Wentylacja w domu energooszczędnym

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 9-16 minut
Wentylacja w domu energooszczędnym

Mechaniczna wentylacja z odzyskiem ciepła to jeden z najważniejszych elementów energooszczędnego budynku. Dzięki niej znacznie zmniejszymy zapotrzebowanie domu na ciepło i obniżymy rachunki za ogrzewanie, a gruntowy wymiennik ciepła, jeśli dodatkowo zdecydujemy się na jego ułożenie, latem będzie obniżał rachunki za prąd zużywany przez klimatyzację.

Sposób wentylacji pomieszczeń w domu jest sprawą niezwykle istotną, ponieważ w bardzo dużym stopniu wpływa na straty energii. W budynku spełniającym obecne normy wymagane przez prawo, wentylacja grawitacyjna odpowiada za ponad 30% strat ciepła, w budynku energooszczędnym – o lepszej izolacji przegród – za ponad 50%. Dlatego w domach wznoszonych według standardów energooszczędnych konieczna jest instalacja minimalizująca te straty, czyli mechaniczna z odzyskiem ciepła (z rekuperatorem).

Przeczytaj także: Wentylacja mechaniczna a szczelność budynku. Czym jest wskaźnik n50?

Jak działa wentylacja z odzyskiem ciepła?

Idea wentylacji z rekuperatorem polega na kontrolowanym wyciągu i nawiewie powietrza połączonym z wymianą ciepła w centrali wentylacyjnej. Zaprojektowanie i wykonanie systemu nie jest łatwe, projektant musi przede wszystkim:

  • uwzględnić różne zapotrzebowanie na świeże powietrze w poszczególnych pomieszczeniach;
  • przewidzieć sposób rozprowadzenia i ukrycia kanałów (zwykle mają 100–160 mm średnicy bez izolacji);
  • obliczyć opory przepływu w poszczególnych odcinkach instalacji;
  • zaprojektować sposób wyciszenia (wentylatory oraz ruch strugi powietrza są źródłem hałasu);
  • znając charakterystykę systemu dobrać centralę o odpowiednich parametrach, dopasowaną do konkretnego budynku.

Choć profesjonalny projekt to wydatek minimum kilkuset złotych, nie warto z niego rezygnować, bo niefachowo zaprojektowana instalacja, za którą zapłacimy przynajmniej kilkanaście tysięcy będzie pracować źle. Jeżeli myślimy zaś o dofinansowaniu z NFOŚiGW, taki projekt będzie niezbędny. Najlepiej, jeżeli wentylacja mechaniczna zostanie przewidziana od razu, już na etapie tworzenia projektu budynku. Przeróbki, nawet na etapie stanu surowego, będą kłopotliwe, głównie ze względu na rozprowadzenie kanałów. Ponadto w większości domów w stanie surowym są już kominy wentylacyjne, zupełnie niepotrzebne przy wentylacji mechanicznej.

Zasada działania centrali wentylacyjnej z wymiennikiem ciepła
Zasada działania centrali wentylacyjnej z wymiennikiem ciepła

Jak prowadzić przewody wentylacyjne?

Dobór przewodów wentylacyjnych powinien uwzględniać wymagane przekroje, opory przepływu, sposób i miejsce ich prowadzenia. Średnice przewodów muszą być zgodne z projektem. Zastosowanie węższych, niż założył projektant, spowoduje na pewno zwiększenie oporów instalacji, a wskutek tego jej działanie może być zakłócone i zdecydowanie zwiększy się poziom szumów (będą się one potęgować u wylotu zbyt wąskiego anemostatu na końcu takiego przewodu).

Schemat rozprowadzanie przewodów wentylacyjnych, nawiewów oraz wywiewów w instalacji wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.
Schemat rozprowadzanie przewodów wentylacyjnych, nawiewów oraz wywiewów w instalacji wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Rzetelne firmy nie stosują do wentylacji długich odcinków rur karbowanych, tzw. fleksów (wygodnych w montażu, bo elastycznych), tylko gładkie, sztywne – droższe, ale znacznie mniej hałaśliwe, gdyż powietrze porusza się w nich z dużo mniejszymi oporami.Rury elastyczne są chętnie używane, bo są tanie i łatwo się je układa, gdyż dostosowują się do wymiarów i kształtu miejsca, lecz powodują zwiększone opory przepływu, nie da się ich czyścić, bo mają nierówną powierzchnię, zdarza się też, że pękają w trakcie eksploatacji. Zlokalizowanie nieszczelności i naprawa przewodów jest kłopotliwa, jeśli są zabudowane. Dlatego przewody elastyczne można stosować jedynie na krótkich odcinkach na podłączeniach anemostatów i kratek wentylacyjnych oraz rekuperatora.

Rury wyposażane są w przepustnice, umożliwiające regulację przepływu powietrza, sterowane ręcznie bądź automatycznie. Funkcję sterującą pełnią także anemostaty, zamykające wyloty i wloty. Rury wentylacyjne mogą być prowadzone w szachtach instalacyjnych, podwieszane pod sufitem lub układane na stropie. Lokalizacja wylotów ma gwarantować równomierną wymianę powietrza w całym pomieszczeniu, przy jednoczesnym zapewnieniu komfortu cieplnego przebywającym w nim domownikom.

Najbardziej kłopotliwą częścią projektowania jest wyznaczenie tras kanałów wentylacyjnych. Przeważnie układa się je:
 
1) na podłodze wyższej kondygnacji
Kanały wentylacyjne ułożone na podłodze wyższej kondygnacji
(fot. Wolf)
Kanały wentylacyjne ułożone na podłodze wyższej kondygnacji
(fot. Went-Dom)
 
2) na strychu
Kanały wentylacyjne ułożone na strychu
(fot. Pro Vent)
 
3) w piwnicy
Kanały wentylacyjne ułożone w piwnicy
(fot. Went-Dom)

Jaką centralę wybrać?

Centrala wentylacyjna powinna spełniać niezbędne wymagania, wynikające z projektu całej instalacji wentylacyjnej. Jest jej integralną częścią, wprawdzie istotną i kosztowną, ale funkcjonuje jako część całego układu. Dlatego najlepiej, jeżeli doboru konkretnego modelu urządzenia ostatecznie dokonamy po konsultacji z projektantem instalacji. Sprawdzi on czy wszystkie wymagane parametry są odpowiednie.

Centrala wentylacyjna z wymiennikiem przeciwprądowym Centrala wentylacyjna z wymiennikiem krzyżowym
a) fot. Istpol b) fot. Pro-Vent
Centrala wentylacyjna z wymiennikiem obrotowym W centralach wentylacyjnych występują rozmaite typy wymienników: przeciwprądowe (a); krzyżowe (b); obrotowe (c). Jednak ostatecznie ważne są parametry centrali jako całości, a nie sam wymiennik.
c) fot. Iglotech

Przy wstępnej selekcji centrali powinniśmy zwrócić uwagę na kilka jej najważniejszych parametrów:

  • wydajność – czyli przepływ powietrza – jest najważniejszym parametrem urządzenia. Od niego zależy czy wymiana powietrza będzie wystarczająca. Wydajność nie jest wielkością stałą – im większe opory przepływu będą musiały pokonać wentylatory w samej centrali oraz w kanałach, tym przetłoczą mniej powietrza. Zdolność do pokonania oporów przepływu nosi nazwę sprężu (jeżeli spręż rośnie to wydajność spada). Wykresy lub tabele pokazujące zależność pomiędzy tymi parametrami powinien umieścić w dokumentacji każdy producent. Brak tych danych to poważny sygnał ostrzegawczy.

Przyjmuje się, że w typowym domu jednorodzinnym wydajność nominalna ma wynosić przynajmniej 200 m3/h, spręż zaś powinien mieć wartość ok. 150 Pa – jednak faktyczne wartości, w konkretnej instalacji, mogą być znacząco inna;

  • sprawność odzysku ciepła – to często parametr podawany w zawyżonych wartościach, np. 95%, które urządzenie osiąga, ale tylko w ściśle określonych warunkach laboratoryjnych, a te mają niewiele wspólnego z panującymi w domowej instalacji. Sprawność zmienia się bowiem wraz ze zmianą temperatury na zewnątrz i w budynku, wydajności centrali oraz wilgotności powietrza. Ponadto sprawność całej instalacji to nie to samo co sprawność centrali wentylacyjnej czy samego wymiennika ciepła.

Wymagania NFOŚiGW zawierają jedynie sprawność wymiennika ciepła, zbadaną w specyficznych warunkach testowych. Rzeczywista sprawność odzysku ciepła – instalacji jako całości i przy zmiennych warunkach – będzie znacznie niższa. Orientacyjnie można przyjąć, że rzeczywista 70% sprawność będzie dobrym wynikiem, wobec bardzo wysokiej wymaganej sprawności samego wymiennika – 85%. W praktycznej eksploatacji różnica kilku procent może być nieodczuwalna, jeżeli więc nie ubiegamy się o dotację, nie traktujmy wyśrubowanej sprawności jako podstawowego kryterium wyboru. Dobrze zaś świadczy o producencie, jeżeli w dokumentacji udostępnia dane o sprawności odzysku ciepła i temperaturze powietrza nawiewanego w warunkach w jakich centrala najczęściej pracuje, np. od -15 do +10°C;

  • dodatkowe wyposażenie – w standardzie lub za dopłatą – może wpłynąć na decyzję o zakupie. Zasadnicze elementy centrali to wentylatory i wymiennik, ale jej pozostałe części też są ważne:

a) sterownik – do zmiany parametrów pracy centrali. Minimum to ręczna zmiana intensywności wentylacji. Jednak lepiej wybrać automatykę ze sterowaniem czasowym w cyklu dziennym albo tygodniowym. Takie są też minimalne wymagania NFOŚiGW. Możliwe jest również automatyczne sterowanie bypassem, ustawienie temperatury zadziałania grzałki itp.;

b) filtry powietrza – oczyszczają powietrze nawiewane oraz chronią wymiennik przez osiadaniem zanieczyszczeń zmniejszających jego sprawność. Wymagają systematycznej wymiany. Przed zakupem warto sprawdzić ich cenę, bo niektóre są bardzo drogie;

Przed kupnem urządzenia warto dopytać o koszt wymiany filtrów.
Przed kupnem urządzenia warto dopytać o koszt wymiany filtrów. W niektórych urządzeniach może on być znaczący. (fot. Wolf)

c) grzałka zapobiegająca oszronieniu wymiennika w czasie dużych mrozów;

d) grzałka – nagrzewnica powietrza nawiewanego do pomieszczeń – może być elektryczna lub wodna, połączona z instalacją c.o.;

e) obejście – bypass, po włączeniu którego powietrze omija wymiennik. Gdy na zewnątrz jest ciepło, stosowanie wymiennika nie ma sensu, zaś jego ominięcie pozwala ograniczyć zużycie prądu przez wentylatory;

  • głośność centrali i kanałów – to parametr wyjątkowo istotny, ale trudny do określenia z góry, bo zależy od sposobu wykonania instalacji jako całości. Najbardziej odczuwamy hałas dobiegający z kanałów nawiewnych, gdyż znajdują się one w pokojach i w sypialniach. Lepiej o tym pamiętać, bo niektórym osobom nawet lekki szum może zakłócać odpoczynek. Dźwięki słyszalne w pobliżu wlotów kanałów wyciągowych będą mniej dokuczliwe, bo znajdują się w kuchni i w łazienkach. Na ogół hałas w każdej instalacji da się wytłumić, ale to zadanie dla profesjonalisty. Szczególnie jest to ważne, jeżeli centrala znajduje się blisko sypialni.

Joanna Dąbrowska
fot. otwierająca: Pro-Vent

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość jonny

21 Sty 2018, 20:44

fajnie t wszystko wygląda. Warto rozglądać się za takimi rozwiązaniami. Tak samo jak za ogrzewaniem np pompą ciepła.

time image

20 Kwi 2017, 08:47

Zgadza się. Usunęliśmy akapit o dofinansowaniu NF 40 i NF 15. Dziękujemy za czujność

time image

Gość czujny

20 Kwi 2017, 08:39

Program dofinansowań NF 40 i NF 15 został zakończony w 2016 roku, więc dobrze by było pisać o tym co aktualne i odświeżyc swoja wiedze...

time image

28 Cze 2011, 08:48

Widziałam ostatnio w Smolcu dom pasywny z pracowni Lipińscy, pierwszy raz na własne oczy zobaczyłam tego rodzaju dom i zrobił na mnie duże wrażenie. A czy ktoś z Was widział projekty domów pasywnych już jako gotowe domy? Pewnie w Polsce to dopiero zaczątek tego rodzaju budownictwa, ...

time image

Gość student

07 Mar 2011, 23:03

dzieki za art, przydal sie...

time image

26 Sie 2009, 07:11

Cytat Rekuperacja przy ogrzewaniu gazem ziemnym jest nieopłacalna ekonomicznie! Minimalna, tzw. higieniczna wymiana powietrza poprzez wentylację, w przeciętnym domu (4 osoby) nie powinna być mniejsza niż 100m3/h. Średnia temperatura ...

time image

26 Sie 2009, 06:13

Cytat Rekuperacja przy ogrzewaniu gazem ziemnym jest nieopłacalna ekonomicznie! a czy pisał ze jest???????to tylko dodatek do wentylacji mechanicznej a liczecze na jakieś zyski z powodu rekuperacji wogóle bez znaczenia od rodzaju ...

time image

Gość pp

26 Sie 2009, 05:38

Rekuperacja przy ogrzewaniu gazem ziemnym jest nieopłacalna ekonomicznie!

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl
Pokaż wszystkie komentarze

Dodaj komentarz

time image
time image
Warto wiedzieć dodatkowo:
Zobacz inne artykuły
Program Czyste Powietrze - odpowiada zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW
Program Czyste Powietrze - odpowiada zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego BudujemyDom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze grudzień 2019 - styczeń 2020

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom listopad - grudzień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2020

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2020

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny