17-22 minuty 
Elementy ceramiczne 
85 685 60 13, 85 685 60 18, 508 338 636 
Lewkowo Stare 64 17-220 Narewka 
Klasa 15 i 20 – co właściwie zmienia się w tym samym pustaku?
Najlepiej zobaczyć to na konkretnym przykładzie. Ceramika Budowlana Lewkowo udostępnia osobne deklaracje właściwości użytkowych dla pustaka LPW 25 klasy 15 oraz LPW 25 klasy 20.
Oba dokumenty dotyczą elementu o dokładnie tych samych wymiarach: 380 mm długości, 250 mm szerokości i 238 mm wysokości. Producent opisuje również oba warianty w identyczny sposób jako regularnie kształtowane, pionowo drążone elementy murowe z systemem wpustów i wypustów, należące do grupy 2 zgodnie z EN 1996-1-1.
Gdzie więc pojawia się różnica? W części deklaracji dotyczącej wytrzymałości na ściskanie. Dla LPW 25 klasy 15 znormalizowana wytrzymałość wynosi 15,0 N/mm², natomiast dla klasy 20 – 20,0 N/mm². Producent podaje również średnią wytrzymałość: odpowiednio 13,5 N/mm² oraz 17,6 N/mm².
To właśnie ta informacja sprawia, że dwóch pustaków wyglądających niemal tak samo nie należy traktować jako technicznie identycznych.
15 kontra 20 N/mm². Różnica jest większa, niż sugeruje wygląd pustaka
Porównując znormalizowaną wytrzymałość na ściskanie, przechodzimy z 15 do 20 N/mm². To wzrost o jedną trzecią względem wartości 15 N/mm². Jednocześnie średnia wytrzymałość deklarowana dla LPW 25 rośnie z 13,5 do 17,6 N/mm².
A przecież z zewnątrz różnicy możemy w ogóle nie zauważyć. Pustak nadal ma 380 × 250 × 238 mm. Nadal pozostaje elementem pionowo drążonym z piórem i wpustem. Nie zmienia się jego podstawowa geometria ani sposób opisania konstrukcji w deklaracji.
Klasa nie jest więc określeniem rozmiaru pustaka. Nie mówi również, że produkt klasy 20 jest grubszy, większy czy ma zupełnie inną geometrię. W dokumentacji LPW 25 liczba 15 lub 20 odnosi się przede wszystkim do deklarowanej wytrzymałości na ściskanie.
I właśnie dlatego sprawdzanie wyłącznie wymiarów produktu może być niewystarczające.
Czy pustak klasy 20 jest cięższy? Dokumentacja LPW 25 pokazuje coś ciekawego
Można intuicyjnie założyć, że skoro jeden wariant ma wyższą wytrzymałość, musi być również znacznie gęstszy. W przypadku porównywanych pustaków LPW 25 dane producenta tego jednak nie pokazują.
W obu deklaracjach gęstość brutto w stanie suchym wynosi 740 kg/m³ i ma kategorię D1. Taką samą wartość znajdziemy zarówno w dokumencie LPW 25 klasy 15, jak i klasy 20.
To bardzo ważne rozróżnienie. Wyższa klasa wytrzymałości nie oznacza w tym przypadku automatycznie innej deklarowanej gęstości brutto. Jeżeli więc ktoś chciałby rozpoznać klasę pustaka wyłącznie na podstawie jego formatu albo parametrów związanych z gęstością, dokumentacja LPW 25 pokazuje, że nie jest to właściwa droga.
Warto też odróżnić gęstość od podawanej w cenniku orientacyjnej masy pojedynczego produktu. Aktualny cennik Lewkowa opisuje LPW 25 jako element o wymiarach 380 × 250 × 238 mm i masie około 17,5 kg, natomiast szczegółowe rozróżnienie klas najlepiej sprawdzać w deklaracjach właściwości użytkowych producenta.
Klasa 20 nie oznacza również niższej lambdy
Kolejne częste uproszczenie mogłoby polegać na połączeniu większej liczby w oznaczeniu klasy z lepszymi właściwościami cieplnymi. Tutaj dokumentacja ponownie nie pozostawia miejsca na takie założenie.
Dla LPW 25 klasy 15 współczynnik przewodzenia ciepła λ10 dry unit wynosi 0,30 W/(m·K). Dokładnie tę samą wartość – 0,30 W/(m·K) – producent deklaruje dla LPW 25 klasy 20. W obu przypadkach wskazuje również ten sam model obliczeniowy według PN-EN 1745:2020-12.
Poradnik
Zmiana klasy z 15 na 20 nie powoduje więc w tych deklaracjach zmiany lambdy.
To szczególnie istotne przy porównywaniu produktów, bo zapobiega wyciąganiu zbyt daleko idących wniosków z jednej liczby. Klasa wytrzymałości i współczynnik przewodzenia ciepła opisują różne właściwości elementu. W przypadku LPW 25 można zwiększyć wartość deklarowanej wytrzymałości znormalizowanej z 15 do 20 N/mm², podczas gdy λ pozostaje identyczna.
Ogień, para wodna, spoiny – tutaj również nie ma różnicy
Porównanie obu deklaracji warto przeprowadzić znacznie dalej niż tylko do wiersza z wytrzymałością. Dopiero wtedy widać, jak bardzo podobne są oba warianty poza jednym kluczowym obszarem.
LPW 25 klasy 15 i klasy 20 mają reakcję na ogień A1. Dla obu producent podaje przepuszczalność pary wodnej 5/10, zawartość aktywnych soli rozpuszczalnych S0 oraz ustaloną wartość wytrzymałości spoiny 0,15 N/mm².
W obu deklaracjach stabilność wymiarów oznaczono jako NPD, a trwałość w funkcji odporności na zamrażanie i odmrażanie jako F1, przy metodzie badań obejmującej 20 cykli.
Nie zmieniają się nawet kategorie tolerancji wymiarowych. Dla obu pustaków producent podaje T1 dla odchyłek oraz R1 dla rozpiętości.
Dlatego w przypadku LPW 25 można powiedzieć bardzo precyzyjnie: różnica między klasą 15 i 20 koncentruje się w deklarowanej wytrzymałości na ściskanie. Pozostałe najważniejsze parametry zamieszczone w obu deklaracjach są takie same.
Nawet przeznaczenie producent opisuje identycznie
Obie deklaracje wskazują również to samo zamierzone zastosowanie produktu. LPW 25 klasy 15 oraz klasy 20 są określone jako ceramiczne elementy murowe przeznaczone do stosowania w zabezpieczonych ścianach murowanych, słupach i ścianach działowych. Dla obu producent podaje ten sam system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych – 2+ – oraz tę samą normę zharmonizowaną EN 771-1:2011+A1:2015.
Co to mówi inwestorowi? Przede wszystkim pokazuje, dlaczego nie należy traktować klasy jako ogólnej oceny produktu w rodzaju „ten jest lepszy pod każdym względem”.
Klasa 20 nie jest w dokumentacji LPW 25 większa, cieplejsza, gęstsza ani inaczej sklasyfikowana pod względem reakcji na ogień. Jest wariantem o wyższej deklarowanej wytrzymałości na ściskanie.
To pozornie niewielka różnica w opisie, ale technicznie jest właśnie tym parametrem, którego nie powinno się ignorować.
Nie tylko LPW 25. Taką samą zależność widać przy LPW 18,8
Żeby sprawdzić, czy LPW 25 jest przypadkiem szczególnym, warto zajrzeć do kolejnej pary dokumentów Lewkowa. Producent udostępnia również osobne deklaracje dla LPW 18,8 klasy 15 i klasy 20. Oba produkty ponownie mają dokładnie te same wymiary: 380 × 188 × 238 mm, identyczną kategorię T1 i R1 oraz taki sam opis pionowo drążonego elementu z systemem wpustów i wypustów.
Dla klasy 15 znormalizowana wytrzymałość wynosi 15,0 N/mm², a średnia 12,5 N/mm². Dla klasy 20 producent deklaruje odpowiednio 20,0 oraz 16,2 N/mm².
A pozostałe analizowane parametry? Gęstość brutto pozostaje na poziomie 740 kg/m³, a współczynnik przewodzenia ciepła w obu wersjach wynosi 0,31 W/(m·K). Reakcja na ogień nadal ma klasę A1, przepuszczalność pary wodnej 5/10, a wytrzymałość spoiny 0,15 N/mm².
Ponownie zmienia się wytrzymałość, a nie format czy parametry cieplne.
U-220 pokazuje dokładnie ten sam mechanizm
Jeszcze jeden przykład znajdziemy przy tradycyjnym pustaku U-220. Co ważne, w aktualnym cenniku Lewkowa przy tym produkcie wprost widnieją klasy 15 i 20. Producent podaje dla U-220 format 188 × 250 × 220 mm.
