Odległości studni od granicy działki - trzeba wiedzieć przed budową

Czego dowiesz się z artykułu?

Decyzja o własnym ujęciu wody zapewnia poczucie niezależności. Przy czym jej świadome podjęcie wymaga ostrożności i uwzględnienia warunków gruntowo-wodnych. W Polsce zdarzają się działki, na których woda występuje bardzo płytko, lecz również takie, gdzie jej poziom znacząco opada w okresach suszy. Dlatego przed zleceniem wykonania odwiertu, warto porozmawiać z sąsiadami. To najprostsze źródło informacji o lokalnych problemach. Należy pytać, czy studnie wysychają latem, czy pojawiają się zanieczyszczenia, czy poziom wód jest stabilny. Czasem niezbędna jest także ekspertyza hydrogeologiczna, która wskaże, na jakiej głębokości można spodziewać się warstw wodonośnych. Głębokość ma ogromny wpływ na koszt inwestycji - studnia o głębokości kilkunastu metrów to zwykle wydatek rzędu kilku tysięcy złotych, natomiast odwiert sięgający około 50 m może kosztować nawet ponad 20 tysięcy złotych.

Kiedy można wykonać własną studnię?

Pierwszy krok to sprawdzenie MPZP lub warunków zabudowy. To absolutna podstawa, ponieważ dokumenty te określają:

czy trzeba podłączyć posesję do wodociągu i kanalizacji;
czy dopuszczalne jest wykonanie studni;
czy wolno budować szambo albo oczyszczalnię;
jakie są minimalne odległości urządzeń od granic działki i innych obiektów.

Jeżeli plan nakazuje podłączenie do sieci, to nie ma wyboru. Jeśli sieci brak, wówczas pozostaje studnia i własne odprowadzanie ścieków. Ponadto zwykle w tych dokumentach określona jest minimalna wielkość działki, na której można wykonać oczyszczalnię przydomową. Jeżeli parcela jest mniejsza od przepisowej, pozostaje jedynie budowa szamba.

Minimalne odległości studni, których trzeba przestrzegać

Oprócz warunków naturalnych, ogromnie istotne są przepisy określające minimalną odległość studni od infrastruktury znajdującej się na działce. Dotyczy to zwłaszcza elementów, które mogą mieć negatywny wpływ na jakość wody, takich jak szambo, drenaż przydomowej oczyszczalni.

Studnia do pozyskiwania wody pitnej zgodnie z przepisami WT (Warunki Techniczne) musi znajdować się co najmniej:

w odległości 15 m od zbiornika bezodpływowego (szamba),
w odległości 30 m od krawędzi pola rozsączającego ścieki.

Dodatkowo:

minimalna odległość studni od granicy działki - wynosi 5 m,
minimalna odległość studni od rowu przydrożnego - to 7,5 m.

Te wymagania powodują, że na małych działkach, wykonanie zarówno studni, jak i oczyszczalni drenażowej bywa wręcz niemożliwe.

Jeżeli jednak w planach uwzględniono studnię wyłącznie do celów gospodarczych (np. podlewania ogrodu), te ograniczenia nie obowiązują.

Rodzaje studni na działce

Współcześnie na ogół buduje się studnie wiercone, które zapewniają dostęp do głębokich, stabilnych warstw wodonośnych. Wyposaża się je w rury studzienne z tworzywa lub stali nierdzewnej, co chroni ujęcie przed dostawaniem się wód gruntowych z płytkich, bardziej narażonych na zanieczyszczenia pokładów. Popularne niegdyś studnie kopane mają znaczenie przede wszystkim historyczne - choć nadal działają, rzadko spełniają wymagania jakościowe, a ich wykonanie jest kosztowne i pracochłonne. W warunkach tymczasowych, np. w trakcie budowy, stosuje się niekiedy studnie wąskorurowe, tzw. abisyńskie. Są tanie i łatwe do wykonania, ale niska wydajność i podatność na zamulanie sprawiają, że raczej nie używa się ich jako źródła wody w domach jednorodzinnych.

Minimalne odległości studni, szamba, oczyszczalni - zgodnie z WT i dobrymi praktykami

Urządzenie / punkt odniesienia	Minimalna odległość wg Warunków Technicznych	Praktyczne zalecenia / odstępstwa
Studnia pitna od szamba	≥ 15 m	Odstępstwa możliwe po uzgodnieniu z inspektorem sanitarnym.
Studnia pitna od pola drenażowego przydomowej oczyszczalni	≥ 30 m	Na małych działkach można stosować mniejsze odległości, jeśli studnia nie jest do celów pitnych.
Studnia pitna od granicy działki	≥ 5 m	Możliwe skrócenie odległości przy zachowaniu pozostałych wymogów.
Studnia pitna od rowu zbiornika powierzchniowego	≥ 7,5 m	Zaleca się zachować bufor bezpieczeństwa.
Studnia gospodarcza / niepitna	nie określono	Odległości orientacyjne; warto okresowo badać jakość wody.
Szambo od budynku (okna / drzwi pomieszczeń mieszkalnych)	≥ 5 m	Możliwe mniejsze odległości przy spełnieniu wymogów sanitarnych.
Szambo od granicy działki	≥ 2 m	Dopuszczalne odstępstwa po uzgodnieniu z organem sanitarnym.
Zbiorniki przydomowej oczyszczalni ścieków (osadnik / zbiornik) od budynku	nie określono; wymagane odpowietrzenie ≥ 0,6 m powyżej okien i drzwi	Można umieszczać bliżej budynku, jeśli odpowietrzenie prowadzone jest zgodnie z wymogiem.
Pole drenażowe oczyszczalni od studni pitnej	≥ 30 m	Odstępstwa możliwe przy studniach gospodarczych lub po uzgodnieniu z inspektorem sanitarnym.
Pole drenażowe oczyszczalni od drzew	nie określono	Zalecane minimum 3 m - dobra praktyka dla wszystkich typów oczyszczalni.

Jakie formalności są wymagane przy budowie studni?

Wbrew pozorom, jest ich mniej niż w przypadku wodociągu. Obecnie nie ma nawet obowiązku zgłaszania zamiaru wykonania studni - pod warunkiem, że będzie miała ona głębokość nie większą niż 30 m, a pobór wody nie będzie przekraczał 5 m3 na dobę. Przy czym w tym wariancie trzeba spełnić kilka wymagań prawnych, które dotyczą m.in. minimalnej odległości studni od granic działki, szamba i oczyszczalni.

Procedura jest bardziej skomplikowana, gdy studnia będzie głębsza, a docelowy pobór wody będzie przekraczał 5 m3 na dobę, ale w domach jednorodzinnych się to raczej nie zdarza.

Jakość wody ze studni

Niezależnie od rodzaju studni, absolutnie kluczowe jest zbadanie jakości wody. To nie formalność, lecz konieczność. Część zanieczyszczeń, na przykład bakterie, jest nie do wykrycia organoleptycznie. Analiza wody - wykonana w Sanepidzie bądź akredytowanym laboratorium - dostarcza pełną informację o składzie chemicznym i bakteriologicznym wody, co pozwala dobrać odpowiednie urządzenia do uzdatniania wody. System zaprojektowany i skompletowany przez wyspecjalizowaną firmę może obejmować zestaw filtrów mechanicznych, filtrów węglowych, odżelaziaczy, zmiękczaczy, zaś w przypadku bardziej złożonych instalacji także lampy UV, filtrację odwróconej osmozy. Kolejność działań powinna być zawsze taka sama – najpierw badanie wody, potem decyzja odnośnie konkretnego systemu uzdatniania.

Jaka pompa do studni?

W domach jednorodzinnych, najczęściej stosuje się zestawy hydroforowe z pompą samozasysającą lub nowoczesne pompy głębinowe. Ograniczenia tych pierwszych wynikają z tzw. wysokości ssania - jeśli lustro wody znajduje się zbyt nisko (w praktyce głębiej niż 7-8 m względem pompy), pompa nie będzie działać prawidłowo. Z kolei pompy głębinowe dobrze sprawdzają się nawet przy bardzo głębokich studniach, a ich największą zaletą jest cicha praca. W każdym systemie, kluczowy jest także rozmiar zbiornika hydroforowego - większy zbiornik oznacza rzadsze załączanie pompy, stabilniejsze ciśnienie i mniejszą awaryjność całej instalacji, niż przy korzystaniu z niewielkiego rezerwuaru.