23-28 minut 
Fundamenty 
54 286 94 44 
Czamaninek 3 87-875 Topólka 
Dobry fundament - wytrzymałość i odporność na wody gruntowe
Po zakończeniu budowy fundamentów praktycznie nie widać, dlatego łatwo potraktować je jako element, na którym można po prostu zastosować najtańsze rozwiązanie spełniające wymagania konstrukcyjne. To podejście może być jednak zbyt uproszczone.
Materiał na ścianę fundamentową ma przede wszystkim przenosić obciążenia, ale jego właściwości związane z wilgocią, izolacyjnością cieplną i sposobem wykonania ściany również mają znaczenie.
Na rynku dostępne są między innymi elementy wykonane z keramzytobetonu. W systemie fundamentowym Czamaninek znajdują się klasyczne bloczki Liatop Start, bloczki BF-38 i BF-38 P+W, elementy uzupełniające oraz pustaki szalunkowe.
Nie są to jednak produkty, które należy traktować jako kilka wersji tego samego rozwiązania. Różnią się parametrami i sposobem wykonywania ściany, dlatego wybór powinien wynikać z projektu oraz warunków konkretnej inwestycji.
Dlaczego podciąganie wody przez ścianę fundamentową jest tak istotne?
W przypadku fundamentu szczególnie ważne jest zachowanie materiału w warunkach gruntowo-wodnych. Jeżeli struktura elementu umożliwia transport i zatrzymywanie wody, wilgoć może przemieszczać się w obrębie przegrody.
Dlatego producenci materiałów fundamentowych zwracają uwagę nie tylko na ich wytrzymałość, lecz również na odporność na zawilgocenie i podciąganie kapilarne.
Właśnie w tym miejscu warto zwrócić uwagę na keramzytobeton. Keramzyt jest lekkim kruszywem ceramicznym otrzymywanym przez wypalanie odpowiednio dobranych glin. Podczas produkcji powstają porowate granulki otoczone twardą ceramiczną powłoką.
Według danych producenta taka struktura keramzytu powoduje, że materiał nie zatrzymuje łatwo wilgoci i szybko oddaje wodę. Sam keramzyt wykorzystuje się między innymi do produkcji lekkiego betonu, czyli keramzytobetonu, z którego powstają także elementy fundamentowe.
Nie oznacza to jednak, że wystarczy zobaczyć na etykiecie słowo „keramzyt”, aby bez dalszego sprawdzania uznać materiał za odpowiedni do każdej ściany fundamentowej. Trzeba patrzeć na właściwości konkretnego produktu, jego wytrzymałość, wymiary, geometrię oraz przewidziany przez producenta sposób stosowania.
Materiał odporny na podciąganie wody nie zwalnia z wykonania izolacji
To jedno z najważniejszych rozróżnień przy wyborze bloczków fundamentowych. Odporność samego elementu na podciąganie kapilarne jest niewątpliwą zaletą, ale nie należy utożsamiać jej z kompletną hydroizolacją fundamentu.
Dobrym przykładem jest Liatop Start. Producent wskazuje, że struktura bloczka jest niewrażliwa na podciąganie kapilarne, a jednocześnie zwraca uwagę na odpowiednią fakturę jego powierzchni, która ułatwia nakładanie izolacji przeciwwilgociowej. Oznacza to, że właściwości materiału oraz poprawnie wykonana warstwa ochronna powinny się uzupełniać, a nie wzajemnie zastępować.
To ważna wskazówka dla inwestora. Nie warto pytać wyłącznie: „czy ten bloczek chłonie wodę?”, lecz również: „jak będzie wyglądała cała przegroda i jak wykonawca zabezpieczy jej powierzchnię?”. Nawet bardzo dobre parametry elementu murowego nie są argumentem za pomijaniem rozwiązań przewidzianych w projekcie.
Liatop Start – podstawowe rozwiązanie, gdy ważna jest odporność na podciąganie kapilarne
Jednym z podstawowych elementów systemu fundamentowego Czamaninek jest bloczek Liatop Start. Wykonuje się z niego ściany fundamentowe o grubości 24 cm. Element ma 380 mm długości, 240 mm szerokości i 240 mm wysokości, a jego masa wynosi 26,5 kg. Producent deklaruje klasę wytrzymałości na ściskanie 10 N/mm².
Z punktu widzenia problemu wilgoci szczególnie interesująca jest struktura keramzytobetonowa. Producent wskazuje wprost, że odpowiednio dobrane frakcje keramzytu eliminują w tym rozwiązaniu efekt podciągania kapilarnego. W praktyce oznacza to, że wybierając materiał na fundament, można brać pod uwagę nie tylko jego nośność, lecz także sposób zachowania w kontakcie z wilgocią.
Poradnik
Liatop Start ma również większe wymiary niż niewielkie tradycyjne elementy murowe, co ogranicza liczbę bloczków potrzebnych do wykonania tej samej powierzchni ściany. Mniej elementów oznacza również mniej miejsc ich łączenia. Producent przewiduje murowanie przy użyciu dedykowanego kleju albo zaprawy oraz wykorzystanie połączeń pióro-wpust.
Warto zwrócić uwagę także na powierzchnię elementów. Nie jest ona przypadkowa. Wyraźna faktura ma poprawiać przyczepność materiałów nakładanych na ścianę, w tym izolacji przeciwwilgociowej. Przy fundamencie łatwo skupić się na parametrach ukrytych w tabelach technicznych, tymczasem równie istotne może być to, czy wykonawca będzie w stanie poprawnie i wygodnie wykonać kolejne warstwy przegrody.
BF-38 – gdy oprócz wilgoci liczy się izolacyjność cieplna fundamentu
Nie w każdym budynku priorytety będą identyczne. W domu o podwyższonym standardzie energetycznym większego znaczenia może nabrać ograniczenie strat ciepła także w strefie fundamentowej. Z tego powodu Czamaninek oferuje serię BF-38, którą producent przedstawia jako rozwiązanie o podwyższonej izolacyjności termicznej.
Szczególnie interesujący jest wariant BF-38 P+W. Bloczek ma 380 × 240 × 240 mm, waży 24 kg i osiąga wytrzymałość na ściskanie 5 N/mm². Dla tego produktu producent podaje współczynnik przewodzenia ciepła λ na poziomie 0,46 W/(mK). Element wyposażono w boczne połączenia pióro-wpust.
W kontekście wilgoci ważniejsza jest jednak sama struktura materiału. Według informacji producenta do wykonania BF-38 P+W stosuje się keramzyt o określonych frakcjach, którego kulisty kształt i porowatość pozwalają stworzyć strukturę umożliwiającą przepływ pary wodnej, a jednocześnie niewykazującą tendencji do podciągania kapilarnego.
Jeżeli więc w projekcie istotne są jednocześnie właściwości związane z wilgocią i parametry termiczne ściany fundamentowej, warto porównywać rozwiązania właśnie na tych dwóch płaszczyznach. Samo stwierdzenie, że dwa bloczki są wykonane z keramzytobetonu, nie oznacza przecież, że mają identyczne parametry konstrukcyjne i cieplne.
Pióro i wpust – drobny detal, który zmienia sposób murowania
Elementy fundamentowe różnią się nie tylko materiałem, ale też geometrią. BF-38 P+W, jak wskazuje już jego oznaczenie, ma połączenia pióro-wpust. Producent przewiduje murowanie go z zastosowaniem dedykowanego kleju i podkreśla, że dokładność wykonania elementów przyspiesza pracę.
Podobne rozwiązanie pojawia się w innych elementach systemu. Czamaninek wskazuje, że rezygnacja z klasycznej spoiny pionowej dzięki zamkom pióro-wpust usprawnia murowanie, a w przypadku elementów uzupełniających może również poprawiać szczelność wykonanej ściany.
Czy liczba spoin powinna decydować o wyborze materiału? Nie sama. Warto jednak uwzględnić ją razem z wymiarami elementów, koniecznością docinania oraz sposobem nanoszenia zaprawy. Fundament to miejsce, w którym jakość wykonawstwa ma ogromne znaczenie, dlatego prostszy i bardziej powtarzalny system może ułatwić ekipie uzyskanie zakładanego efektu.
Mniej docinania to łatwiejsze utrzymanie systemowego układu ściany
Na budowie wymiary rzadko układają się idealnie w wielokrotność jednego bloczka. Jeśli wykonawca musi stale docinać elementy, rośnie liczba operacji i nietypowych połączeń. System fundamentowy można więc oceniać także pod kątem dostępności elementów uzupełniających.
Czamaninek oferuje między innymi bloczek BS Wieniec o wysokości 120 mm, czyli odpowiadającej połowie standardowego modułu. Dostępne są elementy o długości 125, 250 i 375 mm. Producent wskazuje, że takie rozwiązanie pozwala uzyskać wymaganą wysokość ściany bez docinania standardowych bloczków, a zastosowanie połówek i ćwiartek ogranicza potrzebę ich przycinania również w innych miejscach.
