Jakie są zalety i wady balustrady ze szkła?

Czym jest szklana balustrada?

Balustrada szklana to nowoczesny element wykończenia wnętrz, wykonany ze szkła bezpiecznego. Możemy wybierać spośród balustrad samonośnych, balustrad na szynie oraz wykonanych w stalowej ramie.

Balustrady samonośne są wykonane w całości z pasów szkła (brak tu widocznych łączników, słupków itp.). Tego typu rozwiązanie jest jednak kosztowne i wymaga wykonania kompleksowych prac budowlanych: balustradę montuje się najczęściej bezpośrednio do stropu za pomocą specjalnie dobranych łączników.

Szklana balustrada samonośna. (fot. Marmur Dulemba)

Balustrada na szynie to często wybierana opcja z uwagi na łatwy sposób montażu i możliwość wykończenia przy wykorzystaniu różnorodnych materiałów. Wśród elementów wykończeniowych takich balustrad spotkamy poręcze wykonane z drewna albo stali, co pozwala dopasować ich wygląd do aranżacji pomieszczenia.

Innym, chętnie stosowanym rozwiązaniem, jest wykorzystanie balustrad w stalowej ramie. Istnieje wiele wzorów, dzięki czemu będziemy mogli dobrać je do wyglądu wnętrza, tarasu czy balkonu. Stalowa rama zwiększa odporność balustrady na szkodliwe czynniki zewnętrzne.

Szklane balustrady dobrze komponują się z drewnianymi poręczami i schodami. (fot. Teko)

Stalowa rama zwiększy bezpieczeństwo szklanej balustrady. (fot. L. Jampolska)

Z jakiego szkła wykonuje się szklane balustrady?

W balustradach stosuje się szkło hartowane (ESG) oraz szkło laminowane, nazywane też klejonym (VSG). Oba należą do szkła bezpiecznego, różnią się jednak zachowaniem po stłuczeniu.

Szkło hartowane (ESG) cechuje podwyższona wytrzymałość na uderzenia. Po rozbiciu rozpada się na drobne odłamki o nieostrych krawędziach, co ogranicza ryzyko skaleczenia - jest to zachowanie opisane w przepisach przywołanych na początku artykułu.

Szkło laminowane (VSG) powstaje z połączenia dwóch lub więcej tafli za pomocą folii. Po stłuczeniu odłamki pozostają przyklejone do folii, a tafla nie rozpada się i utrzymuje swoją formę. Wypełnienie balustrady zachowuje wówczas ciągłość nawet po uszkodzeniu, co ma znaczenie przy ochronie przed wypadnięciem.

W praktyce oba rodzaje szkła często się łączy. Wypełnienie balustrady wykonuje się wtedy ze szkła laminowanego złożonego z tafli hartowanych, co daje jednocześnie odporność na uderzenia i utrzymanie tafli w całości po jej rozbiciu.

Montaż szklanych balustrad

Sposób mocowania szkła decyduje o wyglądzie balustrady i jej wytrzymałości. Najczęściej stosuje się mocowanie liniowe, punktowe oraz systemy modułowe.

W mocowaniu liniowym tafla osadzana jest w profilu aluminiowym (szynie dolnej), która ściska ją za pomocą klinów i uszczelek. Rozwiązanie to nie wymaga słupków, a profil kotwi się do konstrukcji budynku certyfikowanymi kotwami mechanicznymi lub chemicznymi. Producent profilu powinien dysponować Krajową Oceną Techniczną (KOT) potwierdzającą przebadanie szyny z określoną grubością szkła.

W mocowaniu punktowym (rotule) tafla ma wywiercone otwory, przez które przechodzą stalowe łączniki przytwierdzone do konstrukcji. Wokół otworów koncentrują się naprężenia, dlatego dobór szkła i łączników wymaga analizy wytrzymałościowej.

System modułowy opiera się na gotowych elementach, co upraszcza samodzielny montaż. Poszczególne części można wymieniać lub dostosowywać do wymiarów pola.

Grubość szkła zależy od systemu mocowania, wysokości balustrady i rozpiętości pola. W systemach listwowych stosuje się zwykle tafle od ok. 12 mm (pojedyncze szkło hartowane) do ok. 21 mm (szkło laminowane) – konkretną wartość określa specyfikacja producenta danego systemu.

Wymagania dla szklanych balustrad

Kwestie balustrad, w tym te dotyczące domów jednorodzinnych, reguluje § 298 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Szczegółowe wymiary dla tego typu zabudowy określa tabela zawarta w § 298 ust. 2.

