Kiedy trzeba gruntować ściany przed malowaniem?

Po co gruntuje się ściany?

Preparaty gruntujące przygotowują podłoże do nałożenia kolejnych warstw. Zależnie od składu i przeznaczenia mogą wnikać w jego powierzchnię, wiązać luźne cząstki, wzmacniać osłabione miejsca albo ograniczać i wyrównywać chłonność. Dzięki temu podłoże nie odciąga wody z farby zbyt szybko ani nierównomiernie, co ułatwia jej nakładanie i wysychanie.

Niektóre grunty ograniczają wchłanianie wody przez podłoże, zachowując jego przepuszczalność dla pary wodnej. Zakres tego działania zależy od produktu. Gruntowanie stosuje się także przed niektórymi gładziami, tapetami czy okładzinami. Odpowiednio dobrany preparat może wtedy ograniczyć odciąganie wody z nakładanej warstwy.

Grunty to zwykle preparaty na bazie żywic polimerowych, z dodatkami nadającymi im określone właściwości. Niektóre tworzą na przykład szorstką warstwę sczepną pod tynk. Często są częścią systemu danego producenta, w którym kolejne warstwy – grunt, farba podkładowa i nawierzchniowa – są dobrane tak, by ze sobą współpracowały. Przed zakupem trzeba sprawdzić, do jakiego podłoża i dalszych prac przeznaczony jest konkretny produkt.

Zdolność preparatu do wnikania w podłoże zależy od jego składu i właściwości. Nie należy samodzielnie go rozcieńczać – można to zrobić tylko wtedy i w takich proporcjach, jakie podaje producent.

Dawniej nowe tynki pokrywano rzadkim roztworem wapna malarskiego, czyli bielono. Zabieg miał wzmocnić i uszczelnić powierzchnię przed nałożeniem dekoracyjnej farby wapiennej lub klejowej. Później stosowano rozcieńczone farby emulsyjne, a obecnie dostępne są preparaty przeznaczone do konkretnych podłoży i zastosowań.

Grunt penetrujący a farba podkładowa

Grunt penetrujący, nazywany też emulsją gruntującą, stosuje się przede wszystkim na odpowiednio chłonnych, pylących lub powierzchniowo osłabionych podłożach – jeśli producent dopuszcza takie zastosowanie. Preparat ma wnikać w podłoże i wiązać luźne cząstki, a także ograniczać lub ujednolicać jego chłonność.

Farba podkładowa tworzy kryjącą warstwę. Może wyrównywać kolor lub fakturę podłoża i ułatwiać uzyskanie jednolitego efektu po pomalowaniu farbą nawierzchniową. Nie służy do wzmacniania sypkiego tynku i nie zastępuje gruntu penetrującego tam, gdzie trzeba związać osłabione podłoże. Z kolei grunt penetrujący nie musi wyrównywać koloru ściany. To różne produkty, a nie zamienne nazwy tego samego preparatu.

Grunty stosuje się na różnych podłożach mineralnych, m.in. betonie, ceramice, gipsie i tynkach. Zależnie od produktu można nimi przygotować także płyty gipsowo-kartonowe i gipsowo-włóknowe. Do płyt drewnopochodnych, na przykład OSB, przeznaczone są specjalne preparaty. O przydatności wyrobu decyduje jego producent.

Jak ocenić, czy ściana wymaga gruntowania?

Podłoże przed malowaniem powinno być suche, czyste i nośne. Nie mogą się na nim znajdować kurz, tłuste zabrudzenia ani luźne fragmenty. Wstępną ocenę można wykonać samodzielnie:

• Test zwilżenia. Na niewielkim, mało widocznym fragmencie rozprowadź trochę wody. Jeśli szybko wsiąka, a ściana ciemnieje, podłoże prawdopodobnie jest chłonne. Nierównomierne wsiąkanie może wskazywać, że jego chłonność różni się w poszczególnych miejscach.
• Test pylenia. Przetrzyj ścianę dłonią lub czystą, suchą ściereczką. Jeśli zostaje na niej pył, powierzchnia może wymagać odkurzenia i – o ile jest nośna – zastosowania odpowiedniego preparatu.
• Ocena przyczepności. Sprawdź, czy farba nie łuszczy się, nie pęka i nie odchodzi płatami. Sam grunt nie naprawi powłoki, która straciła przyczepność.

