Dlaczego szary styropian odpada?

Print image
Copy link image
time image Artykuł na: 17-22 minuty
Dlaczego szary styropian odpada?

Szary styropian izoluje lepiej niż biały. Ma jednak specyficzne cechy, które przy braku wiedzy lub staranności ze strony wykonawców potrafią przysporzyć niemałych problemów. Przede wszystkim nie wolno go wystawiać na bezpośrednie działanie słońca.

aktualizacja: 2019-07-12 10:59:25
Czego dowiesz się z artykułu?
  • Dlaczego szary styropian jest bardziej narażony na uszkodzenia podczas układania go na elewacji?
  • Jaki będzie efekt zbyt dużego nasłonecznienia szarego styropianu?
  • Szary styropian i słońce - ile wytrzymają kołki i klej?
  • Jak zabezpieczyć szary styropian podczas montażu?

Każdy materiał sprawdzi się dobrze i posłuży przez lata tylko wówczas, gdy zostanie użyty zgodnie z przeznaczeniem, we właściwym miejscu, przez obeznanego z nim i starannego wykonawcę. Przykładów jest mnóstwo. Gipsowego tynku i anhydrytowego jastrychu nie powinno się układać w miejscach narażonych na wilgoć, wełnę mineralną na elewacji trzeba koniecznie chronić przed deszczem.

Nie inaczej jest w przypadku styropianu. Na szczególną uwagę zasługuje ten szary. Staje się bowiem coraz popularniejszy, zaś postępowanie z nim dokładnie tak samo jak z tradycyjnym białym może narazić inwestora i wykonawcę na poważne kłopoty. Nie znaczy to bynajmniej, że sam szary styropian jest zły. Po prostu ma swoje specyficzne cechy, które trzeba koniecznie uwzględnić przy ocieplaniu ścian.

Kłopoty to raczej efekt "czynnika ludzkiego", rutyny wykonawców i zaniedbania zaleceń jasno sformułowanych przez producentów styropianu. Podstawą jest zabezpieczenie szarego styropianu przed bezpośrednim nasłonecznieniem powodującym przegrzanie i jego bardzo staranne przyklejenie.

SILNE NASŁONECZNIENIE: BIAŁY KONTRA SZARY STYROPIAN

Zwykły biały styropian nigdy nie nagrzewa się zbyt mocno pod wpływem słońca, nawet jeżeli jest ono intensywne, a elewacji nic nie zacienia. Po prostu biała powierzchnia odbija znakomitą większość padającego promieniowania słonecznego. Czarny lub szary styropian zaś wręcz przeciwnie - pochłania promieniowanie, a jego powierzchnia i wierzchnia warstwa nagrzewają się bardzo mocno. To nieunikniona konsekwencja różnicy w kolorze. Dobitnie można się o tym przekonać dotykając karoserii białego i czarnego samochodu stojących w pełnym słońcu na parkingu. O ten drugi czasem można się niemal oparzyć.

Styropian również się nagrzewa i mamy ogromną różnicę pomiędzy jego rodzajami. W pełnym słońcu temperatura powierzchni szarych płyt może sięgać nawet 100°C, podczas gdy białe są o ok. 50°C chłodniejsze. Oczywiście, tak wysoka temperatura to wartości skrajne, notowane w sezonie letnim, w pełnym słońcu i przy bezwietrznej pogodzie. Niemniej jednak uświadamia nam to jak mocno potrafi nagrzać się powierzchnia czarnego styropianu. Dochodzi wówczas do najbardziej widowiskowych uszkodzeń - materiał ulega po prostu stopieniu.

W praktyce rzadko jest aż tak źle, ale warto zapamiętać, że również przy znacznie słabszej operacji słońca białe płyty mają o ok. 50°C niższą temperaturę. A to oznacza, że biały styropian bezpośrednie nasłonecznienie znosi bez szwanku. Jego płyty odkształcą się tylko minimalnie na skutek zmian temperatury, za to szare pozostawione bez osłony - ucierpią.

