Jak dobrać alarm do domu i ile kosztuje? Liczy się nie liczba czujek, lecz moment wykrycia włamywacza

Najważniejszą decyzją przy planowaniu alarmu jest określenie momentu, w którym system ma wykryć zagrożenie. Może zareagować dopiero wtedy, gdy intruz znajdzie się wewnątrz domu, wcześniej - podczas próby sforsowania okna lub drzwi - albo jeszcze przed kontaktem z budynkiem, gdy nieproszony gość pojawi się w chronionej strefie posesji. Im wcześniej nastąpi wykrycie, tym więcej czasu pozostaje na weryfikację zdarzenia i reakcję. Według tego schematu określa się kategorie systemu. Najprostszy alarm opiera się na ochronie wnętrza. Kolejny poziom obejmuje również okna, drzwi i bramę garażową, dzięki czemu alarm może zostać uruchomiony już podczas próby wejścia. W instalacji alarmowej rozbudowanej granica ochrony przesuwa się dalej - na taras, podjazd, boczne przejścia, okolice okien, a nawet na linię ogrodzenia. Wcześniejsze wykrycie oznacza dodatkowy czas na ocenę obrazu z kamer, uruchomienie sygnalizacji i oświetlenia, wysłanie powiadomienia do centrum monitoringu agencji ochrony. Dobrze zaprojektowany alarm zadziała, zanim dojdzie do zniszczenia okna albo drzwi tarasowych.

Jak dopasować alarm do domu?

Zakres zabezpieczeń alarmowych trzeba dopasować do konkretnego domu. Znaczenie mają położenie budynku, wielkość i układ działki, liczba drzwi i okien, ich dostępność i sposób życia mieszkańców. Przed wyborem urządzeń alarmowych warto więc obejść własną posesję i spojrzeć na nią z punktu widzenia osoby próbującej dostać się do domu. Trzeba zwrócić uwagę na boczne przejścia, drzwi tarasowe, dodatkowe wejście do garażu, łatwo dostępne okna, fragmenty elewacji zasłonięte roślinnością czy miejsca niewidoczne od strony ulicy i sąsiadów. Dopiero na tej podstawie można zdecydować, które strefy wymagają ochrony. Jednocześnie cały system alarmowy powinien tworzyć spójną całość. Zaawansowana kamera nie zapewni odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa, jeśli po zaniku napięcia przestanie działać komunikacja albo sygnał alarmowy nie będzie miał jak dotrzeć do właściciela. Nie chodzi więc o kupowanie coraz lepszych pojedynczych urządzeń, lecz o podnoszenie poziomu ochrony całego systemu.

Trzy poziomy ochrony domu - systemy alarmowe z cenami

Wyobraźmy sobie, że jesteśmy 1500 km od domu. Jest druga w nocy i ktoś wchodzi na posesję od ogrodu. W systemie podstawowym na tym etapie jeszcze nic się nie dzieje, ponieważ ochrona zaczyna się dopiero przy budynku albo w jego wnętrzu. System alarmowy rozbudowany może zareagować znacznie wcześniej. Zewnętrzny detektor wykrywa ruch w określonej strefie, a kamera obserwująca taras zapewnia obraz potrzebny do oceny sytuacji. Konfiguracja powinna jednocześnie ograniczać reakcje na zdarzenia nieistotne, takie jak ruch zwierząt czy roślinności. Jeżeli wykrycie spełnia ustalone kryteria, system alarmowy może włączyć oświetlenie, rozpocząć nagranie i wysłać powiadomienie.

Dyskretna czujka ruchu zamontowana na ścianie domu. Choć warunki pracy wewnątrz budynku są stabilne, kluczowe jest prawidłowe rozmieszczenie takich urządzeń oraz świadomość domowników, jak przebiegają poszczególne strefy ochrony, fot. ZAMEL

Jeśli włamywacz zbliża się do drzwi tarasowych, narusza kolejną strefę ochrony. Wtedy reakcja może zostać rozszerzona o syrenę, dodatkowe oświetlenie, zapis obrazu z kamery oraz przekazanie sygnału do centrum monitoringu agencji ochrony. Rozbudowany alarm warto więc projektować nie jako listę urządzeń rozmieszczonych wokół domu, ale system reagujący na zachodzące na posesji konkretne zdarzenia. Przed zakupem dobrze jest przygotować kilka takich scenariuszy dla własnej posesji. Warto uwzględnić pojawienie się włamywacza w ogrodzie w dzień i w nocy, próbę wejścia przez okno lub drzwi, zanik zasilania czy zalanie kotłowni. Instalator powinien wyjaśnić, jak w każdej z tych sytuacji zachowa się system i które urządzenia będą uczestniczyły w reakcji.