Zgodnie z tymi wytycznymi, w budynkach jednorodzinnych oraz we wnętrzach mieszkań wielopoziomowych:

• minimalna wysokość balustrady, mierzona do wierzchu poręczy, musi wynosić 0,9 m,
• maksymalny prześwit lub wymiar otworu pomiędzy elementami wypełnienia balustrady nie jest regulowany (w przeciwieństwie np. do budynków wielorodzinnych).

Domów jednorodzinnych dotyczą również pozostałe zasady bezpieczeństwa opisane w tym paragrafie:

• § 298 ust. 1 nakłada obowiązek stosowania balustrad bez ostro zakończonych elementów, o konstrukcji przenoszącej wymagane siły poziome i zapewniającej skuteczną ochronę przed wypadnięciem; ten sam ustęp reguluje także właściwości szkła, przywołane na początku artykułu,
• § 298 ust. 6 nakazuje, aby poręcze przy schodach i pochylniach były oddalone od ścian, do których są mocowane, o co najmniej 0,05 m.

Balustrady zewnętrzne – obciążenie wiatrem i użytkowe

Balustrada na tarasie czy balkonie musi przenieść obciążenie wiatrem oraz poziome obciążenie użytkowe, czyli napór opierających się osób.

Wiatr działa dwojako: wywołuje parcie, które dociska szkło do wewnątrz, oraz ssanie, które odciąga taflę na zewnątrz. Ssanie jest szczególnie groźne dla mocowań. Nie istnieje jedna wartość tego obciążenia – oblicza się je indywidualnie zgodnie z normą PN-EN 1991-1-4, w zależności od strefy wiatrowej (w Polsce są trzy), kategorii terenu oraz wysokości wbudowania: im wyżej znajduje się balustrada, tym większe siły musi przenieść.

Poziome obciążenie użytkowe określa norma PN-EN 1991-1-1 w zależności od przeznaczenia budynku. Dla domów jednorodzinnych i mieszkań (kategoria A i B) wynosi ono 0,5 kN/m, czyli ok. 50 kg na metr bieżący. Jest to liczbowe uzupełnienie wymogu z § 298 ust. 1 o przenoszeniu sił poziomych. Obciążenia sprawdza się łącznie – norma PN-EN 1990 wymaga uwzględnienia sytuacji, w której na balustradę napiera osoba przy jednoczesnym silnym wietrze.

Z tego powodu zewnętrzna balustrada samonośna, pozbawiona słupków, powinna być wykonana ze szkła laminowanego z tafli hartowanych (VSG-ESG), zgodnie z normą PN-EN 16612. Po ewentualnym stłuczeniu folia utrzymuje taflę w mocowaniu i uniemożliwia jej wypadnięcie. Dobór szkła oraz zakotwienie mocowań do konstrukcji należy powierzyć projektantowi lub wykonawcy.

Zalety szklanych balustrad

Do najważniejszych zalet szklanych balustrad zaliczamy:

• wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne,
• odporność na niekorzystne warunki atmosferyczne,
• łatwość w utrzymaniu czystości,
• optyczne powiększenie wnętrza,
• łatwość w dopasowaniu do większości aranżacji,
• zapewnienie przepływu światła.

Wady szklanych balustrad

Wśród wad balustrad ze szkła wymienia się:

• wysoką cenę,
• dużą wagę,
• są przezroczyste, więc nie zapewnią prywatności na tarasie czy na balkonie,
• mimo że łatwo się je czyści, to są podatne na zabrudzenia, które od razu widać.

Problem przezroczystości można ograniczyć, wybierając szkło matowe, satynowane lub przyciemniane, które zwiększa prywatność przy zachowaniu pozostałych właściwości balustrady szklanej. Częstotliwość czyszczenia zmniejsza z kolei szkło z powłoką samoczyszczącą, która pod wpływem światła słonecznego rozkłada zabrudzenia organiczne, spłukiwane następnie przez deszcz.

Ile kosztują szklane balustrady?

Za modele stalowe i drewniane z wypełnieniem szklanym zapłacimy obecnie ok. 1500–1700 zł wzwyż za m.b. Najdroższe są balustrady całkowicie szklane (samonośne) – ich ceny zaczynają się od ok. 2200 zł za m.b. Decydując się na ten rodzaj oparcia, warto zapłacić także za usługę fachowego montażu. Źle zamontowana balustrada może stanowić zagrożenie dla domowników lub ulec zniszczeniu.