To testy orientacyjne, które nie zastępują oceny podłoża ani zaleceń producenta.

Kiedy gruntować, a kiedy pominąć ten etap?

Gruntowanie może być potrzebne na nowych lub naprawianych tynkach, gładzi po szlifowaniu, a także na powierzchniach, które mocno i nierównomiernie chłoną wodę albo pylą. Nie należy jednak zakładać, że każdy nowy tynk czy każda płyta gipsowo-kartonowa musi być zagruntowana przed malowaniem. Znaczenie mają stan podłoża, rodzaj farby i zalecenia jej producenta.

W nowym domu z surowymi tynkami na ścianach i sufitach przygotowanie do malowania może obejmować miejscowe naprawy, odkurzenie i gruntowanie – o ile stan powierzchni oraz zalecenia producentów materiałów tego wymagają. Podobnie może być przy remoncie, gdy ściany są wyrównywane gładzią lub wykańczane płytami g-k mocowanymi na klej. Po szlifowaniu trzeba dokładnie usunąć pył.

Stabilna, dobrze przylegająca stara farba emulsyjna zwykle nie wymaga gruntowania preparatem penetrującym. Grunt może nie wniknąć w taką powłokę, a pozostawiona na niej warstwa może utrudnić przyczepność nowej farby. Ścianę należy umyć, usuwając kurz, tłuszcz i inne zabrudzenia, a następnie pozostawić do wyschnięcia. Trudne zabrudzenia usuń środkiem przeznaczonym do danego rodzaju powierzchni; najpierw sprawdź jego działanie w mało widocznym miejscu. Gładką lub błyszczącą farbę przygotuj zgodnie z wymaganiami nowego produktu – może być konieczne jej zmatowienie albo zastosowanie właściwego podkładu. Odspajającą się farbę trzeba usunąć, a ubytki naprawić.

Rdzawe zacieki czy plamy po dymie mogą przebijać przez zwykłą farbę. Jeśli pozostają po umyciu, przed malowaniem zastosuj odpowiednią farbę izolującą, zgodnie z zaleceniami jej producenta.

Jak nakładać grunt?

Najpierw usuń ze ściany kurz i luźne zanieczyszczenia. Podłoże musi być suche, a ubytki i uszkodzenia należy naprawić przed gruntowaniem. Preparat można nakładać pędzlem, wałkiem lub natryskowo – wybór narzędzia zależy od produktu i rodzaju powierzchni. Można też użyć opryskiwacza ogrodniczego, a następnie rozprowadzić preparat pędzlem, wcierając go w podłoże.

Grunt rozprowadź równomiernie, cienką warstwą. Nie dopuszczaj do powstawania zacieków ani kałuż. Nadmiar preparatu, niewłaściwe rozcieńczenie lub nakładanie kolejnych warstw bez potrzeby mogą pozostawić błyszczącą, szklistą powłokę i pogorszyć przyczepność farby.

Nie ma jednej proporcji rozcieńczania ani czasu schnięcia właściwych dla wszystkich gruntów. Niektóre produkty są gotowe do użycia, inne wymagają rozcieńczenia zgodnie z instrukcją. Sposób przygotowania preparatu, liczbę warstw, warunki aplikacji i czas oczekiwania przed malowaniem należy ustalić na podstawie etykiety i aktualnej karty technicznej konkretnego wyrobu.

Po wyschnięciu grunt powinien tworzyć jednorodną powierzchnię bez zacieków i szkliście błyszczących miejsc. Zagruntowana ściana może poczekać z malowaniem, ale przed nałożeniem farby trzeba usunąć kurz i inne zanieczyszczenia, które osiadły na jej powierzchni. Liczbę warstw gruntu zawsze dobieraj zgodnie z zaleceniami producenta.