schody. W porównaniu ze schodami ze spocznikiem pozwalają zwiększyć powierzchnię salonu czy holu np. o 1 m2. Im więcej przestrzeni przeznaczy się na schody zabiegowe, tym będą wygodniejsze, ponieważ kąt skręcania biegu będzie większy. Na konstrukcje schodów ze spocznikiem potrzeba sporo przestrzeni, więc jej budowa nie zawsze jest możliwa. Długość podestu stanowi sumę szerokości obu biegów oraz ewentualnie szerokości tzw. duszy schodów, czyli wolnej przestrzeni dzielącej oba odcinki. Miejsce na konstrukcje z podestem (jak i na otwór takich schodów) musi być większe, niż w przypadku schodów zabiegowych. Ich projekt jest zawsze determinowany przez uwarunkowania przestrzenne czy też metraż przeznaczony na klatkę schodową. Wybór między konstrukcją schodów zabiegową a spocznikową zależy więc od specyfiki wnętrza i potrzeb mieszkańców.  Przy podejmowaniu decyzji warto skorzystać z kalkulatora schodów, który pozwala obliczyć liczbę i rozmiar stopni schodów zabiegowych, z podestem i krętych.

W miejscu zmiany kierunku biegu schody zabiegowe mają stopnie w kształcie klinów, fot. SCHODY RINTAL Polska

Podsumowując: schody zabiegowe doskonale sprawdzają się na mniejszym metrażu, jednak gdy priorytetem jest wygoda i bezpieczeństwo domowników - warto wybrać schody ze spocznikiem.

Które schody są wygodniejsze: zabiegowe czy ze spocznikiem?

Konstrukcje schodów ze spocznikiem są znacznie wygodniejsze i bezpieczniejsze od zabiegowych, dlatego częściej stosuje się je w budynkach wielorodzinnych. Wszystkie stopnie są tej samej szerokości (nie zwężają się), a dzięki obecności płaskiego podestu pomiędzy biegami, po pokonaniu kilku stopni można przystanąć, odpocząć (znajdując się na spoczniku). To rozwiązanie o kluczowym znaczeniu dla seniorów oraz osób z ograniczoną sprawnością ruchową, gdyż znacząco podnosi ich codzienny komfort i samodzielność.

W miejscu zmiany kierunku biegu schody ze spocznikiem mają wygodny płaski podest, fot. JAF POLSKA

Oprócz tego schody ze spocznikiem zwykle są szersze niż zabiegowe, co przekłada się na większą swobodę poruszania się. Bez trudu wyminą się na nich dwie osoby idące z naprzeciwka. Przenoszenie mebli oraz przedmiotów wielkogabarytowych też jest znacznie łatwiejsze.

Schody zabiegowe są wyraźnie mniej wygodne od tych ze spocznikiem. Ich specyficzna konstrukcja sprawia, że nie są zalecane w domach zamieszkiwanych przez osoby z ograniczeniami ruchowymi. Ponadto korzystanie z nich wymaga szczególnej uwagi i nadzoru w przypadku najmłodszych użytkowników. Specyficzna geometria schodów zabiegowych wymusza precyzyjne stawianie kroków. Ze względu na klinowy kształt stopni, bezpieczne poruszanie się jest możliwe tylko w odpowiedniej odległości od ich węższej części. Niewłaściwe wybranie punktu podparcia - zwłaszcza blisko osi schodów - może doprowadzić do utraty równowagi i niebezpiecznego upadku. Na zakręcie zmiana kierunku następuje równocześnie ze zmianą wysokości, co wymaga od użytkownika większej koordynacji ruchu. Wąski bieg schodów zabiegowych to kolejna bariera - w praktyce oznacza brak możliwości komfortowego wyminięcia się domowników na stopniach oraz problemy logistyczne np. podczas wnoszenia mebli.

Aranżacje schodów we wnętrzu

Szeroki wachlarz rozwiązań konstrukcyjnych oraz nowoczesne materiały wykończeniowe pozwalają tak zaaranżować schody, aby stanowiły ciekawy element pomieszczeń. Schody spocznikowe dobrze pasują do wnętrz urządzonych klasycznie. Szerokie stopnie z podestem dają wrażenie harmonii we wnętrzu. Często wykańcza się je szlachetnym kamieniem lub drewnem dębowym. Z kolei w otwartej loftowej przestrzeni mogą mieć one surową, stalową konstrukcję - podest staje się wtedy jak gdyby tarasem widokowym, z którego widać cały salon. Spocznik to doskonałe miejsce na powieszenie dużego lustra w ozdobnej ramie, galerii obrazów lub postawienia dekoracyjnych roślin.

Ciekawą formę mają schody spiralne ze stopniami zabiegowymi. Całość uzupełnia dopasowana kolorystycznie balustrada, fot. SCHODY TRĄBCZYŃSKI

Schody zabiegowe (dzięki miękkiej linii zakrętu) mogą zaś przypominać nowoczesną rzeźbę, która nie dominuje w przestrzeni dziennej (często planuje się je w narożniku wnętrza lub w niewielkiej klatce schodowej). Brak podestu sprawia, że wydają się lżejsze. Dodatkowo w wersji bez widocznych belek bocznych takie schody mogą wyglądać niczym zawieszone w powietrzu.

Czym są schody hybrydowe (mieszane)?

Jest to konstrukcja schodów łącząca cechy schodów zabiegowych oraz tych ze spocznikiem. Część trasy pokonuje się stopniami zabiegowymi (np. trójkątnymi). Stosuje się je, aby skręcić schody w ciasnym miejscu, np. na samym początku biegu. W środkowej części pojawia się spocznik - płaski podest, który pozwala na odpoczynek lub (co bardzo częste) umożliwia wejście do pomieszczenia na półpiętrze (np. nad garażem). Dalsza część to bieg prosty lub kolejna sekcja zabiegowa. Rozwiązanie to zapewnia wyższy komfort poruszania się niż standardowe schody zabiegowe.

Schody mieszane - zabiegowe stopnie połączone ze spocznikiem, fot. JAF POLSKA

Pozwala zaoszczędzić trochę miejsca w porównaniu do tradycyjnych schodów dwubiegowych ze spocznikiem, ale jest znacznie wygodniejsze. Jest ono szczególnie polecane do budynków z pomieszczeniami na półpiętrze lub antresolą, zapewniając do nich bezproblemowy dostęp prosto z podestu. Schody mieszane łatwiej jest dopasować do skomplikowanej bryły domu.

Które schody są tańsze: zabiegowe czy ze spocznikiem?

Schody ze spocznikiem wykonane z drewna lub metalu będą droższe niż modele zabiegowe, głównie ze względu na bardziej rozbudowaną strukturę i większą ilość potrzebnego materiału. Decydując się na konstrukcję schodów żelbetową, inwestorzy nie muszą kierować się ceną, gdyż ostateczny koszt schodów zabiegowych i tych ze spocznikiem jest porównywalny. Na te drugie zużywa się więcej materiału, ale są łatwiejsze w budowie - identyczny kształt wszystkich stopni znacznie upraszcza prace.

Wykonanie deskowania i zbrojenia, zarówno dla biegów, jak i spoczników, jest mniej pracochłonne. Zróżnicowany kształt i wielkość stopni schodów zabiegowych utrudnia zaś zaprojektowanie biegu oraz wykonanie deskowania i zbrojenia. Trudniejsze jest też wykończenie takich stopni - niezbędne jest dokładne wycięcie z drewna lub kamienia stopnic o różnych kształtach.