Czy wpisanie domu do rejestru zabytków jest korzystne?

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 6-9 minut
Czy wpisanie domu do rejestru zabytków jest korzystne?

Mój dom został wpisany do gminnego rejestru zabytków. Czy to jest korzystne?

Kto prowadzi ewidencję zabytków?

Na początek należy wyjaśnić pewną nieścisłość. Gminną ewidencję zabytków prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Rejestr zabytków zaś wojewódzki konserwator zabytków. To dwa różne spisy, choć od pewnego czasu dąży się do ich ujednolicenia. Spis pierwszy jest zwykle obszerniejszy - to, że dom wpisano do gminnej ewidencji zabytków wcale nie oznacza, że znajdziemy go w rejestrze prowadzonym przez wojewódzkiego konserwatora.

W myśl ustawy (o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), "zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową".

Zabytek nieruchomy (czyli dom, kamienicę itp.) wpisuje się do rejestru zabytków na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela budynku, ewentualnie użytkownika wieczystego gruntu, na którym go posadowiono. Co ważne, po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania. Wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków ujawnia się w jej księdze wieczystej.

Wpis do gminnej ewidencji zabytków następuje na podstawie zarządzenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (zależnie od rodzaju gminy). Ponieważ nie jest to decyzja administracyjna (nie ma postępowania), właściciel budynku nie musi nawet wiedzieć, że jego nieruchomość znalazła się w takim spisie.

Stary, zniszczony budynek
Kupując leciwy budynek koniecznie sprawdźmy, czy nie jest chronionym przez prawo zabytkiem. (fot. J. Werner)

Wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków nakłada na jej właściciela szereg obowiązków. Ma on między innymi:

  • zabezpieczyć i utrzymać zabytek i jego otoczenie w jak najlepszym stanie;
  • korzystać z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;
  • zapewnić warunki jego naukowego badania i dokumentowania.

Obecność w rejestrze zabytków uniemożliwia rozbiórkę czy wyburzenie budynku (przynajmniej teoretycznie). Prowadzenie wszelkich robót (odbudowy, przebudowy, remontu) wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a ściślej - przebudowę, rozbudowę itp., jednak według tej samej procedury. Ale zanim złożymy stosowny wniosek, musimy uzyskać zgodę wojewódzkiego konserwatora zabytków na przeprowadzenie dokładnie opisanych prac.

Wpis do gminnej ewidencji nie nakłada na właściciela budynku obowiązków związanych np. z konserwacją zabytku, ale gdy idzie o możliwości jego przebudowy czy rozbudowy, wprowadza podobne ograniczenia jak wpis do rejestru. Prace budowlane można prowadzić tylko w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Budynki mieszkalne wpisane do rejestru zabytków
W budynku wpisanym do rejestru zabytków starych drewnianych okien raczej nie wymienimy na plastikowe. Nowe muszą być zwykle tych samych rozmiarów i kształtu oraz z tego materiału, co poprzednie. Z pozostałym elementami budynku jest podobnie. (fot. A. Papliński)

Jakie są korzyści wpisania nieruchomości do rejestru zabytków?

Teraz trochę o korzyściach.

Właściciel budynku wpisanego do rejestru zabytków może ubiegać się o dotację na prace konserwatorskie i restauratorskie oraz roboty budowlane prowadzone przy tym obiekcie. Dotacje przyznają minister kultury i dziedzictwa narodowego oraz wojewódzki konserwator zabytków. Dofinansowanie jest wypłacane na podstawie kosztorysu, zaakceptowanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków (lub ministra kultury, jeżeli zabytek jest na Liście Skarbów Dziedzictwa), na prace, które zostaną przeprowadzone w roku złożenia wniosku o dotację lub następnym, albo zostały wykonane w ciągu poprzednich trzech lat.

Dopłata z budżetu państwa może wynosić do 50% nakładów koniecznych na wykonanie robót, a jeżeli zabytek ma wyjątkową wartość historyczną, artystyczną lub naukową albo wymaga prac złożonych pod względem technologicznym, dotacja może być udzielona w wysokości do 100% kosztów. Na zwrot całości zainwestowanych środków można liczyć także wtedy, gdy stan zabytku wymaga niezwłocznego podjęcia prac.

Budynek drewniany wpisany do rejestru zabytków
Na remont zabytku przysługują dotacje, przyznawane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz ministra kultury i dziedzictwa narodowego. (fot. Archiwum BD)

Właściciel domu wpisanego do rejestru zabytków może również uzyskać zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości. Pod warunkiem jego utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Zwolnienie nie dotyczy budynków / ich części wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej.

Od pewnego czasu, na korzyści podobne do tych, przysługujących posiadaczom nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, mogą liczyć właściciele obiektów z gminnych ewidencji zabytków. W tym przypadku, o dotacjach i zwolnieniach z podatków decydują odpowiednie organy samorządu terytorialnego.

Dom porośnięty zielenią wpisany do rejestru zabytków
Właściciel domu wpisanego do rejestru zabytków może zostać zwolniony z opłacania podatku od nieruchomości. (fot. A. Papliński)

Czy obiekt wpisany do rejestru zabytków można rozebrać?

Właścicieli budynków w bardzo złym stanie interesuje jeszcze odpowiedź na pytanie, czy taki obiekt wolno rozebrać?

Jak napisaliśmy już wcześniej - nie. Chyba że dom (albo to, co z niego zostało) zostanie wykreślony z rejestru zabytków. Zgodnie z ustawą, może się tak zdarzyć, jeśli zabytek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Albo gdy jego wartość, będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru, nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru jest wszczynane z urzędu, bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym się on znajduje. Wykreślenia z rejestru dokonuje, w imieniu ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, Generalny Konserwator Zabytków.

Rozbiórka starego budynku
Rozbiórka starego budynku jest możliwa, o ile nie jest pod ochroną konserwatora zabytków. (fot. J. Werner)

Janusz Werner
Na zdjęciu otwierającym: Zdarza się, że właściciel domu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków nie ma pojęcia, że budynek znalazł się w tym spisie. (fot. A. Papliński)

Zdaniem naszych Czytelników

time image

aru

23 Mar 2021, 10:23

a ja się spotkałem z tym, że podpalacz siedzi i to nie tylko ten, co zapałkę przyłożył...

time image

Gość Obserwator

23 Mar 2021, 10:19

Spotkałem się z tym, że zabytek po prostu spłonął.

Dnia 17.02.2011 o 12:28, Gość asm napisał: A co w przypadku, gdy mój dom wpisuje się nagle, bez mojej wiedzy i (w mojej opinii) bezpodstawnie do rejestru zabytków i dowiaduję się o tym z gazety? Co, jeżeli nie stać mnie na zachcianki konserwatora zabytków? Co, jeżeli ...

time image

Gość Elzbieta Nowicka

10 Lut 2021, 15:56

mam dwor wpisany do rejestru zabytkow a konserwator omija nas szerokom lukiem albo zza plotu fotografuje incognito boi sie zebym go nie opieprzyla ze budzt panstwa daje na zabytki prywatne minimalnie a tylko na swiatynie a ja nie mam wojka biskupa ...

time image

02 Gru 2020, 11:47

Dnia 29.11.2020 o 19:58, Gość Bogdan napisał: Mój dom został wpisany do gminnego rejestru zbytków (2016r), Gminna może być ewidencja zabytków, tę prowadzi wójt/burmistrz/prezydent miasta. Rejestr zabytków prowadzi wojewódzki konserwator zabytków. Pierwsza ...

time image

30 Lis 2020, 14:35

teściowie odziedziczyli stary wiejki dom wpisany do rejestru. Czekają aż się zawali. Pusta działka o wiele więcej warta będzie.

time image

Gość Bogdan

29 Lis 2020, 18:58

Mój dom został wpisany do gminnego rejestru zbytków (2016r), na ulicy przy której stoi panuje bardzo duże natężenie ruchu.W 2015 roku prowadziłem remont kapitalny a jakieś 2 lata temu za zgodą gminy zbudowałem nowy płot, który teraz pęka .Czy w związku z tym istnieje jakaś ochrona ...

time image

21 Cze 2020, 14:03

58 minut temu, Gość Nowak napisał: Czy dom prawie 300 letni nie do remontu może być wpisany jako zabytek? jak nie jest do remontu, tylko w dobrym stanie - to po co ci ten rejestr. Bedziesz miał ograniczenia. Gdyby był do remontu - to może bys coś tam dostał ...

time image

Gość Nowak

21 Cze 2020, 13:03

Czy dom prawie 300 letni nie do remontu może być wpisany jako zabytek?

time image

Gość Martin

23 Sty 2018, 20:11

Witam,mam pytanie. Mianowicie mam zamiar kupić dom wraz z działką,lecz w rejestrze gruntów jest napisane "działka objęta formą ochrony przyrody-rejestr zabytków" Ktoś mi może wyjaśnić o co chodzi dokładnie? z Góry dziękuję.

Dlaczego ktoś ma być chory psychicznie skoro wpisał budynek na listę zabytków?

time image

21 Gru 2017, 10:16

13 minut temu, Budujemy Dom - budownictwo ogólne napisał: Dlaczego? Kogo i czego dotyczy pytanie?

Dlaczego? Stara kamienica, czy budynek mieszkalny wielorodzinny, w którym ja mieszkałem był pod opieką konserwatora. A z tego co wiem Wojewódzki Konserwator Zabytków był przy zdrowych zmysłach. Przytaczałem ustawę, w której były takie zagadnienia poruszone. Podatki to pół ...

time image

21 Gru 2017, 10:00

Dnia 17.02.2011 o 12:28, Gość asm napisał: Co, jeżeli nie mogę starać się o żadne dofinansowania, bo dom jest mniej zabytkowy niż inne zabytki?  Nie ma domów mniej i bardziej zabytkowych tak jak nie ma kobiet mniej lub bardziej w ciąży.

time image

Gość SK

21 Gru 2017, 09:50

Tylko osoba niezrównoważona psychicznie może wpisać dom do rejestru zabytków. Niech raczej siebie zarejestruje do dobrego psychiatry.

time image

Gość asm

17 Lut 2011, 11:28

A co w przypadku, gdy mój dom wpisuje się nagle, bez mojej wiedzy i (w mojej opinii) bezpodstawnie do rejestru zabytków i dowiaduję się o tym z gazety? Co, jeżeli nie stać mnie na zachcianki konserwatora zabytków? Co, jeżeli nie mogę starać się o żadne dofinansowania, bo dom jest ...

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
11,90 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego Budujemy Dom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2020

Dom Energooszczędny Vademecum

ABC Budowania 2020

ABC Budowania

Jak budować bez błędów

Wnętrza 2021

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze kwiecień 2021

Czas na Wnętrze

Magazyn wnętrzarski pełen inspiracji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom kwiecień 2021

Budujemy Dom

Czasopismo budowlane dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2021

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2021

Nowoczesne Instalacje