Prosta oczyszczalnia z drenażem kusi ceną. Kompaktowa daje większą pewność

Przydomowe oczyszczalnie ścieków z drenażem są też zwykle najmniej skuteczne, jeżeli chodzi o skuteczność rozkładu ścieków, przy ich budowie łatwo jest popełnić błędy, których konsekwencje będą poważne oraz cechuje je najwięcej ograniczeń, jeżeli chodzi o możliwość posadowienia na działce.

Jak działa oczyszczalnia ścieków z drenażem?

Typowa oczyszczalnia ścieków z drenażem składa się z zaledwie dwóch zasadniczych elementów. Pierwszym jest tzw. osadnik gnilny. To po prostu szczelny zbiornik, do którego trafiają świeże ścieki odprowadzane z budynku. Jego pojemność jest zwykle niewielka, rzadko przekracza 2 m3 (2000 l). To w nim większość składników stałych opada po prostu na dno, natomiast pozostała część po krótkim czasie przepływa do drenów, czyli perforowanych rur ułożonych w gruncie. To właśnie niewielka pojemność, a w konsekwencji fakt, że świeże ścieki przebywają w zbiorniku zaledwie kilka lub kilkanaście godzin ma zasadniczy wpływ na działanie całości. Faktycznie bowiem nawet separacja osadów stałych jest tu bardzo niedoskonała, biologiczny rozkład ścieków zachodzi w osadniku zaś jedynie w minimalnym stopniu. Te procesy mają w związku z tym miejsce dopiero w drenażu, chociaż należałoby raczej powiedzieć, że zachodzą w gruncie wokół drenów.

Dreny służą więc faktycznie nie tylko rozprowadzeniu ścieków, to w nich i w przylegającym do nich gruncie dochodzi do biologicznego rozkładu nieczystości, czyli oczyszczania ścieków. Właśnie dlatego dreny wyposaża się chociażby w wystające ponad powierzchnię terenu kominki napowietrzające, rury zakopuje się przynajmniej kilkadziesiąt centymetrów pod ziemią, grunt rodzimy wokół nich wymienia na gruby żwir lub tłuczeń. Chodzi o to, aby stworzyć właściwe warunki do rozwoju mikroorganizmów, które rozkładają nieczystości.

W typowej oczyszczalni z drenażem większość procesów rozkładu ścieków zachodzi dopiero w gruncie wokół drenów, fot. POZPLAST

Zasadniczy kłopot z przydomową oczyszczalnią drenażową polega jednak na tym, że w rzeczywistości bardzo trudno przewidzieć poziom skuteczności całego procesu. Będzie ona zależna chociażby od ilości powstających ścieków, temperatury zewnętrznej, rodzaju gruntu. Nawet tak proste zabiegi jak zwiększenie pojemności osadnika i regularne aplikowanie preparatów bakteryjnych wspomagających rozkład może mieć zasadniczy wpływ na działanie tego typu oczyszczalni. Ostatecznie, to od sposobu wykonania takiej oczyszczalni, następnie zaś sposobu jej użytkowania zależy na ile cały proces będzie skuteczny.

Czym charakteryzuje oczyszczalnia ścieków kompaktowa?

Przydomowe oczyszczalnie ścieków określane jako kompaktowe, często również jako biologiczne, to tak naprawdę bardzo zróżnicowane konstrukcje. Odmienna może być ich budowa, wielkość, skuteczność oczyszczania itd. Co więc je łączy? Przede wszystkim sama zasada działania, w zasadniczy sposób odmienna od tradycyjnych oczyszczalni z drenażem. Mianowicie, w przypadku oczyszczalni kompaktowych zasadnicza część procesu oczyszczania, czyli rozkładu ścieków, nie zachodzi w gruncie lecz wewnątrz oczyszczalni. Ta składa się ze zbiornika podzielonego na kilka komór, ewentualnie z kilku połączonych szeregowo zbiorników. To w kolejnych komorach ścieki są poddawane „obróbce” - wytrąceniu zanieczyszczeń stałych, napowietrzaniu, rozprowadzaniu na powierzchni tzw. złoża biologicznego czy tarcz pokrytych błoną złożoną z mikroorganizmów, dla których ścieki są pożywką. Wariantów tych procesów jest mnóstwo. Tak naprawdę, każdy z producentów oferuje coś innego. Oczywiście, poszczególne rozwiązania mogą być w mniejszym czy większym stopniu podobne, jednak to niezrozumiałe lub w ogóle niedostrzegalne dla laika detale będą decydować o ostatecznych efektach.

Przydomowa oczyszczalnia kompaktowa niemal nie wymaga obsługi i jest przyjazna dla środowiska, fot. EKO HOUSE Technologie Ekologiczne

Charakterystyka poszczególnych modeli przydomowych oczyszczalni kompaktowych, osiągany stopień neutralizacji zanieczyszczeń (stopień oczyszczenia ścieków), trwałość, bezawaryjność, koszty eksploatacji mogą się w istotny sposób różnić. Dlatego tak ważne jest doświadczenie i renoma producenta. Ponadto bardzo ważny jest fachowy dobór oczyszczalni do potrzeb konkretnego inwestora, liczby domowników, specyfiki działki. Tym powinien zająć się naprawdę dobry fachowiec. To tym ważniejsze, że przecież poszczególni inwestorzy mają odmienne potrzeby. Jeden będzie chciał oczyścić ścieki aż do tego stopnia, żeby tzw. wodą pościekową móc podlać trawnik i rabaty z kwiatami, innemu wystarczy odprowadzenie do drenażu. Ale priorytetem może być równie dobrze jak najmniejsza powierzchnia zajmowana przez oczyszczalnię. Tak naprawdę to zróżnicowanie jest jednym z największych atutów oczyszczalni kompaktowych. O ile świadomie z niego skorzystamy, to mamy wszelkie szanse znaleźć wariant oczyszczalni niemal idealnie dopasowany do naszych potrzeb.

