23-28 minut 
Oświetlenie 
Teolin 18B 92-701 Łódź 
Prawidłowo zaprojektowane oświetlenie zewnętrzne
Oświetlenie zewnętrzne jest jednym z podstawowych elementów współczesnej infrastruktury miejskiej, drogowej i przemysłowej. Prawidłowo zaprojektowany system poprawia widoczność po zmroku, ułatwia poruszanie się po terenie i zwiększa bezpieczeństwo użytkowników.
Jednym z najważniejszych elementów takiej instalacji jest słup oświetleniowy. Musi on utrzymać oprawę na odpowiedniej wysokości, przenosić obciążenia powodowane przez wiatr i zachować stabilność mimo wieloletniej ekspozycji na deszcz, śnieg, mróz, promieniowanie UV oraz zanieczyszczenia.
W ofercie hurtowni Onninen dostępne są stalowe słupy oświetleniowe przeznaczone między innymi do dróg publicznych, parkingów, terenów rekreacyjnych, obiektów przemysłowych i placów logistycznych.
Asortyment obejmuje rozwiązania producentów takich jak ELMONTER i Elektromontaż Rzeszów, a także fundamenty, elementy mocujące oraz pozostałe komponenty potrzebne do wykonania kompletnej instalacji.
Dlaczego stalowe słupy oświetleniowe są tak często stosowane?
Stal od wielu lat pozostaje jednym z podstawowych materiałów wykorzystywanych do produkcji konstrukcji oświetleniowych. Wynika to przede wszystkim z jej wysokiej wytrzymałości mechanicznej, przewidywalnych parametrów oraz możliwości wykonywania słupów o różnych wysokościach i kształtach.
Odpowiednio zaprojektowane słupy stalowe mogą być wykorzystywane zarówno przy niewielkich alejkach parkowych, jak i przy drogach szybkiego ruchu czy rozległych placach przemysłowych. Konstrukcja musi być jednak dobrana do miejsca montażu, powierzchni i masy oprawy, długości wysięgnika oraz obciążeń charakterystycznych dla danej lokalizacji.
Szczególne znaczenie mają obciążenia wiatrowe. Przy projektowaniu należy uwzględnić strefę wiatrową, kategorię terenu i wysokość konstrukcji. Zagadnienia te opisuje między innymi norma PN-EN 1991-1-4. Nie każdy słup może więc zostać zastosowany w dowolnej lokalizacji bez wcześniejszego sprawdzenia dokumentacji technicznej.
Parametry techniczne i wytrzymałość konstrukcji
W produkcji słupów oświetleniowych wykorzystuje się między innymi stal konstrukcyjną S235 oraz S355 zgodną z wymaganiami normy PN-EN 10025. Gatunek materiału, geometria słupa i grubość jego ścianki wpływają na nośność całej konstrukcji.
W zależności od modelu i przeznaczenia grubość ścianki może wynosić od około 2 do 6 mm. Nie oznacza to jednak, że najgrubsza konstrukcja zawsze będzie najlepszym wyborem. Słup powinien zostać dopasowany do rzeczywistych obciążeń, ponieważ nadmierne przewymiarowanie zwiększa masę, utrudnia transport i może niepotrzebnie podnosić koszty inwestycji.
Podczas doboru warto sprawdzić deklarowane parametry producenta, maksymalną powierzchnię boczną oprawy, dopuszczalną masę wyposażenia oraz zgodność konstrukcji z odpowiednimi częściami norm PN-EN 40. Dokumentacja powinna również określać sposób posadowienia i wymagany typ fundamentu.
Ochrona antykorozyjna na lata
Słupy oświetleniowe pracują przez cały rok w środowisku zewnętrznym, dlatego zabezpieczenie przed korozją ma bezpośredni wpływ na ich trwałość. Jedną z najczęściej stosowanych metod jest cynkowanie ogniowe wykonywane zgodnie z wymaganiami PN-EN ISO 1461.
Proces ten zabezpiecza zewnętrzne i wewnętrzne powierzchnie elementu stalowego. Warstwa cynku ogranicza kontakt stali z wilgocią i tlenem, a tym samym spowalnia rozwój korozji. Rzeczywista trwałość ochrony zależy jednak od grubości powłoki oraz agresywności środowiska, w którym zamontowano konstrukcję.
W lokalizacjach nadmorskich, przemysłowych lub szczególnie narażonych na działanie soli odladzających można zastosować dodatkowe malowanie proszkowe. Takie rozwiązanie zwiększa ochronę powierzchni i pozwala dopasować kolor słupa do projektu architektonicznego.
Powłoka powinna być odporna na promieniowanie UV, aby ograniczyć blaknięcie i zachować estetyczny wygląd konstrukcji.
Poradnik
Jakie są korzyści ze stosowania na drogach, w parkach i w przemyśle?
