23-28 minut 
Elementy z betonu komórkowego 
801 122 227 
Komitetu Obrony Robotników 48 02-146 Warszawa 
Mikropory jako naturalna bariera cieplna
Jedną z najważniejszych cech autoklawizowanego betonu komórkowego jest jego porowata struktura. Miliony niewielkich porów wypełnionych powietrzem powodują, że materiał może jednocześnie pełnić funkcję konstrukcyjną i skutecznie ograniczać przepływ ciepła. To właśnie ta cecha odróżnia beton komórkowy od wielu cięższych materiałów murowych.
Ytong EnergoUltra+ osiąga współczynnik przewodzenia ciepła λ10,dry na poziomie zaledwie 0,072 W/(mK). Niska przewodność cieplna idzie tu w parze z niewielką gęstością materiału. EnergoUltra+ ma klasę gęstości 300 kg/m³ oraz wytrzymałość na ściskanie 2,2 N/mm², dzięki czemu może być stosowany nie tylko jako warstwa izolacyjna, lecz przede wszystkim jako materiał konstrukcyjny ściany.
Znaczenie ma również sposób powstawania betonu komórkowego. W procesie autoklawizacji zachodzi hydratacja krzemianu wapnia, prowadząca do utworzenia krystalicznej mikrostruktury tobermorytu. Pozwala ona zachować odpowiednią wytrzymałość mimo bardzo małej gęstości materiału.
Beton komórkowy jest przy tym termicznie izotropowy, czyli ma podobne właściwości we wszystkich kierunkach. Ułatwia to zachowanie ciągłości parametrów cieplnych muru, szczególnie w miejscach takich jak narożniki.
Konstrukcja i izolacja w jednej warstwie - Ytong EnergoUltra+
Najbardziej charakterystyczną cechą Ytong EnergoUltra+ jest możliwość wykonania zewnętrznej ściany jednowarstwowej. Zamiast wznosić mur konstrukcyjny, a następnie dokładać do niego kilkanaście lub kilkadziesiąt centymetrów termoizolacji, właściwe parametry cieplne uzyskuje się już dzięki samej warstwie betonu komórkowego.
Bloczki mają dwie podstawowe grubości przeznaczone do tego zastosowania. Ściana o grubości 36,5 cm osiąga współczynnik przenikania ciepła U = 0,20 W/(m²K), natomiast przy grubości 48 cm współczynnik U spada do 0,15 W/(m²K).
W praktyce oznacza to, że funkcje, które w typowej ścianie dwuwarstwowej rozdzielone są pomiędzy mur konstrukcyjny i dodatkową termoizolację, w systemie EnergoUltra+ może przejąć jedna warstwa materiału. Nie trzeba wykonywać później osobnego etapu ocieplania ścian styropianem czy wełną, mocować płyt termoizolacyjnych ani angażować kolejnej ekipy do wykonania systemu elewacyjnego.
Ma to znaczenie nie tylko dla parametrów budynku. Ściana jednowarstwowa upraszcza również harmonogram inwestycji. Według materiałów producenta czas potrzebny na wykonanie takiej przegrody może być ponad dwukrotnie krótszy niż w przypadku ściany dwuwarstwowej, jeśli uwzględnimy również etap wykonywania jej termoizolacji.
Czy ściana 36,5 cm może spełnić wymagania bez ocieplenia?
Tak, pod warunkiem zastosowania materiału o odpowiednio niskim współczynniku przewodzenia ciepła oraz prawidłowego wykonania całej przegrody. Ytong EnergoUltra+ o grubości 36,5 cm uzyskuje U = 0,20 W/(m²K), a więc pozwala wykonać ścianę jednowarstwową bez dodatkowego ocieplenia. W wariancie 48 cm U wynosi 0,15 W/(m²K).
W ścianie jednowarstwowej szczególnego znaczenia nabiera jednak wykonawstwo. Skoro nie ma osobnej warstwy termoizolacji, która mogłaby ograniczyć skutki niedokładności w murze, trzeba zadbać o właściwe rozwiązanie nadproży, wieńców, narożników i innych newralgicznych fragmentów konstrukcji.
Pomagają w tym elementy systemowe Ytong, między innymi prefabrykowane nadproża oraz kształtki U. Ważne jest również murowanie na cienką spoinę. Bloczki produkowane są z dokładnością wymiarową do ±1 mm, dlatego warstwa zaprawy może być bardzo cienka. Ogranicza to ilość materiału w spoinach i ułatwia zachowanie jednorodnych właściwości termicznych muru.
Precyzja elementów upraszcza także prace wykończeniowe. Równa powierzchnia ściany nie wymaga wcześniejszego korygowania dużych nierówności, a na odpowiednio przygotowanym murze można stosować cienkie warstwy wykończeniowe.
Ytong Acura - mocniejsza warstwa nośna pod ocieplenie
Nie w każdym budynku celem będzie wykonanie ściany jednowarstwowej. Jeżeli projekt zakłada tradycyjny układ z warstwą konstrukcyjną i osobną termoizolacją, alternatywą dla EnergoUltra+ jest Ytong Acura.
