21.07.2026 
17-22 minuty 
Kostka brukowa, tarasy, obrzeża 
Nowy Świat 16 C 80-299 Gdańsk 
Zielono-niebieska infrastruktura w mieście i przy domu
Współczesne miasta oraz przestrzenie wokół domów coraz częściej funkcjonują w warunkach sprzyjających przegrzewaniu nawierzchni i szybkiemu odpływowi wód opadowych. Dlatego rośnie znaczenie zielono-niebieskiej infrastruktury, czyli rozwiązań pomagających zatrzymywać deszczówkę, ograniczać skutki gwałtownych opadów i poprawiać lokalny mikroklimat.
Do najczęściej wykorzystywanych rozwiązań należą ogrody deszczowe, rabaty retencyjne, zielone dachy, niecki i rowy bioretencyjne, zbiorniki na wodę oraz nawierzchnie przepuszczalne. Można je stosować zarówno w gęstej zabudowie miejskiej, jak i na prywatnych posesjach.
Podstawy idei zielono-niebieskiej infrastruktury pojawiły się w latach 60. i 70. XX wieku. Początkowo koncentrowano się przede wszystkim na zwiększaniu udziału zieleni w miastach. Z czasem koncepcję tę rozszerzono o infrastrukturę niebieską, związaną z gospodarowaniem wodami opadowymi.
Na przełomie XX i XXI wieku w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Japonii zaczęto wdrażać projekty łączące oba podejścia. Szarą infrastrukturę zastępowano lub uzupełniano ogrodami deszczowymi, zielonymi dachami i przepuszczalnymi nawierzchniami. Celem było zatrzymanie wody opadowej, zwiększenie udziału zieleni, obniżenie temperatury otoczenia oraz stworzenie zdrowszych warunków życia.
Dziś zielono-niebieska infrastruktura jest odpowiedzią nie tylko na wysokie temperatury, lecz także na coraz częstsze gwałtowne ulewy. Przejmując część wody, odciąża kanalizację deszczową. Rozwiązania wypracowane dla miast coraz częściej trafiają również do ogrodów i na przydomowe podjazdy.
Szczelne nawierzchnie i alarmujące wskaźniki
W wielu miastach szczelna zabudowa zajmuje od 55 do nawet 80 procent powierzchni. W efekcie znaczna część deszczówki nie wsiąka w grunt, lecz trafia bezpośrednio do kanalizacji deszczowej, a następnie do rzek.
Podczas nawalnych opadów odpływ powierzchniowy może sięgać 70–90 procent. Tak duża ilość wody szybko obciąża systemy kanalizacyjne, zwiększa ryzyko lokalnych podtopień i pogarsza bilans wodny otoczenia.
Konsekwencje uszczelnienia terenu są odczuwalne również podczas suszy i upałów. Nagrzane budynki, asfalt, betonowe place i pełne nawierzchnie brukowe oddają zgromadzone ciepło także wieczorem. Mniejsza ilość zieleni i wilgoci w gruncie dodatkowo pogarsza lokalny mikroklimat.
Zmiana tego zjawiska wymaga innego podejścia do projektowania ulic, placów, parkingów i terenów wokół domów. Woda opadowa nie powinna być traktowana wyłącznie jako problem, który trzeba jak najszybciej odprowadzić. Warto zatrzymywać ją możliwie blisko miejsca opadu i umożliwiać jej stopniowe wsiąkanie w grunt.
Ażurowe nawierzchnie wspierające retencję
Jednym z najprostszych sposobów wspierania retencji są nawierzchnie ażurowe. Wykonuje się je z betonowych płyt lub kostek o otwartej konstrukcji. Wolne przestrzenie pomiędzy elementami można wypełnić ziemią, trawą albo odpowiednim kruszywem, dzięki czemu część wody przenika do podłoża.
Takie nawierzchnie stosuje się na miejskich placach, w parkach, na parkingach, alejach, ścieżkach, miejscach postojowych oraz przydomowych podjazdach. Warunkiem skutecznego odprowadzania wody jest nie tylko wybór właściwych elementów, lecz także wykonanie odpowiedniej, przepuszczalnej podbudowy.
Przykładem rozwiązań przeznaczonych do takich realizacji jest seria Polbruk Retencja+. Obejmuje ona płyty ażurowe oraz kostki ze specjalnymi wypustkami, tworzącymi pomiędzy elementami przestrzenie biologicznie czynne. W zależności od modelu ich udział wynosi od około 12 do ponad 50 procent.