Jedną z najważniejszych zalet stalowych słupów oświetleniowych jest ich uniwersalność. Dostępność wielu wysokości, przekrojów i sposobów montażu umożliwia dopasowanie konstrukcji do skali inwestycji oraz oczekiwanego sposobu rozsyłu światła.
Przy drogach publicznych często wykorzystuje się stożkowe słupy okrągłe o wysokości od około 8 do 12 m. Pozwalają one zamontować oprawy odpowiednio wysoko i oświetlić większą powierzchnię jezdni. Konstrukcja powinna być odporna na drgania i obciążenia wynikające z ruchu pojazdów, a jej parametry muszą odpowiadać zastosowanej oprawie i wysięgnikowi.
Na parkingach, drogach osiedlowych i terenach wokół budynków najczęściej stosuje się słupy o wysokości od około 6 do 8 m. Zapewniają kompromis pomiędzy zasięgiem oświetlenia, kosztami instalacji i skalą konstrukcji.
W parkach, na skwerach i przy ciągach pieszych popularne są niższe słupy o wysokości od około 3 do 5 m. Modele o przekroju okrągłym lub wielokątnym można dopasować do stylistyki małej architektury. Malowanie w wybranym kolorze z palety RAL ułatwia zachowanie spójności z ławkami, koszami, ogrodzeniem lub elewacją pobliskich obiektów.
Obiekty przemysłowe, terminale przeładunkowe i place manewrowe wymagają oświetlenia dużych powierzchni. W takich lokalizacjach stosuje się wysokie słupy oraz maszty o konstrukcji stożkowej lub kratowej, osiągające niekiedy około 20 m. Mogą one współpracować z oprawami o dużej mocy, systemami automatycznego sterowania, fotokomórkami i zegarami astronomicznymi.
Jak dobrać wysokość słupa do inwestycji?
Wysokość słupa wpływa na zasięg oświetlenia, równomierność rozkładu światła oraz liczbę punktów potrzebnych do oświetlenia terenu. Nie należy jej jednak dobierać wyłącznie na podstawie powierzchni działki. Znaczenie mają także moc i optyka oprawy, rozstaw słupów, wymagane natężenie oświetlenia oraz możliwość ograniczenia olśnienia.
Słupy o wysokości 3–4 m są najczęściej wykorzystywane przy chodnikach, alejkach i niewielkich przestrzeniach rekreacyjnych. Dla takich instalacji można stosować oprawy o mniejszej mocy, pod warunkiem wykonania obliczeń fotometrycznych i zachowania wymaganej równomierności oświetlenia.
Konstrukcje o wysokości 6–8 m sprawdzają się przy parkingach, drogach osiedlowych i terenach wokół budynków. Słupy mierzące 10–12 m są przeznaczone przede wszystkim do szerszych dróg, dużych skrzyżowań i rozległych obiektów użyteczności publicznej.
Maszty wyższe niż 15 m wykorzystuje się między innymi na stadionach, terminalach, placach magazynowych i terenach przemysłowych. Tego rodzaju instalacje wymagają indywidualnej analizy konstrukcyjnej, odpowiednio zaprojektowanego fundamentu i starannie dobranego systemu obsługi opraw.
Parametry takie jak moc oprawy czy typ fundamentu należy traktować indywidualnie. Przykładowe zestawienia producenta mogą ułatwić wstępny wybór, ale nie zastępują projektu oświetleniowego oraz obliczeń konstrukcyjnych.
Analiza obciążeń i warunków środowiskowych
Przed wyborem słupa należy określić warunki panujące w miejscu instalacji. Oprócz strefy wiatrowej trzeba uwzględnić ukształtowanie terenu, obecność wysokiej zabudowy, odległość od wybrzeża oraz charakter lokalnej infrastruktury.
Duże znaczenie ma także planowane wyposażenie słupa. Oprawa, wysięgnik, panele fotowoltaiczne, kamery, anteny czy czujniki zwiększają powierzchnię wystawioną na działanie wiatru. Każdy dodatkowy element powinien zostać uwzględniony w obliczeniach.
W większości standardowych inwestycji można wykorzystać gotowe rozwiązania katalogowe. Nietypowe lokalizacje lub rozbudowane wyposażenie mogą jednak wymagać indywidualnych obliczeń statycznych i konsultacji z projektantem konstrukcji.
Fundamenty i systemy mocowania
Stabilność słupa zależy nie tylko od jego konstrukcji, lecz także od prawidłowo dobranego fundamentu. Producenci określają kompatybilne modele fundamentów prefabrykowanych, wymiary otworów oraz wymagania dotyczące montażu.
Fundament musi przenosić ciężar słupa, oprawy i wysięgnika, a także siły powodowane przez wiatr. Przy jego doborze uwzględnia się wysokość konstrukcji, warunki gruntowe, strefę przemarzania oraz poziom wód gruntowych.
