Zanim drewno zacznie pękać i szarzeć. Jak zabezpieczyć elewację na lata?

Do zabezpieczania drewnianych elewacji dostępnych jest wiele preparatów – od lakierów i lakierobejc, przez lazury, po oleje. Nie oznacza to jednak, że każdy z nich sprawdzi się równie dobrze w każdym przypadku.

Wybór odpowiedniego rozwiązania powinien uwzględniać nie tylko oczekiwany efekt estetyczny, lecz przede wszystkim gatunek drewna, jego naturalną odporność oraz warunki, w jakich elewacja będzie użytkowana. Skuteczna ochrona drewna zaczyna się więc jeszcze przed sięgnięciem po konkretny preparat – od właściwej oceny cech materiału i jego rzeczywistych potrzeb.

Najpierw drewno, później preparat

Pierwszym krokiem powinno być określenie oczekiwanego efektu końcowego. Czy zależy nam na zachowaniu wyraźnie widocznego, naturalnego usłojenia drewna, czy raczej na nadaniu elewacji konkretnego koloru? Czy ważniejsze będzie subtelne, półmatowe wykończenie, czy łatwość późniejszej pielęgnacji i odnawiania powierzchni?

Ma to duże znaczenie, ponieważ poszczególne preparaty ochronno-dekoracyjne różnią się nie tylko efektem wizualnym, ale również sposobem działania i zakresem zastosowania. Innych rozwiązań mogą wymagać niewielkie, bardziej skomplikowane elementy, a innych rozległe i jednolite powierzchnie elewacyjne.

Odmienne zasady dotyczą także tarasów czy mebli ogrodowych. Są one zwykle intensywniej użytkowane, bardziej narażone na ścieranie, a dodatkowo częściej mają bezpośredni kontakt ze skórą. Z tego względu wymagają odpowiednio dobranych metod zabezpieczenia i pielęgnacji.

Elewacja szczególnie wymagająca

Spośród wszystkich drewnianych elementów budynku elewacja wymaga szczególnej uwagi. Ze względu na dużą powierzchnię wszelkie zaniedbania w jej pielęgnacji szybko stają się widoczne. Z czasem pogarszający się stan drewna może oznaczać nie tylko problem estetyczny, lecz także konieczność przeprowadzenia bardziej zaawansowanych prac remontowych, a tym samym poniesienia znacznie wyższych kosztów.

Jednym z najważniejszych czynników wpływających na sposób ochrony elewacji jest gatunek drewna. To jego naturalne właściwości, trwałość i odporność na czynniki zewnętrzne w dużej mierze decydują o wyborze odpowiedniego zabezpieczenia oraz późniejszej pielęgnacji.

Gatunki europejskie, zwłaszcza rodzime, wymagają przede wszystkim odpowiedniej impregnacji chroniącej drewno przed korozją biologiczną. Dopiero na tak przygotowaną powierzchnię warto nakładać preparaty o działaniu dekoracyjnym i pigmentującym, takie jak lakierobejce czy lazury.

W przypadku gatunków egzotycznych sposób postępowania często wygląda inaczej. Dzięki naturalnej odporności na działanie grzybów, pleśni czy owadów nie zawsze wymagają one tak rozbudowanego zabezpieczenia. Z tego względu częściej stosuje się w ich przypadku olejowanie, które podkreśla strukturę drewna i pomaga zachować jego naturalny wygląd.

Nie ma jednak jednego, uniwersalnego schematu ochrony elewacji. Przy wyborze preparatu trzeba uwzględnić przede wszystkim warunki, w jakich drewno będzie eksploatowane. Istotne są m.in. intensywność nasłonecznienia, poziom wilgotności oraz stopień narażenia powierzchni na opady i zmiany temperatury.

Lazura, gdy naturalny rysunek drewna ma pozostać widoczny

Jednym ze sposobów zabezpieczenia drewnianej elewacji jest zastosowanie lazury. To dobre rozwiązanie szczególnie wtedy, gdy zależy nam na nadaniu drewnu określonego koloru bez utraty widocznego rysunku słojów. Lazury tworzą transparentną, gładką powłokę, która podkreśla naturalną strukturę drewna, jednocześnie nadając mu pożądany odcień.

