23-28 minut 
Oczyszczalnie ścieków 
+48 603 310 919, +48 693 825 147 
Objazdowa 3 62-250 Czerniejewo 
Najkrótsza odpowiedź brzmi
Na gruncie przepuszczalnym można rozważyć drenaż, tunele lub studnię chłonną. Przy wysokim poziomie wód, słabo przepuszczalnych warstwach albo niekorzystnych rzędnych potrzebny może być nasyp, układ pompowany lub inny legalny odbiornik. Pompa rozwiązuje problem wysokości, ale nie poprawia przepuszczalności gruntu i nie zastępuje wymaganych zgód.
Oczyszczalnia i odpływ tworzą jeden system
Najczęstszy błąd pojawia się wtedy, gdy inwestor najpierw wybiera zbiornik, a dopiero później szuka miejsca na odprowadzenie ścieków. Tymczasem reaktor biologiczny, rurociągi, ewentualna przepompownia i odbiornik powinny być oceniane jako jeden układ.
Dobrze pracująca oczyszczalnia nie zabezpieczy działki przed podmakaniem, jeśli odbiornik ma zbyt małą wydajność lub został umieszczony w nieodpowiedniej warstwie gruntu.
Z drugiej strony trudniejsza działka nie musi automatycznie wykluczać oczyszczalni biologicznej. Zwykle oznacza jednak, że przed decyzją potrzebne są dokładniejsze dane oraz porównanie kilku wariantów.
Liczy się nie tylko rodzaj urządzenia, ale też to, dokąd i w jaki sposób odpłyną ścieki oczyszczone w okresie wysokich wód gruntowych i przy największym dopływie z domu.
Od czego zależy sposób odprowadzania ścieków?
Nie istnieje jeden odbiornik właściwy dla każdej posesji. Przed wyborem trzeba sprawdzić co najmniej sześć obszarów.
- Rodzaj i uwarstwienie gruntu. Piasek, glina i nasypy budowlane zachowują się inaczej. Jedna próbka z powierzchni nie opisuje całego profilu.
- Najwyższy wiarygodny poziom wód podziemnych. Pomiar wykonany tylko podczas suchego lata może dać fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
- Rzędne i spadki. Trzeba znać poziom wyjścia kanalizacji z domu, wlot i wylot oczyszczalni oraz wysokość planowanego odbiornika.
- Ilość ścieków i sposób użytkowania budynku. Znaczenie ma liczba mieszkańców, piki dopływu, użytkowanie sezonowe oraz możliwe zwiększenie obciążenia.
- Dostępna powierzchnia i odległości. Na mapie trzeba uwzględnić studnie, granice działki, budynki, sieci, drzewa i dostęp serwisowy.
- Status prawny odbiornika. Rów, ciek lub urządzenie melioracyjne nie stają się dostępne tylko dlatego, że przebiegają obok posesji.
Drenaż lub tunele rozsączające
Drenaż i tunele rozprowadzają ścieki oczyszczone na większej powierzchni gruntu. Taki wariant może być rozważany tam, gdzie występuje odpowiednio przepuszczalna warstwa, dostępne jest miejsce, a wymagane odległości można zachować.
Rozłożenie dopływu na kilka odcinków ogranicza punktowe obciążenie gruntu, ale nie zwalnia z dopasowania długości i powierzchni systemu do rzeczywistych warunków.
Nie należy dobierać liczby tuneli ani długości drenażu wyłącznie na podstawie liczby mieszkańców. Potrzebna jest ocena chłonności gruntu, poziomu wód oraz dobowego i chwilowego dopływu. Ważna jest również możliwość kontroli systemu i pozostawienie terenu bez obciążeń, które mogłyby uszkodzić elementy podziemne.
Studnia chłonna
Studnia chłonna zajmuje mniej miejsca na planie działki, ale jej kompaktowy rozmiar nie czyni jej rozwiązaniem uniwersalnym. Musi przekazywać ścieki do warstwy, która rzeczywiście je przyjmie. Jeżeli poniżej znajduje się glina, wysoki poziom wód albo warstwa o małej przepuszczalności, studnia może się wypełniać szybciej, niż grunt odbiera dopływ.
W takim układzie problem nie zawsze pojawia się od razu. Instalacja może działać latem, a tracić wydajność po długotrwałych opadach lub wiosennym podniesieniu wód. Dlatego przed wyborem studni warto rozpoznać profil gruntu na planowanej głębokości, a w trudnych warunkach oprzeć decyzję na badaniu geotechnicznym i obliczeniach.
Rozsączanie w nasypie
Nasyp pozwala podnieść miejsce wprowadzania ścieków i zbudować kontrolowaną warstwę filtracyjną. Rozwiązanie bywa rozważane przy wysokich wodach gruntowych lub wtedy, gdy naturalny układ warstw nie pozwala zachować wymaganej separacji pionowej. Zwykle łączy się z pompowaniem ścieków oczyszczonych.
Nasyp nie sprawia jednak, że nieprzepuszczalna działka zaczyna chłonąć dowolną ilość ścieków. Projekt musi uwzględnić odpływ z warstwy filtracyjnej, obciążenie hydrauliczne, ukształtowanie terenu, ochronę przed przemarzaniem oraz możliwość obsługi. Jest to rozwiązanie techniczne do zaprojektowania, a nie gotowy dodatek dobierany wyłącznie z katalogu.
Odpływ pompowany
Przepompownia ścieków oczyszczonych jest potrzebna wtedy, gdy odbiornik znajduje się wyżej niż wylot z oczyszczalni albo nie można uzyskać bezpiecznego odpływu grawitacyjnego. Daje większą swobodę w prowadzeniu przewodu i wyborze miejsca odbiornika. W zamian pojawiają się elementy wymagające zasilania, kontroli i okresowej konserwacji.
W projekcie trzeba przewidzieć skutek braku zasilania lub niesprawności pompy. Pompowanie nie naprawia źle dobranej studni chłonnej, nie zwiększa chłonności gliny i nie tworzy prawa do korzystania z cudzego rowu. Rozwiązuje różnicę wysokości, a pozostałe warunki nadal trzeba sprawdzić osobno.
Odprowadzenie do rowu lub wód
Widoczny za ogrodzeniem rów bywa traktowany jako najprostszy odbiornik. W rzeczywistości trzeba ustalić jego status, właściciela, funkcję, możliwość wykonania wylotu oraz zakres wymaganych zgód wodnoprawnych.
Inne zasady mogą dotyczyć rowu melioracyjnego, przydrożnego i cieku naturalnego. Znaczenie ma także jakość ścieków oraz oddziaływanie poza granicą własnej nieruchomości.
Takiego wariantu nie należy wpisywać do projektu wyłącznie na podstawie oględzin terenu. Najpierw trzeba potwierdzić, czy odbiornik może być legalnie wykorzystany i jakie dokumenty będą wymagane. Dopiero potem można ocenić trasę, rzędne i sposób wykonania wylotu.
Poradnik
Zbiornik retencyjny nie jest końcowym odbiornikiem
Zbiornik może czasowo wyrównać odpływ albo stanowić element zaprojektowanego systemu ponownego wykorzystania, ale sam nie rozwiązuje pytania, co stanie się ze ściekami po jego napełnieniu.
Ścieki oczyszczone nie są wodą pitną ani zwykłą deszczówką. Nie należy zakładać, że można je bez ograniczeń rozlewać po powierzchni ogrodu lub podłączyć do dowolnej instalacji nawadniającej. Każdy taki wariant wymaga osobnej oceny technicznej, sanitarnej i formalnej.
Porównanie wariantów odprowadzania
|
Wariant |
Kiedy można rozważyć |
Co trzeba potwierdzić |
Typowe ryzyko |
|
Drenaż lub tunele |
Jest miejsce i przepuszczalny grunt |
Chłonność, wody, powierzchnię i odległości |
Za mały system lub okresowe podmakanie |
|
Studnia chłonna |
Przepuszczalna warstwa znajduje się na właściwej głębokości |
Profil gruntu, wodę i obciążenie hydrauliczne |
Szybkie wypełnianie i brak odbioru |
|
Nasyp |
Trzeba podnieść strefę rozsączania |
Separację od wód, warstwę filtracyjną i odpływ |
Potraktowanie nasypu jako uniwersalnego lekarstwa na glinę |
|
Odpływ pompowany |
Odbiornik leży wyżej lub trasa nie pozwala na grawitację |
Dobór pompy, zasilanie, pojemność awaryjną i serwis |
Brak planu na awarię lub brak zasilania |
|
Rów lub wody |
Istnieje dostępny prawnie i technicznie odbiornik |
Status odbiornika, zgodę właściciela i wymagania wodnoprawne |
Założenie, że każdy rów może przyjmować ścieki |
Co "mówią" aktualne przepisy?
W typowym gospodarstwie domowym wprowadzanie do wód lub do ziemi do 5 m3 ścieków na dobę może mieścić się w zwykłym korzystaniu z wód. Nie oznacza to jednak braku formalności dla całej inwestycji.
Wykonanie urządzenia wodnego służącego do wprowadzania do ziemi ścieków oczyszczonych z przydomowej oczyszczalni wymaga zgłoszenia wodnoprawnego. Inny zakres może dotyczyć przekroczenia 5 m3 na dobę, działalności gospodarczej, oddziaływania poza własny grunt albo wprowadzania ścieków do wód.
Przy wprowadzaniu ścieków z własnego gospodarstwa do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, zarówno w aglomeracji, jak i poza nią, miejsce wprowadzania powinno być oddzielone od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego warstwą gruntu o miąższości co najmniej 1,5 m.
W obu przypadkach trzeba też spełnić właściwe wymagania dotyczące jakości ścieków. Od osi studni z wodą przeznaczoną do spożycia do najbliższego przewodu rozsączającego ścieki po wymaganym biologicznym oczyszczeniu należy zachować co najmniej 30 m.
Są to odległości odnoszące się do konkretnych elementów, a nie jedna uniwersalna odległość całej oczyszczalni. Budowa oczyszczalni o wydajności do 7,5 m3 na dobę co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę, ale wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Przed ostatecznym doborem trzeba także sprawdzić miejscowy plan, granice aglomeracji, strefy ochronne i lokalne uwarunkowania. Praktyka konkretnego urzędu nie może zastąpić przepisów, ale może wpływać na zestaw wymaganych dokumentów.
Pięć błędów, które kosztują najwięcej
- Zakup oczyszczalni przed sprawdzeniem odbiornika i warunków działki.
- Ocena wód gruntowych na podstawie jednego pomiaru wykonanego w suchej porze roku.
- Wybór studni chłonnej tylko dlatego, że zajmuje mało miejsca.
- Założenie, że pompa rozwiąże glinę, wysoki poziom wód i formalności jednocześnie.
- Traktowanie rowu przy działce albo zbiornika retencyjnego jako odbiornika bez planu prawnego i technicznego.
Jak podjąć decyzję krok po kroku?
- Zbierz dane o liczbie użytkowników, sposobie korzystania z domu i planowanym dopływie ścieków.
- Ustal miejsce wyjścia kanalizacji z budynku oraz rzędne terenu, oczyszczalni i możliwego odbiornika.
- Rozpoznaj grunt w miejscu planowanego odpływu, a przy glinie, nasypach lub zmiennych warstwach wykonaj badanie adekwatne do ryzyka.
- Określ najwyższy wiarygodny poziom wód, uwzględniając sezonowe podnoszenie zwierciadła.
- Zaznacz na mapie studnie, granice, budynki, sieci, drzewa, dojazd oraz strefy wyłączone.
- Porównaj co najmniej dwa realne warianty odpływu, razem z kosztami montażu, zasilaniem, obsługą i skutkiem awarii.
- Zweryfikuj formalności budowlane i wodnoprawne przed zamówieniem kompletnego układu.
- Dopiero na końcu zatwierdź urządzenie, wariant odpływu i lokalizację jako jedną spójną instalację.
Dobór całego układu zamiast samego zbiornika
Nawet prawidłowo dobrany bioreaktor nie powinien być sprzedawany w oderwaniu od warunków działki. Przykładowo VH6 Premium może być elementem instalacji dla domu jednorodzinnego, ale ostateczny wariant zależy także od rzeczywistego obciążenia, głębokości kanalizacji, gruntu, wód i odbiornika. Sam model nie przesądza, czy odpływ ma być grawitacyjny, pompowany, rozproszony w drenażu czy skierowany do innego odbiornika.
Jeżeli chcesz zrozumieć proces zachodzący przed odpływem, zobacz również, jak działa przydomowa oczyszczalnia VH. Przy planowaniu lokalizacji warto też sprawdzić aktualne wyjaśnienie dotyczące odległości oczyszczalni od studni, granicy i domu.
Eko House pomaga ocenić cały układ, od obciążenia i modelu oczyszczalni po dopływ, odbiornik, montaż i późniejszy serwis. Do wstępnej analizy warto przygotować mapę działki, liczbę mieszkańców, informację o gruncie i wodach oraz głębokość wyjścia kanalizacji z budynku.
Najpierw działka, potem oczyszczalnia
Sposób odprowadzania ścieków oczyszczonych trzeba dobrać równie starannie jak samą oczyszczalnię. Najpierw bada się grunt, najwyższy poziom wód, rzędne, dostępną przestrzeń i status odbiornika.
Dopiero na tej podstawie można odpowiedzialnie wybrać drenaż, tunele, studnię chłonną, nasyp, przepompownię albo odpływ do innego odbiornika. Najbezpieczniejsza kolejność jest prosta: działka i odbiornik, potem cały układ, na końcu zakup.
źródło i zdjęcia: Eko House Technologie Ekologiczne
