Rozbudowa i remont domu z bali świerkowych

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 17-22 minuty
Rozbudowa i remont domu z bali świerkowych

Krystyna i January zbudowali swój dom z bali w 1981 roku. Po upływie dwudziestu lat dodali kuchnię z prawdziwego zdarzenia. Dopiero wtedy odczuli pełną wygodę w układzie pomieszczeń. Ponadto wyremontowali rozszczelnioną posadzkę w piwnicy i zmodernizowali system grzewczy.

aktualizacja: 2019-12-02 12:40:05

Dom drewniany, trzykondygnacyjny; parterowy z piwnicą i poddaszem użytkowym; ściany z bali świerkowych o gr. 19 cm; dach pokryty drewnianym łupanym gontem.

  • Powierzchnia działki: 45 000 m2.
  • Powierzchnia użytkowa domu: 220 m2, po rozbudowie: 240 m2.
  • Powierzchnia wolno stojącego garażu: 30 m2.
  • Roczne koszty utrzymania budynku: 26 220 zł.

January jest z wykształcenia zootechnikiem i zapalonym koniarzem, więc w latach 60. ubiegłego wieku kupił w Marynkach pod Grodziskiem Mazowieckim szmat ziemi z zamiarem postawienia rodzinnego domu i m.in. hodowania koni (pierwszego rumaka dostał od dziadka na siódme urodziny). Ponieważ bardzo lubi drewniane budownictwo, poprosił przyjaciela, architekta z Zakopanego, o zaprojektowanie domu z bali.

Schody na ganek
Jednowarstwowe ściany budynku cieśle z gór skonstruowali z płazów, czyli prostokątnych bali o grubości 190 mm. Ułożyli je metodą na obce pióro (podwójne), a szpary od zewnętrznej strony omszyli dekoracyjnym warkoczem z drewnianych strużyn. W całym budynku wstawili nieduże okna (na początku skrzynkowe, później January wymienił je na nowoczesne z szybami zespolonymi). Schody na ganek pod podcieniem wykończyli piaskowcem.
Dom z bali
Choć January jest sentymentalnie związany z Zakopanem, to jednak unikał przeniesienia na Mazowsze tamtejszego budownictwa. Słusznie uważał, że do jego posesji bardziej pasuje dom w kształcie mazowieckiej chaty. Zadbał o proporcje ścian i dachu 1:2 (części wysokości bryły) - ściany zajmują 1/3, dach - 2/3. Budynek nieco podwyższają ściany piwnicy.

TRADYCYJNE BUDOWANIE Z BALI ŚWIERKOWYCH

Dom stanął w centrum posesji - właściciel wybrał to miejsce, bowiem zamierzał otoczyć je rozległym parkiem (resztę ogromnego areału zajmują m.in. las, pola, pensjonat dla koni). W wyglądzie bryły celowo nie nawiązano do stylu zakopiańskiego, January starannie tego unikał. Na Mazowszu wolał mieszkać w mazowieckiej, a nie góralskiej, chacie, dlatego architekt nie zaprojektował np. charakterystycznych podhalańskich zdobień, poszerzył kąt nachylenia połaci dachu.

Obaj panowie nie zrezygnowali jednak z tradycyjnej technologii, ani z góralskiego budulca. Na ściany wybrali tzw. płazy, na dach - drewniany gont, z tym że January wolał trwalszy i droższy gont łupany, a nie maszynowy. Oczywiście, dom postawiła ekipa górali.

Wejście do dobudowanej kuchni
Drugie, mniej oficjalne, wejście prowadzi wprost do dobudowanej kuchni. Trzecie znajduje się w salonie (w oknie tarasowym). Daleko wysunięty okap dachu chroni ściany z bali przed czynnikami atmosferycznymi. Dach wykończono łupanym drewnianym gontem.

- Ustaliłem z architektem, że bale świerkowe połączymy na tzw. obce pióro, podwójne - mówi January. - Budowa trwała rok, ponieważ kupiłem bale surowe i cieśle musieli je najpierw na miejscu obrobić i oszlifować. Pamiętam, że pracowali jeszcze w grudniu, a podczas stawiania wiechy ogłoszono stan wojenny - było potem trochę nerwów, bo żaden z nich nie zabrał dowodu osobistego. O jakość drewna zadbałem pięć lat wcześniej.

Podczas pobytu w Zakopanem zobaczyłem u górala posztaplowane piękne płazy, czyli bale obrobione w kształt prostopadłościanu, o grubości 190 mm. Budulec był przepiękny, już sezonował się 20 lat! Pogadałem z właścicielem, z oporem zgodził się go sprzedać i przetransportować do Marynek. Kupiłem go wtedy bez konkretnego przeznaczenia, u mnie leżakował jeszcze kolejne 5 lat.

A jak sprawdza się dom wzniesiony tradycyjną ciesielską metodą, bez uszczelnienia nowoczesnymi piankami rozprężnymi? Po blisko czterdziestu latach mieszkania mogę ocenić, że nasza konstrukcja nie jest całkowicie wiatroszczelna. Niestety, wiatr nawiewa powietrze przez węgły - okazało się, że cieśle zamiast starannie łączyć wszystkie bale w narożnikach na tzw. ciesielski zamek, zrobili to niedokładnie, oszczędzając na pracy i czasie.

Wyrobienie zamków ciesielskich, potem szczelne połączenie płazów na węgłach, jest przy tej technologii kluczowe, jednocześnie skomplikowane i wymagające iście zegarmistrzowskiej precyzji. Dla cieśli nie jest to łatwe, gdyż muszą posługiwać się dłutami, siekierami, a nawet ciężkimi dziesięciokilogramowymi młotami, do których trzeba mieć krzepę. Tym, którzy planują budowę domu z bali, radzę zwrócić uwagę na szczelność narożników, albo poprosić dobrego specjalistę o nadzór.

Kolejnym trudnym miejscem jest styk ściany z oknami i drzwiami. Tutaj również okresowo pojawiają się nieszczelności, ponieważ nawet porządnie wysuszone drewno "pracuje" i reaguje na zmienne warunki atmosferyczne. Nawiewu nie niwelują obramowania wokół otworów. Choć wykonawcy omszyli elewacje przy pomocy wełnianki z drewnianych strużyn - warkocze osadzili między poszczególnymi balami - to u nas pełnią one głównie funkcję ozdobną, a nie uszczelniającą. Mimo pewnych niedociągnięć, oboje z żoną bardzo lubimy nasz dom z bali. Jeśli wiatr nie wieje mocno, jego zaletą jest utrzymywanie się ciepła w pomieszczeniach, a w lecie chłodu.

Jednak budując dziś, zdecydowałbym się na ściany z brusów, czyli cieńszych bali, które od zewnętrznej strony ociepliłbym wełną mineralną i uszczelnił foliami, wykończył natomiast - drewnianą szalówką. Miałbym gwarancję ochrony przed wiatrem.

ROZBUDOWA DOMU Z BALI

W praktyce okazało się, że połączona strefa, przeznaczona do gotowania i spożywania posiłków, jest za mała. January zarządził rozbudowę domu po dwudziestu latach. Tuż przed ponownym wezwaniem z gór cieśli, poprosił tego samego architekta o sporządzenie makiety. Wizualizacja dała mu wyobrażenie o przyszłym wyglądzie budynku - bardzo zależało mu na utrzymaniu odpowiednich proporcji bryły.

Rzut parteru
Rzut parteru po zmianach
Projekt: architekt Witold Dudziak; Rzut parteru i rzut parteru po zmianach

- Nie mam wyobraźni przestrzennej i potrzebowałem modelu, żeby mieć pewność, że rozbudową nie skrzywdzę rodzinnego domu, ani jego otoczenia - mówi właściciel. - Architekt przygotował makietę w skali 1:100. Na niej pracowaliśmy, ustalając rozmiar nowej kuchni i jej proporcje w bryle.

Widok z zewnątrz na dobudowaną kuchnię
Makieta przyszłego domu
Po dwudziestu latach przy zachodniej ścianie dostawiono kuchnię o powierzchni 20 m2. Właściciel i architekt zręcznie wkomponowali ją w istniejącą bryłę - w ocenie proporcji Januaremu pomagała makieta, specjalnie sporządzona przez autora projektu przed rozbudową.

Ta zmiana sprawiła, że budynek nareszcie jest w pełni funkcjonalny. Od razu powinien mieć osobną obszerną kuchnię i jadalnię, bo do posiadłości na wsi często zapraszamy gości. Z tego samego powodu wcześniej zaprojektowałem bryłę z trzema kondygnacjami. Na poddaszu umieściłem trzy sypialnie oraz dwie łazienki, ta z wanną sąsiaduje z naszą małżeńską sypialnią. W piwnicy urządziłem salkę fitness ze stołem do ping-ponga - chciałem zapewnić domownikom i przyjezdnym rozrywkę i możliwość zadbania o tężyznę fizyczną. Jest tam jeszcze kotłownia, spiżarnia, winiarnia, składziki. Konstrukcja najniższej kondygnacji powstała według metody tzw. szczelnej wanny. W tamtym czasie stosowało się kilkuwarstwową izolację przeciwwilgociową z papy i lepiku, jednak wytrzymała zaledwie 20 lat.

Jadalnia
Kuchnia z jadalnią
Przed rozbudową w jadalni była mała przestrzeń kuchenna, oddzielona bufetem od części ze stołem. Po dodaniu kuchni, rodzina i goście siadają w oddzielnej jadalni przy stole na 12 osób. Mają tu podręczny kredens i etażerkę.

Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!

DOM Z BALI - REMONTY I MODERNIZACJE

Początkowo wysoko zawieszone wody podskórne w kilku miejscach podnosiły posadzkę najniższej kondygnacji, aż w końcu przebiły się przez nią. Wtedy January zaordynował poważny remont, tym razem z użyciem nowoczesnych materiałów. Ekipa fachowców zerwała starą posadzkę, położyła gęsty ruszt z prętów zbrojeniowych i zalała go specjalnym wodoszczelnym betonem. Po naprawie podłogi pomieszczenia są suche.

Przez pierwsze 20 lat po przeprowadzce we wsi nie było sieci gazowej, więc January wyposażył budynek w ogrzewanie elektrycznie nadmuchowe. Wygodne było szybkie ogrzanie pomieszczeń, po 30 minutach od włączenia kotła czuło się ciepło. Wadą było duże zużycie prądu i wysokie koszty. W 2002 r. zbudowano we wsi sieć gazową i właściciel zlecił poprowadzenie do domu przyłącza (ze względu na długość 800 m kosztowało aż 40 000 zł) oraz zastąpienie kotła elektrycznego gazowym i założenie na ścianach grzejników. Nowa instalacja c.o. jest tańsza w eksploatacji.

W tym samym czasie zamontowano wkład kominkowy w istniejącym otwartym palenisku. Poprzednio właściciele używali tradycyjnego kominka, z którego ciepło trafiało głównie do komina. W obecnym zamkniętym wkładzie drewno spala się dłużej. Stosowanie wkładu jest bezpieczniejsze w drewnianym domu, obudowa kominka (wykonana z cegły klinkierowej oraz z płyt piaskowca) utrzymuje ciepło do rana.

Strefa dzienna w domu z bali
Nastrój w pomieszczeniach nadaje drewno na ścianach, stropie i podłodze. Krystyna ozdobiła całą strefę dzienną rodzinnymi portretami, stylowymi meblami i akcesoriami jeździeckimi.
Kuchnia w domu z bali
Tylko w dobudowanej kuchni ściany z bali ocieplono od wewnątrz i wykończono glazurą oraz tradycyjnym tynkiem.
Wąski taras umieszczony w podcieniu
Wąski taras umieszczono w podcieniu. Dla właścicieli zasadniczą przestrzenią wypoczynkową na zewnątrz jest jednak trawiasty szczyt skarpy, usypanej wzdłuż południowej ściany domu. Mają z niej widok na ogród-park.