Otwarta konstrukcja umożliwia infiltrację deszczówki, wspiera jej naturalną filtrację i pomaga poprawić lokalny mikroklimat. Nawierzchnie przepuszczalne mogą również zmniejszać ilość wody spływającej podczas gwałtownych opadów oraz ograniczać nagrzewanie się otoczenia.
Zróżnicowane formaty, kolory i wzory sprawiają, że nie muszą mieć wyłącznie technicznego charakteru. Mogą być elementem nowoczesnych przestrzeni publicznych, a także spójnych aranżacji wokół domu.
Poradnik
Od miejskiego parkingu po przydomowy podjazd
Ażurowe płyty przez wiele lat kojarzono przede wszystkim z parkingami, placami oraz terenami wokół obiektów użyteczności publicznej. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów jest Polbruk Meba, czyli płyta o geometrycznej formie z kwadratowymi otworami.
Meba jest dostępna w kolorach grafitowym, szarym i czerwonym. W zależności od wariantu ma 8 lub 10 cm grubości, dlatego może być stosowana również w miejscach, po których poruszają się pojazdy o masie przekraczającej 3,5 tony. Zapewnia powierzchnię biologicznie czynną na poziomie 40,70 procent*.
Choć rozwiązanie to wywodzi się z przestrzeni miejskich, podobne płyty coraz częściej pojawiają się na prywatnych posesjach. Wykorzystuje się je na podjazdach, miejscach postojowych, ścieżkach oraz w strefach rekreacyjnych.
Duże otwory ułatwiają odprowadzanie wody, dzięki czemu nawierzchnia może szybciej wysychać po opadach. Poprawia to komfort jej użytkowania i ogranicza powstawanie rozległych kałuż.
Geometryczne wzory płyt Tech Retencja+ i Extrano
Współczesne nawierzchnie ażurowe mogą pełnić jednocześnie funkcję retencyjną i dekoracyjną. Przykładem jest Polbruk Tech Retencja+, czyli płyta o wymiarach 60 × 40 cm, której forma przypomina charakterystyczny „hasztag” lub kratę z elementami obniżonymi względem pozostałych.
Po wypełnieniu otworów ziemią albo kruszywem na powierzchni pozostają widoczne długie, rytmiczne pasy. Płyta występuje w kolorach szarym, grafitowym i latte. Można ją łączyć z pełnymi płytami, takimi jak Polbruk Plano, uzyskując spójną, nowoczesną kompozycję.
Tech Retencja+ ma 10 cm grubości, dlatego sprawdza się na ścieżkach i alejach, a także na podjazdach oraz miejscach postojowych przeznaczonych do lekkiego ruchu samochodowego. Zapewnia 51,25 procent powierzchni biologicznie czynnej*.
Inny charakter ma Polbruk Extrano. W kwadratowych płytach o boku 50 cm wykonano regularne otwory przypominające pasy na futrze tygrysa lub kubistyczne kłosy zboża. Po ułożeniu tworzą one dynamiczny, wyrazisty rysunek nawierzchni.
Extrano najlepiej prezentuje się na większych powierzchniach, między innymi na placach, skwerach i alejach, a także w reprezentacyjnych strefach wokół domu. Płyty są dostępne w kolorach szarym, nerino i grafitowym, pasujących do współczesnej architektury.
Grubość 8 cm pozwala wykorzystywać je w ruchu pieszym oraz w miejscach, w których poruszają się pojazdy o masie do 3,5 tony. Powierzchnia biologicznie czynna wynosi 11,6 procent*.
Kostki z wypustkami zamiast pełnej nawierzchni
Przepuszczalną nawierzchnię można wykonać nie tylko z płyt ażurowych. Coraz częściej stosuje się również kostki wyposażone w boczne wypustki. Po ułożeniu tworzą one pomiędzy elementami szersze szczeliny, przez które woda może przenikać do odpowiednio przygotowanej podbudowy.
Takie kostki zachowują formę zbliżoną do klasycznego bruku, dlatego dobrze wpisują się zarówno w tradycyjną zabudowę, jak i w nowoczesne otoczenie. Stonowana kolorystyka i prosta geometria pozwalają stosować je na miejskich alejach, parkingach, tarasach, podjazdach i przydomowych ścieżkach.
Polbruk Eqol Retencja+ nawiązuje formą do klasycznych kostek brukowych znanych z historycznych centrów miast. Dzięki temu może być stosowana w sąsiedztwie starszej architektury, ale pasuje również do współczesnych realizacji. Zapewnia 28,75 procent powierzchni biologicznie czynnej*.
Triada Retencja+ składa się z trzech formatów: 20 × 30, 20 × 40 oraz 20 × 50 cm. Zestaw umożliwia tworzenie zróżnicowanych, geometrycznych kompozycji, które sprawdzają się na parkowych alejach, podjazdach i tarasach. Powierzchnia biologicznie czynna wynosi 13,80 procent*.
Kostkę Triada Retencja+ można łączyć z pełną kostką Triada. Pozwala to wydzielać strefy o różnym stopniu przepuszczalności, zachowując jednolity charakter całej nawierzchni.
Na podobnej zasadzie działa Tetka Retencja+. Jest współczesną interpretacją kostki dobrze znanej z osiedli mieszkaniowych. Boczne wypustki umożliwiają uzyskanie 12,47 procent powierzchni biologicznie czynnej*, wspierając wnikanie wody do gruntu.
Tetka Retencja+ nadaje się na chodniki, aleje, parkingi oraz nawierzchnie wokół domów. Można ją zestawiać z pełną kostką Tetka. Eqol Retencja+, Triada Retencja+ i Tetka Retencja+ mają 8 cm grubości, dlatego mogą być stosowane w ruchu pieszym, na podjazdach oraz parkingach przeznaczonych dla samochodów o masie do 3,5 tony.
Palisady i obrzeża dla rabat retencyjnych
W zatrzymywaniu deszczówki liczy się nie tylko rodzaj nawierzchni. Ważną rolę odgrywa również odpowiednie kształtowanie zielonych stref, rabat i obniżonych niecek, do których może spływać woda.
Palisady i obrzeża pomagają wyznaczać miejsca przeznaczone dla roślin, zabezpieczają nasadzenia przed uszkodzeniami oraz umożliwiają tworzenie rabat, klombów, kwietników i podwyższonych donic.
Do takich zastosowań może służyć palisada Hestra. Jest dostępna w pięciu wysokościach: 40, 60, 80, 100 i 120 cm, a także w kolorach szarym, grafitowym i brązowym. Zróżnicowane wysokości pozwalają tworzyć kompozycje o nieregularnej linii oraz dopasowywać obrzeża do nierównego terenu.
W miejskich i przydomowych projektach zieleni można wykorzystać również palisadę Slim o wysokości 100 cm. Występuje ona w kolorach szarym, nerino i grafitowym. Smukła forma pasuje do nowoczesnej architektury, a jednocześnie umożliwia budowanie stabilnych donic, obrzeży rabat i wydzielonych zielonych zakątków.
Palisady Hestra i Slim mogą służyć także do zabezpieczania rabat retencyjnych. Są to obniżone nasadzenia zaprojektowane w taki sposób, aby przechwytywały wodę spływającą z sąsiednich powierzchni i zatrzymywały ją do czasu stopniowego wsiąknięcia w podłoże.
Przestrzeń działająca jak „zielona gąbka”
Wysokie temperatury, gwałtowne opady i duży udział szczelnej zabudowy sprawiają, że retencja wody staje się jednym z najważniejszych elementów projektowania współczesnych przestrzeni publicznych i przydomowych.
Nawierzchnie przepuszczalne, rabaty retencyjne oraz odpowiednio rozmieszczona zieleń pozwalają zatrzymać część deszczówki tam, gdzie spadła. Dzięki temu mniej wody trafia jednocześnie do kanalizacji, a więcej może zasilić grunt i rośliny.
Nowoczesne płyty ażurowe, kostki z wypustkami oraz palisady wspierające tworzenie zielonych stref umożliwiają projektowanie nawierzchni funkcjonalnych, trwałych i estetycznych. Tak zaplanowany plac, parking, ogród lub podjazd może działać jak „zielona gąbka” — łagodzić skutki gwałtownych opadów, ograniczać przegrzewanie otoczenia i poprawiać komfort mieszkańców.
*Źródło danych technicznych: „INFORMATOR RETENCJA+”, opracowanie Polbruk SA.
źródło i zdjęcia: Polbruk S.A.