Co istotne z punktu widzenia tematu wilgoci, również dla tego elementu deklarowana jest niewrażliwość na podciąganie kapilarne. Dzięki temu można tworzyć bardziej jednorodny układ ściany fundamentowej zamiast przypadkowo uzupełniać brakującą wysokość materiałem o zupełnie innych właściwościach.
Dobierając bloczki, warto więc spojrzeć nie tylko na element podstawowy, ale na cały system. Pytanie powinno brzmieć: czy producent przewiduje rozwiązanie narożników, zakończeń i nietypowych wysokości bez nadmiernego docinania?
A może pustaki szalunkowe? To już inny sposób budowania fundamentu
Bloczki murowe nie są jedynym rozwiązaniem. Alternatywą są pustaki szalunkowe, które po ustawieniu tworzą szalunek tracony, a ich wnętrze wypełnia się betonem. W ofercie Czamaninek standardowy pustak szalunkowy ma 375 mm długości, 240 mm szerokości i 240 mm wysokości. Waży 16 kg, a na 1 m² ściany potrzeba około 10,5 elementu. Według danych producenta do ich wypełnienia przypada około 0,14 m³ betonu na 1 m² ściany.
Pustaki umożliwiają wprowadzanie dodatkowego zbrojenia zarówno pionowego, jak i poziomego. Ich geometria ma zapewniać równomierne rozprowadzenie mieszanki betonowej, natomiast zamki pomiędzy elementami pomagają zachować szczelność podczas betonowania.
To jednak technologia, którą należy rozpatrywać przede wszystkim pod kątem sposobu wykonywania i wymagań konstrukcyjnych ściany. Nie należy automatycznie zakładać, że pustak szalunkowy i bloczek deklarowany jako niewrażliwy na podciąganie kapilarne rozwiązują ten sam problem w taki sam sposób. W dokumentacji konkretnych bloczków Liatop Start oraz BF-38 P+W producent wprost eksponuje właściwość związaną z ograniczeniem podciągania kapilarnego. W przypadku pustaka szalunkowego opis skupia się przede wszystkim na konstrukcji, zbrojeniu oraz betonowaniu. To istotna różnica, którą warto zauważyć przed wyborem technologii.
Cienka spoina też wymaga staranności
Nowoczesny bloczek nie naprawi błędów wykonawczych. Jeżeli system przewiduje murowanie na dedykowany klej, trzeba przestrzegać sposobu jego przygotowania i nanoszenia.
Klej Czamaninek przeznaczony do elementów z betonu lekkiego może być stosowany również do ścian fundamentowych. Producent przewiduje wykonywanie spoin o niewielkiej grubości, a zaprawę należy równomiernie rozprowadzać po poziomej powierzchni bloczka. Element po ułożeniu trzeba docisnąć i ustawić, w razie potrzeby z użyciem gumowego młotka. Powierzchnia bloczków powinna być oczyszczona z pyłu i luźnych fragmentów.
Ważny jest również czas pracy. Po przygotowaniu klej zachowuje właściwości robocze przez około trzy godziny, ale po rozprowadzeniu na powierzchni jego czas skutecznego klejenia jest znacznie krótszy. Producent zaleca, aby nie pokrywać jednorazowo zbyt dużego fragmentu ściany. Prace powinny być wykonywane przy temperaturze podłoża i otoczenia od +5 do +30°C.
To dobry przykład pokazujący, że szczelna i równa ściana fundamentowa powstaje nie tylko dzięki parametrom bloczka. Równie ważne jest przestrzeganie technologii całego systemu.
Nie wybieraj bloczka tylko dlatego, że jest najtańszy
Cena pojedynczej sztuki jest wyjątkowo łatwa do porównania, ale nie mówi wszystkiego o kosztach wykonania ściany fundamentowej. Znaczenie mają również wymiary elementów, ich masa, liczba sztuk potrzebnych na metr kwadratowy, ilość zaprawy, tempo murowania, konieczność docinania oraz późniejsze wykonanie warstw ochronnych.
Sam producent zwraca uwagę, że ocenianie materiału fundamentowego wyłącznie przez pryzmat ceny zakupu może prowadzić do zbyt uproszczonych wniosków.
Duży bloczek może ograniczyć liczbę elementów potrzebnych do wykonania ściany. Pióro-wpust zmienia sposób wykonywania spoin pionowych. Elementy uzupełniające mogą ograniczyć docinanie. Lepsze właściwości cieplne mogą mieć znaczenie w budynku energooszczędnym. Koszt fundamentu warto więc analizować jako koszt wykonania kompletnej przegrody, a nie cenę jednej palety bloczków.