W ofercie Onninen znajdują się fundamenty prefabrykowane przystosowane do popularnych modeli słupów. W przypadku większych lub nietypowych konstrukcji może być konieczne wykonanie fundamentu monolitycznego na podstawie dokumentacji projektowej.
Elementy montażowe, płyty fundamentowe i rozwiązania umożliwiające opuszczanie konstrukcji mogą uprościć późniejszą konserwację. Łatwiejszy dostęp do opraw ogranicza czas potrzebny na ich wymianę i zmniejsza koszty obsługi instalacji.
Jak montować zgodnie z dobrymi praktykami?
Profesjonalny montaż wpływa na bezpieczeństwo, trwałość i prawidłową pracę całego systemu oświetleniowego. Fundament powinien zostać ustawiony pionowo, na stabilnym podłożu i zgodnie z wytycznymi producenta słupa.
W przypadku fundamentów wykonywanych na miejscu klasę betonu, wymiary i zbrojenie należy określić w projekcie. Spotykanym rozwiązaniem jest beton klasy co najmniej C20/25, jednak jego parametry powinny wynikać z obliczeń konstrukcyjnych i warunków gruntowych.
Głębokość posadowienia nie może być przyjmowana wyłącznie na podstawie wysokości słupa. Wpływają na nią między innymi rodzaj gruntu, obciążenie konstrukcji i lokalna głębokość przemarzania. Gotowe fundamenty z przepustami kablowymi mogą przyspieszyć prace i ułatwić prawidłowe poprowadzenie instalacji.
Po ustawieniu słupa należy sprawdzić jego pion, dokręcenie połączeń, stan powłoki ochronnej oraz szczelność wnęki rewizyjnej. Uszkodzenia warstwy antykorozyjnej powstałe podczas transportu lub montażu powinny zostać zabezpieczone zgodnie z zaleceniami producenta.
Okablowanie i zabezpieczenia instalacji
W dolnej części słupa znajduje się zazwyczaj wnęka rewizyjna umożliwiająca podłączenie przewodów, montaż złączy i wykonanie zabezpieczeń. Kable prowadzi się przez przepusty znajdujące się w fundamencie oraz wewnątrz konstrukcji.
W instalacjach zewnętrznych stosuje się między innymi kable YKY lub YAKY, dobierane do napięcia, obciążenia i warunków ułożenia. W miejscach narażonych na uszkodzenia mechaniczne przewody mogą wymagać dodatkowej ochrony w rurach osłonowych, na przykład wykonanych z HDPE.
Instalacja powinna mieć odpowiednio dobrane zabezpieczenia nadprądowe, ochronę przeciwporażeniową oraz skuteczny system uziemienia. Zakres zabezpieczeń musi wynikać z projektu i wymagań właściwych norm, w tym odpowiednich części PN-HD 60364.
Jakie są formalności przed rozpoczęciem prac?
Zakres formalności związanych z montażem słupów oświetleniowych zależy od charakteru inwestycji, sposobu wykonania robót, lokalizacji oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Znaczenie może mieć również to, czy instalacja jest częścią większej inwestycji drogowej lub budowlanej.
Przed rozpoczęciem prac należy ustalić, czy wymagane będzie zgłoszenie, pozwolenie na budowę albo uzgodnienie z zarządcą drogi, właścicielem sieci lub innym właściwym organem. Na terenach objętych ochroną konserwatorską mogą być potrzebne dodatkowe decyzje i uzgodnienia dotyczące wyglądu oraz usytuowania konstrukcji.
Z tego względu procedur nie należy określać wyłącznie na podstawie wysokości słupa. W przypadku wątpliwości dokumentację powinien przeanalizować projektant lub osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia.
Stalowe słupy w systemach Smart City
Współczesny słup oświetleniowy coraz częściej pełni więcej funkcji niż tylko podtrzymywanie oprawy. Konstrukcja może zostać przygotowana do montażu czujników ruchu, kamer monitoringu, anten, punktów dostępowych, urządzeń pomiarowych lub elementów systemu zarządzania ruchem.
Integracja z automatyką pozwala dostosowywać poziom oświetlenia do pory dnia, natężenia ruchu lub obecności użytkowników. Fotokomórki, zegary astronomiczne i centralne systemy sterowania pomagają ograniczyć zużycie energii oraz szybciej wykrywać awarie.
W wybranych projektach słupy mogą być również wykorzystywane jako element infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych lub platforma dla rozwiązań IoT. Możliwość późniejszej rozbudowy warto uwzględnić już na etapie projektowania fundamentów, zasilania i tras kablowych.
Odpowiednio dobrany stalowy słup oświetleniowy jest więc inwestycją nie tylko w trwałą konstrukcję, lecz także w rozwój całej infrastruktury. W hurtowni Onninen można skompletować słupy, fundamenty, oprawy i elementy instalacyjne, a także skorzystać ze wsparcia przy doborze produktów do warunków konkretnego projektu.
źródło i zdjęcia: Onninen