Czujki alarmowe - pierwsza linia ochrony

Do ochrony posesji stosuje się specjalne urządzenia przeznaczone do pracy na zewnątrz, a nie czujki pokojowe umieszczone pod okapem. Najbardziej znane są zewnętrzne czujki ruchu PIR, reagujące na zmiany promieniowania cieplnego w obserwowanym obszarze. Mogą chronić np. przejście wzdłuż elewacji, okolice tarasu czy podejście do okien. Inaczej działają detektory mikrofalowe. Wykorzystują fale elektromagnetyczne i wykrywają ruch na podstawie zmian sygnału odbitego od znajdujących się w ich zasięgu obiektów. Trzeba je ustawiać ostrożnie, ponieważ mikrofale mogą przenikać przez niektóre materiały, a źle dobrany zasięg może spowodować reakcję również na ruch poza chronionym obszarem. Z tego względu na zewnątrz często stosuje się czujki dualne PIR+MW, w których alarm jest wynikiem współpracy dwóch metod detekcji.

Czujka ruchu z funkcją odporności na zwierzęta. Nowoczesne czujki wewnętrzne potrafią odróżnić obecność domowego pupila od intruza, co pozwala na swobodne korzystanie z domu bez wywoływania fałszywych alarmów, fot. SATEL

Jeszcze inaczej pracują aktywne bariery podczerwieni. Składają się z nadajnika i odbiornika, pomiędzy którymi biegną niewidoczne wiązki podczerwieni. Alarm pojawia się po ich przerwaniu. Bariery można umieszczać na drodze prowadzącej do domu albo wzdłuż elewacji, aby chronić np. okna i drzwi. Sprawdzają się szczególnie tam, gdzie chcemy utworzyć wyraźną linię ochrony, ale ich rozmieszczenie musi uwzględniać roślinność, zwierzęta i inne potencjalne źródła fałszywych alarmów.

Ochroną można objąć również samo ogrodzenie. Stosowane są do tego m.in. czujniki wstrząsowe, które reagują na drgania powstające podczas próby sforsowania płotu. Takie rozwiązanie wymaga jednak dopasowania do rodzaju ogrodzenia i warunków na posesji - system powinien rozpoznawać rzeczywistą próbę naruszenia zabezpieczenia, a nie reagować na każde przypadkowe drganie. Równie ważny jak wybór urządzenia jest sposób wyznaczenia strefy detekcji.

Zewnętrzne czujki ruchu zamontowane na elewacji budynku. Urządzenia te są przystosowane do trudnych warunków atmosferycznych i odpowiadają za pierwszą linię ochrony, wykrywając intruza na posesji, zanim ten podejmie próbę sforsowania drzwi lub okien, fot. SATEL

Czujka przy bocznej elewacji powinna obserwować przejście wzdłuż domu, a nie chodnik po drugiej stronie ogrodzenia. Zbyt szeroki lub źle wyznaczony obszar detekcji może powodować niepotrzebne alarmy wywoływane przez przechodniów albo ruch uliczny. Przy odbiorze instalacji warto więc razem z instalatorem przejść po posesji i sprawdzić działanie poszczególnych stref w praktyce. Właściciel powinien wiedzieć, gdzie zaczyna się i kończy chroniony obszar oraz którędy można się poruszać bez wywoływania alarmu. Sama informacja o nominalnym zasięgu czujki nie wystarcza. Nie zawsze trzeba przy tym wykonywać instalację od podstaw. Ochronę zewnętrzną można dołożyć także do istniejącego domu. Zastosowanie urządzeń bezprzewodowych pozwala w wielu przypadkach uniknąć prowadzenia nowych przewodów i rozkopywania wykończonej posesji.

Jaką wybrać kamerę do ochrony domu? Ważna rozdzielczość

Rozdzielczość jest jednym z parametrów kamery, ale sama liczba megapikseli nie odpowiada na najważniejsze pytanie - czy nagrany obraz pozwoli zarejestrować to, co rzeczywiście chcemy zobaczyć. Dlatego najpierw określamy zadanie kamery. Kamera przy bramie może służyć do dokładniejszej obserwacji osób lub pojazdów, kamera szerokokątna na elewacji - do nadzorowania większej strefy, a kolejna - do kontroli wejścia, tarasu albo przejścia pomiędzy garażem i ogrodem. Dopiero do konkretnego zadania dobiera się parametry kamery, ogniskową obiektywu (szerokość kąta widzenia) oraz miejsce montażu.

W rozbudowanym systemie alarmowym istotna jest też analiza obrazu. Jej praktyczna wartość polega przede wszystkim na ograniczaniu liczby niepotrzebnych zdarzeń. System może klasyfikować określone obiekty, np. człowieka lub pojazd, i inaczej traktować ruch, który nie odpowiada ustalonym kryteriom. Dzięki temu kamera nie musi alarmować właściciela za każdym razem, gdy coś poruszy się w kadrze. To ważniejsze, niż może się wydawać. System generujący zbyt wiele fałszywych alarmów z czasem przestaje być traktowany poważnie.

Dyskretna kamera kopułkowa wewnątrz budynku. W rozbudowanym systemie bezpieczeństwa takie urządzenie służy nie tylko do bieżącego monitoringu, ale przede wszystkim do natychmiastowej weryfikacji sytuacji, gdy czujki zewnętrzne wykryją intruza na posesji, fot. ABB LIVING SPACE

Dobrze skonfigurowany monitoring powinien odróżniać rzeczywiste zagrożenia od zdarzeń, które nie wymagają reakcji. Pojawienie się kuriera na podjeździe w ciągu dnia nie musi powodować takiej samej reakcji jak człowiek znajdujący się przy drzwiach tarasowych o drugiej w nocy, gdy system jest uzbrojony. Przy konfiguracji warto więc ustalić z instalatorem nie tylko to, co kamera potrafi wykryć, lecz przede wszystkim które wykrycia mają uruchamiać alarm lub inną reakcję systemu. Właśnie to odróżnia dobrze zaplanowany monitoring od zestawu kamer rejestrujących wszystko bez określonego celu.

Obraz z kamery potwierdza alarm

Czujka informuje, że w chronionej strefie coś się wydarzyło. Obraz z kamery może dostarczyć informację, co było przyczyną alarmu. Ma to znaczenie, gdy system jest połączony z centrum monitoringu agencji ochrony. Weryfikacja fotograficzna lub wideo pozwala dokładniej ocenić sytuację przed podjęciem dalszych działań. Nie eliminuje wszystkich fałszywych alarmów, ale może ograniczyć liczbę przypadków, w których reakcję trzeba podejmować wyłącznie na podstawie sygnału o zadziałaniu czujki. Jeżeli zależy nam na takiej funkcji, trzeba uwzględnić ją już podczas projektowania instalacji oraz później przy wyborze usługi monitoringu. Sam fakt posiadania kamer i alarmu podłączonego do agencji nie oznacza jeszcze, że operator będzie miał możliwość zweryfikowania zdarzenia obrazem. Trzeba ustalić sposób współpracy obu systemów, zasady udostępniania obrazu oraz procedurę obowiązującą po otrzymaniu alarmu.

Jedno zdarzenie, klika reakcji

W rozbudowanej instalacji sygnały z czujek mogą służyć nie tylko do uruchamiania syreny. Po połączeniu alarmu z automatyką stają się informacją, na podstawie której dom wykonuje wcześniej zaplanowane czynności.

Czujnik ruchu może więc uczestniczyć zarówno w ochronie budynku, jak i sterowaniu oświetleniem, a kontaktron w oknie przekazywać informacje również do systemu ogrzewania czy klimatyzacji.

Najlepiej widać to na konkretnych sytuacjach. Przy wyjeździe uzbrojenie alarmu może jednocześnie wyłączyć wybrane światła, obniżyć temperaturę, zamknąć określone osłony i odłączyć gniazda, które nie powinny pozostać pod napięciem. Wykrycie człowieka przy tarasie może uruchomić oświetlenie zewnętrzne oraz zapis z kamer. Czujnik zalania może nie tylko wysłać powiadomienie, ale również spowodować zamknięcie elektrozaworu wody. Podczas dłuższej nieobecności automatyka może natomiast sterować światłem lub osłonami w sposób symulujący obecność mieszkańców. Takie scenariusze trzeba jednak projektować rozsądnie. Nie należy automatycznie odcinać zasilania we wszystkich obwodach po każdym alarmie, ponieważ lodówka, zamrażarka, router, centrala alarmowa, rejestrator czy inne urządzenia techniczne mogą wymagać ciągłej pracy. Automatyka związana z bezpieczeństwem powinna być przewidywalna, prosta do zrozumienia i odporna na skutki błędnej reakcji.

Przeczytaj

Może cię zainteresować

Dopuszczalne stężenie gazu w domu - kiedy grozi wybuch i... Ergonomiczny i bezpieczny dom - rozwiązania smart home System domofonowy dla budownictwa jedno- i wielorodzinnego...

Dowiedz się więcej

• Jak oszczędzać energię elektryczną? Inteligentne technologie, które dbają o nasz budżet
• Chcę mieć inteligentny dom. Od czego zacząć?
• Dlaczego i w jaki sposób dbać o bezpieczeństwo we własnym domu?
• Jak osiągnąć Idealną temperaturę w mieszkaniu z poziomu smartfona
• Bezpieczny dom z systemami kontroli dostępu - o tym warto wiedzieć!

Zobacz więcej Zobacz mniej

Jak działa alarm, gdy zabraknie prądu?

Kamery, aplikacja i analiza obrazu są użyteczne tylko wtedy, gdy system ma zapewnione zasilanie. Dlatego jednym z najważniejszych elementów instalacji alarmowej jest zasilanie awaryjne. Akumulator centrali pozwala podtrzymać jej pracę po zaniku napięcia sieciowego, ale w rozbudowanej instalacji sama centrala to za mało. Trzeba sprawdzić cały tor działania alarmu: zasilanie routera, urządzeń sieciowych obsługujących kamery, rejestratora oraz modułów odpowiedzialnych za komunikację. Dopiero wtedy wiadomo, czy po awarii prądu system nadal będzie wykrywał zdarzenia, zapisywał obraz i przekazywał alarm. Dlatego przy odbiorze instalacji warto przeprowadzić próbę zaniku zasilania. Po odłączeniu napięcia sieciowego sprawdzamy, które urządzenia nadal pracują, czy zapis z kamer jest kontynuowany i czy system zachowuje możliwość wysłania powiadomienia. Zamiast ograniczać się do pytania, czy instalacja ma UPS lub akumulator, lepiej ustalić co dokładnie pozostanie aktywne po zaniku prądu i jak długo może pracować w takim trybie.

Za co warto dopłacić instalując alarm w domu

Dodatkowy wydatek ma sens, gdy przekłada się na poprawę działania systemu. Na dużej lub słabo widocznej działce będzie nią wcześniejsze wykrycie człowieka. W przypadku kamer przeznaczonych do weryfikowania zdarzeń warto inwestować w rozwiązania zapewniające użyteczny obraz również po zmroku. Przy częstych wyjazdach większego znaczenia nabierają zapasowy tor komunikacji i zasilanie awaryjne urządzeń, które muszą pracować podczas awarii. Warto też przewidzieć możliwość późniejszej rozbudowy systemu, jeśli ma być rozwijany etapami. Pieniądze dobrze wydane to również te przeznaczone na właściwy projekt, konfigurację ograniczającą fałszywe alarmy, testy oraz dokumentację instalacji. Nie każda dodatkowa kamera lub czujka poprawia bezpieczeństwo. Każde urządzenie powinno mieć określone zadanie. Jeśli kilka detektorów chroni dokładnie tę samą strefę bez uzasadnionej potrzeby albo kamera nie dostarcza obrazu potrzebnego do żadnej konkretnej decyzji, dokładanie kolejnego sprzętu może jedynie zwiększać koszt i komplikować obsługę.

Podobnie jest z automatyką - scenariusz, którego po kilku miesiącach nikt nie rozumie, nie jest dobrym elementem systemu bezpieczeństwa. Dlatego spójność instalacji jest ważniejsza niż liczba urządzeń.

Alarm, który „myśli”

System alarmowy nie powinien zasypywać domowników komunikatami ani wymagać ciągłego pilnowania aplikacji. Jego zadaniem jest rozróżnianie zdarzeń istotnych od nieistotnych, uruchamianie adekwatnych reakcji i zachowanie najważniejszych funkcji również wtedy, gdy pojawi się awaria jednego z elementów. Na co dzień taki alarm pozostaje niemal niewidoczny. Gdy mieszkańcy są w domu, może chronić wybrane strefy bez utrudniania codziennego życia. Po wyjeździe obejmuje ochroną cały budynek i - zależnie od projektu - również posesję. W razie włamania, zalania czy innego zagrożenia przekazuje właściwą informację i uruchamia przygotowany wcześniej scenariusz. Dlatego przy wyborze instalacji najważniejszym zakupem nie jest kamera z największą liczbą megapikseli ani najdroższa centrala. Najpierw potrzebny jest dobrze przemyślany scenariusz ochrony domu, a dopiero do niego dobiera się urządzenia.

Autor: Emilia Rosłaniec