W deklaracji U-220 klasy 15 średnia wytrzymałość na ściskanie wynosi 13,6 N/mm², a znormalizowana 15,0 N/mm². W wersji klasy 20 wartości rosną odpowiednio do 18,5 oraz 20,0 N/mm².
Jednocześnie w obu dokumentach pozostają takie same wymiary, gęstość brutto 730 kg/m³, współczynnik przewodzenia ciepła 0,20 W/(m·K), reakcja na ogień A1, przepuszczalność pary wodnej 5/10 oraz pozostałe podstawowe właściwości wskazane przez producenta.
Mamy więc już trzy bardzo czytelne przykłady: LPW 25, LPW 18,8 oraz U-220. W każdej z tych rodzin producent udostępnia deklaracje klasy 15 i 20, a kluczowa zmiana dotyczy wytrzymałości na ściskanie.
Czy klasa 20 jest po prostu „lepsza” od klasy 15?
Takiego wniosku nie warto wyciągać wyłącznie z większej liczby w nazwie. Dokumentacja producenta pozwala powiedzieć coś znacznie bardziej precyzyjnego: klasa 20 oznacza w porównywanych produktach wyższą znormalizowaną wytrzymałość na ściskanie – 20 zamiast 15 N/mm². Nie oznacza natomiast automatycznej poprawy wszystkich innych parametrów.
LPW 25 jest tu najlepszym przykładem. Oba warianty mają tę samą lambdę 0,30 W/(m·K), tę samą gęstość 740 kg/m³, te same wymiary, kategorię A1 reakcji na ogień, takie samo oznaczenie przepuszczalności pary wodnej i tę samą konstrukcję z wpustami i wypustami.
Dlatego pytanie nie powinno brzmieć: „która klasa jest ogólnie lepsza?”, tylko raczej: „jakiej wytrzymałości wymaga element przewidziany w konkretnym rozwiązaniu?”
To dużo ważniejsze niż kupowanie produktu wyłącznie dlatego, że przy jego nazwie widnieje większa liczba.
Jak nie pomylić klasy pustaka przy zakupie?
Wygląd produktu nie jest wystarczającą wskazówką. Jeśli dwa LPW 25 mają po 380 × 250 × 238 mm i identyczną konstrukcję z piórem i wpustem, na podstawie samego formatu nie rozstrzygniemy, czy analizujemy klasę 15, czy 20.
Dlatego warto sprawdzać dokładne oznaczenie wyrobu i odpowiadającą mu deklarację właściwości użytkowych. Na stronie producenta LPW 25 kl. 15 oraz LPW 25 kl. 20 mają osobne dokumenty, podobnie jak klasy 15 i 20 dla U-220 oraz LPW 18,8.
To również dobry przykład, dlaczego przy wyborze materiałów budowlanych warto wyjść poza skróconą kartę produktu. Deklaracja pokazuje parametry, których nie da się ocenić na podstawie zdjęcia, koloru czy wymiaru pustaka.
Klasa 15 czy 20? Najważniejszej różnicy nie widać na zdjęciu
W przypadku LPW 25 odpowiedź jest wyjątkowo klarowna. Klasa 15 i 20 oznacza ten sam format 380 × 250 × 238 mm, tę samą gęstość 740 kg/m³, tę samą lambdę 0,30 W/(m·K), tę samą reakcję na ogień A1 i taką samą konstrukcję elementu. Zmienia się natomiast deklarowana wytrzymałość na ściskanie.
Dla klasy 15 znormalizowana wartość wynosi 15 N/mm², a średnia 13,5 N/mm². Dla klasy 20 jest to odpowiednio 20 oraz 17,6 N/mm². To właśnie te liczby warto znaleźć w dokumentacji zamiast próbować rozpoznać wariant po wyglądzie.
Podobną zależność potwierdzają deklaracje LPW 18,8 oraz U-220. W każdym przypadku wyższa klasa oznacza wyższą wytrzymałość na ściskanie, podczas gdy wiele pozostałych właściwości produktu nie ulega zmianie.
Najważniejszy wniosek? Dwa pustaki mogą wyglądać identycznie, mieć takie same wymiary i te same parametry cieplne, a mimo to różnić się właściwością o kluczowym znaczeniu konstrukcyjnym. Dlatego klasy 15 i 20 nie warto traktować jak drobnego oznaczenia przy nazwie produktu.
źródło: Ceramika Budowlana Lewkowo
grafika: ChatGPT na podstawie materiałów producenta