Jak zatem wybrać materiał na ścianę fundamentową?
Najpierw trzeba sprawdzić wymagania projektu. To one określają geometrię fundamentu oraz wymagania konstrukcyjne. Producent systemu Czamaninek również podkreśla, że wymiary i rodzaj elementów powinny być dobierane z uwzględnieniem projektu, przewidywanych obciążeń oraz warunków gruntowych.
Jeśli podstawowym kryterium jest wykonanie klasycznej ściany fundamentowej z elementów murowych przy jednoczesnym ograniczeniu podciągania kapilarnego, rozwiązaniem wartym analizy jest Liatop Start. Ma wytrzymałość na ściskanie 10 N/mm², tworzy ścianę o grubości 24 cm i jest częścią systemu obejmującego elementy uzupełniające. Producent deklaruje dla niego niewrażliwość na podciąganie kapilarne.
Jeżeli oprócz zachowania w kontakcie z wodą szczególne znaczenie mają właściwości termiczne strefy fundamentowej, warto porównać parametry rodziny BF-38. Wariant BF-38 P+W łączy strukturę deklarowaną jako niewykazującą tendencji do podciągania kapilarnego z połączeniem pióro-wpust i współczynnikiem λ podawanym przez producenta na poziomie 0,46 W/(mK).
Jeżeli natomiast projekt wymaga rozwiązania umożliwiającego wykonanie ściany zalewanej betonem i dodatkowe zbrojenie w pionie oraz poziomie, należy rozważyć pustaki szalunkowe. To jednak inny sposób budowania, dlatego nie powinno się wybierać go wyłącznie na podstawie porównania masy lub ceny jednego elementu.
Nie traktuj „odpornego na wilgoć” jako synonimu „nie wymaga zabezpieczenia”
To jeden z wniosków, który warto zapamiętać przed rozpoczęciem budowy. Materiał o strukturze niewrażliwej na podciąganie kapilarne może ograniczyć jeden z mechanizmów związanych z transportem wilgoci, ale nie zastępuje poprawnego zaprojektowania i wykonania całego fundamentu.
Najlepiej widać to na przykładzie Liatop Start. Producent jednocześnie podkreśla brak efektu podciągania kapilarnego oraz fakt, że powierzchnia bloczka została przygotowana tak, aby zwiększyć przyczepność nakładanej izolacji przeciwwilgociowej.
Dlatego zamiast szukać „bloczka, którego nie trzeba izolować”, lepiej szukać materiału, który dobrze zachowuje się w kontakcie z wilgocią i pozwala wykonać fundament zgodnie z kompletną technologią przewidzianą w projekcie.
Suchszy fundament zaczyna się od świadomego wyboru, nie od jednej warstwy izolacji
Przy wyborze materiału na ścianę fundamentową warto patrzeć szerzej niż tylko na jego nośność. Istotne są właściwości związane z wodą, izolacyjność termiczna, geometria elementów, liczba spoin, możliwość murowania na cienką warstwę kleju, dostępność elementów uzupełniających oraz łatwość wykonania późniejszej izolacji przeciwwilgociowej.
Keramzytobeton daje w tym zakresie interesujące możliwości. W przypadku Liatop Start oraz BF-38 P+W producent deklaruje strukturę niewrażliwą na podciąganie kapilarne, a równocześnie oferuje rozwiązania pozwalające ograniczać liczbę spoin i docinanie elementów.
Nie ma jednak jednego bloczka najlepszego dla każdego domu. Innych parametrów może wymagać typowy budynek jednorodzinny, innych dom o podwyższonym standardzie energetycznym, a jeszcze innych konstrukcja, w której projektant przewidział ściany wykonywane z pustaków szalunkowych. Dlatego ostatecznego wyboru nie powinno się dokonywać na podstawie reklamy, jednej liczby w tabeli ani ceny za sztukę.
Najrozsądniejsza kolejność jest prosta: najpierw projekt i wymagania konstrukcyjne, później właściwości materiału związane z wilgocią i temperaturą, następnie sposób wykonania ściany, a dopiero na końcu porównanie kosztów. Właśnie wtedy wybór materiału na fundament staje się decyzją techniczną, a nie przypadkowym zakupem elementu, którego po zasypaniu wykopu już nie będzie widać.
źródło: Czamaninek
grafika: ChatGPT na podstawie materiałów producenta