Podkreślenia wymaga też fakt, że oczyszczalnię kompaktową można użytkować na każdej działce, niezależnie od tego jaki na niej jest grunt, jak wysoko znajduje się zwierciadło wód gruntowych, na ile jest ona zabudowana, porośnięta roślinami o głębokim systemie korzeniowym itd. To wszystko wynika z faktu, że praktycznie cały proces oczyszczania zachodzi jeszcze przed wprowadzeniem czegokolwiek do gruntu. Te procesy mają miejsce wcześniej, we w pełni kontrolowanych warunkach, w komorach wewnątrz oczyszczalni.

Czy obsługa przydomowej oczyszczalni ścieków jest łatwa?

Oczyszczalnie przydomowe nie są urządzeniami całkowicie bezobsługowymi. Jednak wymagany sposób zaangażowania i jego częstotliwość nie są kłopotliwe, praktycznie dla nikogo nie powinny stanowić problemu. Absolutnie nie ma tu porównania z szambami, które trzeba przecież opróżniać nawet dwa razy w ciągu miesiąca. Wprawdzie trzeba uczciwie przyznać, że w przypadku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej takich czynności nie ma wcale, jednak pamiętajmy, że oczyszczalnia jest w praktyce rozwiązaniem konkurencyjnym nie wobec publicznej sieci, lecz wobec szamba.

Oczyszczalnia przydomowa działa automatycznie. Zwykle raz do roku zamawiamy przegląd techniczny, ewentualnie dodajemy bakterie raz w miesiącu, fot. HABA

Czynności obsługowe dotyczące przydomowej oczyszczalni ścieków nie są specjalnie kłopotliwe. Zwykle obejmują one jedynie:

• dodawanie preparatów mikrobiologicznych, np. raz w miesiącu;
• przegląd techniczny, zwykle raz w ciągu roku;
• usuwanie nagromadzonych osadów, co zależnie od typu i wielkości oczyszczalni może być wymagane np. 2 razy w ciągu roku, albo nawet zaledwie raz na kilka lat.

Warto jednak zaznaczyć, że przede wszystkim trzeba przestrzegać zaleceń producenta konkretnej oczyszczalni. Zgodnie z nimi częstotliwość wyżej wymienionych zabiegów może być zaś rozmaita.

Dodawanie preparatów mikrobiologicznych do oczyszczalni

Uzupełnianie preparatów mikrobiologicznych to rzecz powszechna, chociaż nie wszyscy producenci tego wymagają. Trzeba bowiem podkreślić, że bakterie w oczyszczalni to swoista żywa kultura. Organiczne składniki ścieków są dla nich pokarmem, mnożą się więc i w ten sposób samoczynnie odnawiają. Problemem jest natomiast ewentualna dłuższa przerwa w dopływie ścieków (np. wakacyjny wyjazd), długotrwały nadmierny spadek temperatury, używanie silnych środków chemicznych (np. stężonych detergentów). Czasem, dosłownie zabić pożyteczne mikroorganizmy, potrafi nawet kuracja antybiotykowa u domowników. Dlatego po takich zdarzeniach zalecane jest podanie dużej dawki preparatów mikrobiologicznych, jako nowej tzw. dawki startowej.

Przegląd techniczny przydomowej oczyszczalni ścieków

Regularne, zwykle coroczne, przeglądy oczyszczalni ścieków to standard, zresztą rzecz zupełnie normalna w przypadku rozmaitych domowych urządzeń i instalacji. Nie powinno się ich przy tym traktować jako czegoś co robimy tylko po to, aby nie utracić gwarancji. Także po jej zakończeniu regularne przeglądy są jak najbardziej potrzebne. Dzięki nim udaje się utrzymać wszystko w należytym stanie technicznym i zapobiec awariom. To szczególnie ważne w przypadku oczyszczalni kompaktowych, które są tak naprawdę dość złożonymi urządzeniami.

Usuwanie nagromadzonych osadów

Jeżeli chodzi zaś o regularne usuwanie nagromadzonych osadów, to przede wszystkim trzeba pamiętać, że ich powstawanie jest procesem całkowicie naturalnym i po prostu nieuniknionym. Oczyszczanie ścieków to przecież ich rozkład, prowadzący ostatecznie również do powstawania nierozpuszczalnych substancji mineralnych. Problemem jest raczej to, że w prostych oczyszczalniach drenażowych zbyt wiele osadów trafia wraz ze ściekami do drenów, stopniowo powodując ich zamulenie i nasycenie gruntu. W naprawę skutecznej oczyszczalni te substancje powinny zostać wychwycone na wcześniejszym etapie i poddane procesom rozkładu. Jednak trzeba podkreślić, że częstotliwość opróżniania oczyszczalni z osadów zależy od wielu czynników, poczynając od ilości wytwarzanych ścieków oraz pojemności oczyszczalni. Warto dodać, że nie zawsze konieczne jest wywożenie osadów przez szambowóz. Niekiedy instrukcja użytkowania oczyszczalni przewiduje możliwość ich kompostowania, a następnie wykorzystania jako nawozu dla roślin. To rozwiązanie najbardziej ekologiczne i najtańsze dla właściciela działki.