Od wielkości wnętrz w dużej mierze zależy ich funkcjonalność i wygoda mieszkańców. Zakłada się, że ich łączna powierzchnia w przypadku czteroosobowej rodziny powinna wynosić 120-150 m² (nie licząc garażu).
Jeśli dotychczas rodzina mieszkała w mieszkaniu o powierzchni np. 60 m², wystarczający może być nawet niezbyt duży dom, około 100 m². Większy, np. 200 m², będzie wygodniejszy, ale też droższy. Dla 5-6-osobowej rodziny optymalna powierzchnia użytkowa to 150-250 m².
Na wybór wielkości budynku wpływa jednak wiele czynników, w tym możliwości finansowe oraz powierzchnia i rodzaj działki. Liczy się też układ pomieszczeń. Powinien zapewniać podział na strefy (dzienną, nocną, gospodarczą) i wygodną komunikację. W okolicach kuchni warto zlokalizować spiżarnię, na parterze często planuje się WC, a na poddaszu dużą łazienkę. Budynki z kilkoma wnętrzami o podobnej wielkości łatwiej dostosowywać do zmieniających się warunków życiowych rodziny. Jeśli powierzchnie są mocno zróżnicowane, z góry narzucają funkcję każdego pomieszczenia.
Na temat optymalnej wielkości poszczególnych pomieszczeń piszemy poniżej. Z metrażem nie warto przesadzać, dużą przestrzeń trzeba ogrzać, co podnosi rachunki, a przy każdym remoncie jest więcej do zrobienia. Podane metraże to wytyczne projektowe i ergonomiczne, a nie przepisy. Wymagania prawne (kubatura i wysokość) dotyczą tylko pomieszczeń z kotłem lub urządzeniami gazowymi i omawiamy je w sekcji o kotłowni.
Wiatrołap powinien mieć co najmniej 3-4 m², a komfortowy jest przy 5-7 m². Zbyt ciasny to częsty błąd inwestorów, gdy wchodzą 2-3 osoby, brakuje miejsca na zdjęcie butów i kurtek. Musi się tu zmieścić szafa o głębokości 60-65 cm, siedzisko oraz swobodne otwieranie drzwi wejściowych i wewnętrznych.
W domach o powierzchni 100-140 m² przedpokój zajmuje zwykle 6-10 m², w większych 10-14 m². Orientacyjnie ciągi komunikacyjne to 8-12% powierzchni kondygnacji. Zbyt rozbudowany hol marnuje powierzchnię użytkową i podnosi koszt budowy, a zbyt ciasny utrudnia poruszanie się. Korytarz powinien mieć minimum 90 cm szerokości, a wygodnie jest przy 110-130 cm, gdy trzeba wnieść meble lub minąć się z drugą osobą.
Jeśli nie jest tu planowane miejsce do spożywania posiłków, jej powierzchnia w domu dla czterech osób powinna wynosić 7-10 m². Gdy natomiast planowany jest tutaj również stół z krzesłami - potrzeba minimum 12 m². Najbardziej komfortowe byłoby zaś 16-18 m².
Oddzielna jadalnia wymaga co najmniej 9 m². Jeśli jest taka możliwość, warto zwiększyć ten metraż do 12-16 m². Standardowa szerokość stołu jadalnianego wynosi 80 cm - stąd przyjmuje się, że minimalna szerokość pomieszczenia to 240 cm.
Pokój dzienny dla czteroosobowej rodziny, w którym jest również miejsce na stół (a więc możliwość spożywania wspólnych posiłków), powinien mieć co najmniej 20 m². Reprezentacyjne, otwarte wnętrza są niekiedy dużo przestronniejsze - 30-40 m² lub jeszcze więcej. Jeśli w salonie nie planujemy kącika jadalnianego, wystarczy 18 m². Pomieszczenie nie powinno być węższe niż 3,6 m, ponieważ meble wypoczynkowe (kanapa, fotele itd.) zajmują znaczną ilość miejsca.
Powierzchnia sypialni czy pokoi dzieci wynosi zwykle 8-15 m². W mniejszych wnętrzach trudno bowiem zmieścić pojemną szafę o pełnej głębokości 60 cm, rozmaite szafki itp. Pokój dziecięcy z dwoma łóżkami oraz tzw. sypialnia rodziców powinny mieć minimum 12 m². Wygodniej, jeśli jest to 16-20 m². Na pokój jednoosobowy czy gabinet (pracownię) ostatecznie wystarczy 8-11 m².
W domu jednorodzinnym warto wygospodarować miejsce na dużą wspólną łazienkę, a dodatkowo mniejszą przy sypialni rodziców i toaletę z natryskiem w strefie dziennej na parterze (komfortowe rozwiązanie dla gości). Najmniejsza łazienka bez WC może mieć powierzchnię 4 m², a z WC 5 m². Na oddzielne WC potrzeba około 1,5 m² (w optymalnej wersji 2-3 m²). Duże wygodne łazienki mają 6-8 m², a przestronne pokoje kąpielowe nawet 15-20 m².
Na 3-4 m² zmieszczą się pralka, suszarka w słupku, kosze na pranie oraz zlew lub umywalka. Jeśli pralnia ma służyć także do suszenia i prasowania, potrzeba 5-8 m². Około 6-7 m² daje miejsce na rozkładaną suszarkę, deskę do prasowania i szafkę na detergenty oraz pościel. Najlepiej ulokować ją blisko sypialni, na piętrze lub poddaszu, żeby nie nosić koszy po schodach.
Przepisy nie określają minimalnej powierzchni kotłowni w metrach kwadratowych. Wymagają natomiast minimalnej kubatury i wysokości pomieszczenia. Podane niżej metraże to praktyczne zalecenia, które wynikają z konieczności zmieszczenia kotła, zasobnika, bojlera i rozdzielaczy ogrzewania podłogowego oraz zachowania miejsca na obsługę. Zależą od rodzaju źródła ciepła.
Kotłownię gazową lub z pompą ciepła często łączy się z pralnią. Takie pomieszczenie o podwójnej funkcji ma wtedy 6-8 m².
Przy kuchni warto zaplanować przynajmniej niewielką, 1,5-2 m² spiżarnię, a przy sypialni garderobę. Spiżarnia i garderoba są wygodniejsze, gdy mają po kilka metrów kwadratowych. Powierzchnia pozostałych pomieszczeń gospodarczych powinna wynosić minimum 3-4 m².
Na jednostanowiskowy potrzebujemy 14-18 m², w wersji bardziej komfortowej 20-25 m². Garaż na dwa samochody musi mieć przynajmniej 27-30 m² (jeszcze lepiej, gdy będzie to 32-40 m²). Niektórzy inwestorzy przeznaczają na tę przestrzeń nawet 50 m².
6