To materiał o klasie gęstości 500 kg/m³ i wytrzymałości na ściskanie 4 N/mm². Jest zatem wyraźnie mocniejszy od EnergoUltra+, ale ma też wyższą przewodność cieplną. Dla Ytong Acura λ10,dry wynosi 0,14 W/(mK), natomiast dla odmiany Acura PP4/0,5 o szerokości 24 cm może wynosić 0,12 W/(mK).
Poradnik
Ściana z bloczków o grubości 24 cm bez dodatkowego ocieplenia osiąga U około 0,48 W/(m²K), dlatego Acura jest rozwiązaniem projektowanym przede wszystkim z myślą o ścianach wielowarstwowych.
Po dołożeniu odpowiedniej termoizolacji można jednak uzyskać bardzo dobre parametry całej przegrody. Przy zastosowaniu około 20 cm izolacji, np. wełny mineralnej lub płyt Multipor ETICS, współczynnik U może wynosić około 0,15 W/(m²K).
Różnica pomiędzy EnergoUltra+ i Acura nie sprowadza się więc do odpowiedzi na pytanie, który bloczek jest „lepszy”. Są to materiały odpowiadające dwóm różnym koncepcjom budowania. EnergoUltra+ pozwala zrezygnować z dodatkowej warstwy ocieplenia, natomiast Acura zapewnia większą wytrzymałość konstrukcyjną i jest przewidziana do współpracy z termoizolacją.
Mniejsza masa Acura w porównaniu z tradycyjnymi materiałami o zbliżonej wytrzymałości ułatwia również transport i pracę na budowie. Beton komórkowy łatwo się docina i bruzduje, dlatego wykonywanie instalacji elektrycznych czy sanitarnych jest stosunkowo proste.
Multipor ETICS - mineralna alternatywa dla styropianu i wełny
Jeżeli projekt wymaga ściany wielowarstwowej, warstwa termoizolacyjna nie musi być wykonana ze styropianu ani wełny mineralnej, w tym wełny kamiennej. Alternatywą są mineralne płyty Multipor ETICS.
Rozwiązanie to dobrze komponuje się z murem z betonu komórkowego ze względu na mineralny charakter materiałów i ich paroprzepuszczalność. Multipor może więc stanowić warstwę termoizolacyjną między innymi na ścianie konstrukcyjnej wykonanej z Ytong Acura.
Płyty Multipor są materiałem niepalnym i paroprzepuszczalnym. Z tego względu mogą być interesującą alternatywą dla inwestorów, którzy chcą wykonać mineralny system ocieplenia, a jednocześnie zachować wysoką odporność ogniową całej przegrody.
Warto jednak rozdzielić dwa rozwiązania. EnergoUltra+ umożliwia całkowitą rezygnację z osobnej warstwy termoizolacyjnej ściany zewnętrznej. Acura z Multipor pozostaje natomiast konstrukcją wielowarstwową, tyle że zamiast styropianu lub wełny wykorzystuje mineralne płyty izolacyjne.
Jednowarstwowa ściana w wielkim formacie - Ytong Panel SWE Ultra+
Idea ciepłej ściany jednowarstwowej występuje również w rozwiązaniach prefabrykowanych. Ytong Panel SWE Ultra+ to wielkowymiarowe elementy z betonu komórkowego produkowane na pełną wysokość kondygnacji, sięgającą do 300 cm.
Wariant Ultra+ ma klasę P2,2/300, czyli gęstość 300 kg/m³ i wytrzymałość 2,2 N/mm². Przy grubości 36,5 cm współczynnik przewodzenia ciepła λ10,dry wynosi 0,072 W/(mK), a gotowa jednowarstwowa ściana osiąga U = 0,20 W/(m²K). Podobnie jak w przypadku bloczków EnergoUltra+, nie jest więc konieczne wykonywanie na niej dodatkowej warstwy ocieplenia.
Największa różnica dotyczy sposobu montażu. Panele są wcześniej przygotowane zgodnie z projektem i dostarczane na budowę w wymiarach umożliwiających montaż za pomocą dźwigu lub HDS. Dwuosobowa ekipa współpracująca z operatorem urządzenia może według danych systemowych wykonać do 150 m² ścian podczas jednego dnia pracy. Technologia może być nawet cztery razy szybsza od rozwiązań drobnowymiarowych.
Projektowanie odbywa się przy wykorzystaniu BIM i systemu blue.sprint. Elementy są przyporządkowywane do konkretnych miejsc w modelu budynku, co upraszcza logistykę, ogranicza docinanie na placu budowy oraz ilość powstających odpadów.
Dostępny jest również Ytong Panel SWE P4/500 do ścian przeznaczonych pod ocieplenie. Ma wytrzymałość 4 N/mm² i występuje w grubościach 20 i 24 cm. W zależności od grubości współczynnik U samej ściany wynosi odpowiednio około 0,56 i 0,48 W/(m²K), dlatego w ścianach zewnętrznych uzupełnia się ją termoizolacją.
Strop i dach z Ytong w jednym systemie
Beton komórkowy może tworzyć nie tylko ściany. System Ytong obejmuje również zbrojone prefabrykowane płyty stropowe i dachowe, dzięki czemu z elementów o zbliżonych właściwościach fizycznych można wykonywać większą część konstrukcji budynku.
Płyty stropowe montowane są przy użyciu dźwigu. Układa się je bez klasycznego stemplowania i betonowania całej powierzchni stropu, dzięki czemu po montażu można szybko przechodzić do następnych etapów prac. Według danych systemowych wykonanie około 100 m² stropu jest możliwe w ciągu jednego dnia.
Podobnie montuje się prefabrykowane płyty dachowe. Ich atutami są między innymi niepalność, izolacyjność akustyczna i właściwości cieplne istotne również podczas letnich upałów.
Dach wykonany z takich płyt wymaga jednak dodatkowego docieplenia. Jednym z zalecanych rozwiązań są twarde mineralne płyty Multipor, których właściwości dobrze współgrają z betonem komórkowym. W konstrukcji można też wykonywać otwory pod okna połaciowe. Małe otwory do 150 mm średnicy nie wymagają dodatkowego wzmacniania, natomiast większe przewiduje się na stalowych wymianach.
Niepalność, paroprzepuszczalność i trwałość
Izolacyjność cieplna jest najważniejszym, ale nie jedynym argumentem przemawiającym za autoklawizowanym betonem komórkowym. Materiał ma najwyższą klasę reakcji na ogień A1. Nie pali się, nie tworzy płonących kropli i nie jest źródłem toksycznego dymu podczas pożaru.
Porowata struktura zapewnia również paroprzepuszczalność. Popularne określenie, że ściany z betonu komórkowego „oddychają”, należy rozumieć właśnie jako zdolność przegrody do dyfuzji pary wodnej. Sprzyja ona prawidłowej gospodarce wilgocią w przegrodzie, choć oczywiście nie zastępuje prawidłowo zaprojektowanej i działającej wentylacji budynku.
Beton komórkowy cechuje się też bardzo niską naturalną promieniotwórczością oraz odpornością na mróz, czynniki atmosferyczne i korozję biologiczną. Według materiałów producenta trwałość prawidłowo wykonanych budynków może przekraczać 100 lat.
Ytong produkowany jest przede wszystkim z powszechnie dostępnych surowców mineralnych, takich jak piasek kwarcowy, wapno i woda. Produkcja w zakładach Xella prowadzona jest w obiegu zamkniętym, a odpady produkcyjne mogą wracać do procesu. Także beton komórkowy pozyskany z rozbiórki może zostać wykorzystany jako surowiec wtórny.
Historia technologii sięga 1923 roku, kiedy szwedzki architekt i naukowiec Johan Axel Eriksson opracował beton komórkowy utwardzany w autoklawie. Produkcja przemysłowa rozpoczęła się w 1929 roku pod nazwą Yxhults Anghärdade Gasbetong, skróconą później do Ytong. W Polsce marka pojawiła się w 1995 roku.
Który system daje najlepszy bilans energetyczny?
Wybór zależy przede wszystkim od technologii przewidzianej w projekcie. Jeżeli priorytetem jest ograniczenie liczby warstw przegrody i rezygnacja z osobnego ocieplenia elewacji, kluczowym rozwiązaniem jest Ytong EnergoUltra+. Przy grubości 36,5 cm umożliwia wykonanie ściany o U = 0,20 W/(m²K), a przy 48 cm współczynnik spada do 0,15 W/(m²K).
Jeżeli konstrukcja wymaga materiału o większej wytrzymałości albo projekt od początku przewiduje ścianę dwuwarstwową, naturalnym wyborem jest Ytong Acura. Warstwę nośną można wówczas zestawić z klasycznym ociepleniem albo z mineralnymi płytami Multipor ETICS.
Ytong Panel SWE Ultra+ odpowiada natomiast inwestorom i wykonawcom, dla których równie ważne jak izolacyjność są tempo i przewidywalność budowy. Zachowuje ideę ściany jednowarstwowej o U = 0,20 W/(m²K), ale przenosi ją do technologii wielkowymiarowej prefabrykacji.
Wspólnym mianownikiem pozostaje beton komórkowy: jego pory wypełnione powietrzem zapewniają wysoką izolacyjność, a jednorodna mineralna struktura łączy ją z niepalnością, łatwością obróbki i trwałością. W przypadku rozwiązań Ultra+ pozwala to osiągnąć szczególnie istotny z punktu widzenia inwestora efekt – wykonać ciepłą ścianę zewnętrzną bez dokładania osobnej warstwy termoizolacji.
źródło: Xella Polska, marka YTONG
grafika: ChatGPT na podstawie materiałów producenta/marki