Ceny niektórych przyłączy, instalacji, urządzeń:

  • Instalacja wodociągowa (800 m) - 45 000 zł.
  • Dobudowanie i urządzenie kuchni - 140 000 zł.
  • Remont piwnicy - 65 000 zł.

 

Koszty, i gdzie można zaoszczędzić na eksploatacji

Utrzymanie domu rocznie kosztuje 26 220 zł.

W okresie grzewczym właściciele ogrzewają pomieszczenia do temperatury 24°C. To sprawia, że miesięczne opłaty za gaz z sieci wynoszą 1000 zł, czyli w zimniejszym półroczu średnio 6000 zł; natomiast w lecie łącznie - 1200 zł. Drewno do kominka pozyskuje się z własnego brzozowego lasu (z wiatrołomów). W lecie prądem podgrzewa się m.in. wodę w basenie pod chmurką, więc miesięczne opłaty to nawet 1000 zł (za półrocze 6000 zł), a w zimie 350 zł (za półrocze 2100 zł), co razem daje 8100 zł.

Inne opłaty: woda z wodociągu (razem z podlewaniem) średnio 12 x 400 zł, czyli 4800 zł; wywóz segregowanych śmieci 100 zł miesięcznie (rocznie 1200 zł); opróżnienie ścieków z szamba 3000 zł; podatek od nieruchomości 1920 zł.

 

Trafne decyzje i rady właścicieli

  • January: Co jest ważne przy stawianiu budynku z bali drewnianych? Podczas zakupu materiału należy zwrócić uwagę na jakość drewna i odpowiednie wysezonowanie. Na Podhalu mówi się, że drewno na dom wnuka powinien ściąć i przechować dziadek. Równie istotne jest potem szczelne ułożenie elementów w ścianach i narożnikach. Wszelkimi możliwymi sposobami należy zadbać o szczelność, i jeszcze raz szczelność! To jest nawet bardziej znaczące od grubości elementów.

    Drewno ma dobre własności termoizolacyjne, moim zdaniem nie potrzeba grubszego, niż nasze 190 mm. Także to długo sezonowane drewno pracuje po umieszczeniu w konstrukcji budynku. Początkowo trochę pękało i głośno strzelało, dźwięk przypominał serie z karabinu.
  • Krystyna: Bale się brudzą, więc co 3 lata urządzamy wielkie mycie - przyjeżdżają do nas góralki, specjalizujące się w tej pracy. Używając szczotek, szarego mydła lub pasty BHP, szorują ściany od zewnętrznej i wewnętrznej strony oraz sufity. Po umyciu drewno staje się jaśniejsze, dopiero pod wpływem słońca systematycznie ciemnieje - na zdjęciach widać kolor po upływie dwóch lat od ostatniego mycia drewna.

    Choć przy naszym budynku rośnie dużo drzew i krzewów, dzięki takiej ekologicznej konserwacji bale są zdrowe, bez grzybów, glonów i nalotu. Nie mamy problemów z kornikami i innym szkodnikami drewna. Na Podhalu są domy z bali pielęgnowane w ten sposób od trzystu lat, bez używania chemii. Drewniane ściany utrzymują w pomieszczeniach przyjazną dla człowieka i zwierząt wilgotność powietrza oraz kolorystykę i nastrój.

Lilianna Jampolska

Dodaj komentarz

time image
time image
Zobacz inne artykuły
 Aria2 z pracowni MTM Styl
Aria2 z pracowni MTM Styl
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego BudujemyDom! Całkowicie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze grudzień 2019 - styczeń 2020

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom listopad - grudzień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2020

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2020

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny