Dlaczego drewno nie schnie?
Wilgoć z polan musi stopniowo odparować. Sprzyjają temu przewiew, ochrona przed opadami oraz brak bezpośredniego kontaktu z mokrym podłożem. Jeśli drewno jest zamknięte w wilgotnym miejscu lub owinięte szczelną folią, para wodna pozostaje przy stosie. W takich warunkach mogą pojawić się pleśń i przebarwienia, a drewno z czasem ulec rozkładowi.
Drewutnia powinna więc mieć dach, ale nie musi być szczelną skrzynią. Otwarte lub ażurowe boki pozwalają na przepływ powietrza. Pełne ściany ze wszystkich stron mogą ograniczać wentylację, szczególnie gdy dodatkowo szczelnie przykryjemy stos.
Nie układaj polan na ziemi
Dolne szczapy łatwo zawilgocą się, jeśli będą leżeć na trawie lub gruncie. Ziemia długo zachowuje wilgoć po deszczu, a drewno stykające się z podłożem może ją chłonąć.
Pierwszy rząd warto ułożyć na stabilnym podwyższeniu: paletach, legarach albo ruszcie. Taka podstawa oddziela opał od ziemi i pozwala powietrzu przepływać pod stosem. Nawet miejsce, które wygląda na suche, nie zabezpieczy drewna przed wilgocią utrzymującą się w glebie.
Osłoń górę, nie zamykaj boków
Plandeka może chronić przed deszczem, ale nie powinna szczelnie obejmować całego stosu aż do ziemi. Takie przykrycie ogranicza cyrkulację powietrza i zatrzymuje wilgoć oddawaną przez drewno. Pod osłoną mogą wówczas powstać warunki sprzyjające pleśni.
Najprościej zabezpieczyć wierzch stosu, pozostawiając jego boki odsłonięte. Wygodniejszym rozwiązaniem jest stały daszek lub przewiewna wiata. Warto jednak pamiętać o geometrii takiego zadaszenia – jeśli kończy się ono dokładnie na linii drewna i nie ma rynien, spadający deszcz będzie odbijał się od podłoża (od trawy, a szczególnie od betonu czy kostki woda potrafi pryskać nawet na metr w górę) i systematycznie moczyć dolne rzędy. Dlatego daszek powinien mieć wyraźnie wysunięty okap, a dolne partie wiaty warto zabezpieczyć przed rozbryzgami wody ażurową przesłoną, która ochroni drewno, nie blokując cyrkulacji powietrza.
Wybierz suche i przewiewne miejsce
Stos ustawiony w zacisznym, wilgotnym zakątku będzie schnąć wolniej niż drewno składowane w miejscu z dobrą wymianą powietrza. Za garażem może być wygodnie, bo opał nie zajmuje widocznej części ogrodu, ale jeśli powietrze tam stoi, a słońce dociera rzadko, nie jest to najlepsza lokalizacja.
Wybierz miejsce osłonięte od opadów, suche i przewiewne; jeśli to możliwe, także dobrze nasłonecznione. Wiata z otwartymi bokami zwykle sprawdzi się lepiej niż zamknięta, szczelna szopa. Na tempo schnięcia wpływają również gatunek drewna i sposób jego przygotowania, dlatego sam wybór miejsca nie przesądza o tym, kiedy opał będzie gotowy.
Przeczytaj
Może cię zainteresować
Dowiedz się więcej
Jak prawidłowo układać polana w stosie?
Samo ułożenie drewna jedno na drugim nie wystarczy, a zbita, pozbawiona przerw ściana uniemożliwi cyrkulację powietrza. Pamiętajmy też, że drewno podczas schnięcia zmniejsza swoją objętość – w miarę kurczenia się szczap góra stosu potrafi obniżyć się o kilkanaście centymetrów. Źle ułożona konstrukcja z czasem runie.
Oto najważniejsze zasady stabilnego i przewiewnego stosu:
- Kompensuj krzywizny: polana mają sęki i nierówną grubość na końcach. Układaj je poziomo i w linii prostej, obracając grubsze i cieńsze końce naprzemiennie, by niwelować pochyłości od razu, a nie po ułożeniu kilku rzędów.
- Układaj korą do dołu lub z boku: kora działa jak szczelny izolator i mocno hamuje odparowywanie wody ku górze. Odsłonięta, rozłupana powierzchnia powinna być skierowana ku górze.
- Kontroluj szerokość: im węższy stos, tym łatwiej zachować jego pion i stabilność. Bez dużego doświadczenia lepiej nie układać pojedynczych stosów szerszych niż ok. 2 m; konstrukcje przekraczające 4 m szerokości bywają wyzwaniem nawet dla wprawionych osób.
- Zostaw przerwę między rzędami: jeśli stawiasz dwa równoległe stosy, nie pozwól, by napierały na siebie. Pomiędzy nimi musi pozostać szczelina na swobodny przepływ powietrza. Rzędy można połączyć punktowo pojedynczymi, dłuższymi szczapami jako wiązaniem.
- Rozłupuj nawet cieńsze polana: kora zatrzymuje wilgoć tak skutecznie, że warto rozłupać na pół nawet polana o średnicy 5–6 cm.
Opał najlepiej przygotować z wyprzedzeniem: pociąć i porąbać, a następnie ułożyć w oddzielnych partiach. Dzięki temu świeże drewno nie będzie wymieszane z tym, które już sezonowało.
Czy świeże drewno można suszyć w garażu lub piwnicy?
Może tam schnąć tylko wtedy, gdy pomieszczenie jest suche i ma dobrą wentylację. Wilgotna piwnica albo zamknięty garaż bez sprawnej wymiany powietrza nie zapewnią dobrych warunków dla świeżych polan. Do takich pomieszczeń lepiej przenosić drewno już wysuszone, zamiast liczyć, że wilgoć szybko z niego odparuje.
W domu trzymaj tylko niewielką ilość opału przeznaczoną do bieżącego palenia. Drewno przyniesione z ogrodu może mieć pod korą zimujące owady, które po wniesieniu do ogrzanego pomieszczenia mogą się uaktywnić. Większy zapas powinien pozostać w miejscu składowania.
Jak długo sezonować drewno?
Nie ma jednego terminu, który sprawdzi się dla każdego stosu. Czas schnięcia zależy między innymi od gatunku, grubości polan, ich początkowej wilgotności, stopnia rozłupania oraz warunków składowania. Podawane okresy są orientacyjne, a nie gwarantowane.
Wiele gatunków liściastych potrzebuje co najmniej roku sezonowania. Dąb, buk czy grab mogą wymagać około 18–24 miesięcy. Warto więc przygotować opał z dużym wyprzedzeniem, zamiast kupować świeże drewno tuż przed sezonem grzewczym.
Do palenia zaleca się drewno o wilgotności poniżej około 20%. Mokre polana podczas spalania nie pozwalają na osiągnięcie w palenisku wysokiej temperatury, niezbędnej do zapłonu i całkowitego spalenia produktów termicznego rozkładu drewna. W efekcie najbardziej wartościowe substancje, które mogłyby dostarczyć dużo ciepła, ulatują bezużytecznie kominem. Z takiego opału mamy znacznie mniej energii, za to o wiele więcej popiołu, uciążliwego dymu oraz sadzy oblepiającej szybę kominka i przewód kominowy.
Jak sprawdzić wilgotność polan?
Najpewniejszym domowym sposobem jest użycie wilgotnościomierza do drewna. Pomiar należy wykonać na świeżo rozłupanej powierzchni. Zewnętrzna warstwa polana może być sucha, choć jego środek wciąż pozostaje wilgotny.
Opał, który stracił dużo wody, jest zwykle lżejszy, a na jego końcach mogą być widoczne spękania. Dwie suche szczapy po uderzeniu o siebie często wydają dźwięczniejszy odgłos niż mokre. To jednak tylko oznaki orientacyjne; jeśli potrzebna jest konkretna wartość wilgotności, należy ją zmierzyć.
Pamiętaj o odległości od granicy działki
Przy wyborze miejsca trzeba uwzględnić również przepisy przeciwpożarowe. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2023 r. poz. 822), zabronione jest składowanie materiałów palnych poza budynkami w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej. Zasada ta dotyczy drewna niezależnie od jego wilgotności.
Wymagana odległość ma szczególne znaczenie na małych działkach, gdzie drewutnię często planuje się przy ogrodzeniu. Należy jednak odnosić ją do granicy działki sąsiedniej, a nie zakładać, że przebiega ona dokładnie wzdłuż płotu.