Za efekt dekoracyjny odpowiadają zawarte w preparacie pigmenty, które pełnią również ważną funkcję ochronną, ograniczając wpływ promieniowania UV na powierzchnię drewna. W przypadku produktów bezbarwnych nie należy jednak zakładać, że zapewniają one taki sam poziom ochrony przed słońcem jak preparaty pigmentowane.

Lazurowanie sprawdzi się więc przede wszystkim tam, gdzie celem jest zmiana lub podkreślenie koloru drewna przy zachowaniu jego naturalnego charakteru. Prawidłowo wykonana powłoka może skutecznie zabezpieczać elewację przez kilka lat, jednak – podobnie jak w przypadku innych metod ochrony – wymaga okresowej kontroli i w razie potrzeby odnowienia.

Przy lazurowaniu liczy się sposób aplikacji

Samo zabezpieczenie elewacji lazurą nie musi być szczególnie pracochłonne, pod warunkiem że odpowiednio przygotujemy podłoże. Preparaty tego typu powinny być nakładane cienkimi warstwami. Ich aplikacja powinna przypominać wcieranie środka w drewno, a nie tworzenie grubej, jednolitej warstwy na jego powierzchni.

Osobnym problemem są sinizna i przebarwienia powstałe wskutek działania wilgoci. Ich intensywność można ograniczyć lub całkowicie usunąć za pomocą specjalistycznych preparatów chemicznych przeznaczonych do tego celu, w tym dostępnego w asortymencie JAF Polska odszarzacza.

Olej, gdy najważniejsza jest naturalność

W przypadku najbardziej odpornych gatunków drewna, gdy priorytetem jest zachowanie i podkreślenie jego naturalnego wyglądu, dobrym rozwiązaniem może być olejowanie. Nie zawsze jest ono niezbędne z punktu widzenia trwałości materiału, ale może odgrywać ważną rolę w utrzymaniu jego naturalnej barwy i estetyki.

Olej wnika w strukturę drewna, zamiast tworzyć na jego powierzchni zamkniętą powłokę. Dzięki temu nie łuszczy się ani nie pęka, a jednocześnie pomaga ograniczyć wpływ wilgoci i promieniowania słonecznego. Z tego względu olejowanie dobrze sprawdza się w przypadku twardych i odpornych gatunków, takich jak dąb czy modrzew syberyjski, a także wielu gatunków drewna egzotycznego.

Olejowanie nie wymaga zdzierania starej warstwy

Jedną z istotnych zalet olejowania jest sposób przeprowadzania kolejnych zabiegów konserwacyjnych. Ponieważ olej wnika w drewno, przy ponownej aplikacji nie ma potrzeby mechanicznego usuwania wcześniejszej warstwy, jak może mieć to miejsce w przypadku uszkodzonych powłok powierzchniowych. Przed kolejnym olejowaniem wystarczy usunąć zabrudzenia przy pomocy detergentu, a następnie pozostawić drewno do całkowitego wyschnięcia.

Nie istnieje zabezpieczenie na zawsze

Niezależnie od tego, czy do zabezpieczenia elewacji wybierzemy lazurę, olej czy inny preparat ochronny, trzeba pamiętać o jednej zasadzie: żadna metoda nie zapewnia drewnu trwałej ochrony bez konieczności późniejszej konserwacji.

Renowację i ponowne zabezpieczanie powierzchni warto więc traktować jako stały element eksploatacji budynku, a nie jednorazowy zabieg wykonywany raz na wiele lat. Stan drewnianej elewacji najlepiej kontrolować przynajmniej raz w sezonie, zwracając uwagę na całą powierzchnię oraz miejsca szczególnie narażone na działanie wilgoci, słońca i innych czynników atmosferycznych.

O drewnianą elewację warto zadbać, zanim pojawią się pierwsze przebarwienia, pęknięcia czy inne oznaki zużycia. Regularna kontrola, odpowiednie przygotowanie powierzchni, właściwie dobrany preparat oraz systematyczna pielęgnacja pomagają zachować estetyczny wygląd drewna i ograniczyć ryzyko kosztownych napraw w przyszłości.

źródło i zdjęcia: JAF Polska

opracowanie: Anna Chrystyna