Przy intensywnym nasłonecznieniu szpara pomiędzy siatkami zacieniającymi wystarczyła, żeby styropian uległ stopieniu
Przy intensywnym nasłonecznieniu szpara pomiędzy siatkami zacieniającymi wystarczyła, żeby styropian uległ stopieniu. (fot. Archiwum Pawła Krause)

EFEKT NAGRZANIA SZAREGO STYROPIANU - ROZSZERZANIE I KURCZENIE

Wytopienia przemawiają do wyobraźni, uświadamiają jak mocne może być oddziaływanie słońca. Jednak to nie one są największym zagrożeniem dla jakości i trwałości ocieplenia na elewacjach. Główny problem to odkształcanie się płyt, ich naprzemienne rozszerzanie się i kurczenie pod wpływem zmian temperatury, gdy są wystawione na słońce.

Rozszerzalność temperaturowa to zjawisko powszechne wokół nas. Ze względu na nią projektuje się choćby dylatacje, w formie zazębiających się stalowych grzebieni, na jezdni mostów i wiaduktów. A przecież są to potężne i z pozoru zupełnie stabilne, żelbetowe konstrukcje. Kompensację ruchów termicznych przewiduje się także układając podłogi, rurociągi itd.

Efektem odkształcania się styropianu jest powstanie kilkumilimetrowych szczelin pomiędzy płytami
Efektem odkształcania się styropianu jest powstanie kilkumilimetrowych szczelin pomiędzy płytami. W takiej sytuacji najpewniej oderwały się one od podłoża. (fot. Swisspor)

Odkształcenia płyt styropianu ułożonego na elewacjach są pod pewnymi względami szczególnie kłopotliwe.

  • Po pierwsze, zachodzą bardzo szybko. Styropian, jako materiał bardzo lekki, nagrzewa się i stygnie błyskawicznie, a dokładniej rzecz biorąc zmianom temperatury ulega przede wszystkim jego powierzchnia i pierwszych kilka centymetrów grubości. Duże zmiany obserwujemy w ciągu minut, wystarczy krótkotrwałe zasłonięcie słońca przez chmury i już mamy naprzemienne nagrzewanie się i stygnięcie. Co z kolei oznacza ruchy płyt względem podłoża i ich odkształcanie się. Ma to fatalny wpływ na świeżą zaprawę klejową, którą mocuje się ocieplenie (do tego jeszcze wrócimy).

  • Po drugie, płyty ocieplenia układa się na elewacji bardzo ciasno, na styk. To oczywiste, bo chcemy przecież, żeby termoizolacja tworzyła ciągłą warstwę (bez szpar). Jednak zmiana wymiarów nagrzewających się płyt powoduje, że zaczynają one na siebie napierać. I są to duże siły, porównywalne z obciążeniem płyty 15 kg odważnikiem. Cały czas pamiętajmy, że dzieje się to, gdy mocowanie do ścian jest bardzo słabe - klej jeszcze nie zdążył związać, kołków jeszcze nie ma.

  • Po trzecie, płyty odkształcają się wyginając się w łuk, co prowadzi do ich oderwania od podłoża (ściany). To konsekwencja naprężeń wewnętrznych materiału, który nie rozgrzewa się równomiernie. Warstwa wierzchnia ma przecież wyższą temperaturę niż styropian w głębi. Ponadto poszczególne płyty często nie są jednakowo wystawione na słońce. Mogą je częściowo zacieniać rusztowania, mniej lub bardziej starannie rozwieszone na tych rusztowaniach siatki, okapy dachu, pobliskie drzewa i budynki. W przypadku białego styropianu nie jest to specjalnie odczuwalne, bo i tak zbytnio się on nie nagrzewa. Jednak w przypadku szarego różnice pomiędzy zacienionymi i nasłonecznionymi częściami tej samej płyty potrafią przekraczać 40°C.

  • Po czwarte, płyty naprzemiennie rozszerzając się i kurcząc nigdy nie wracają całkiem do swoich pierwotnych wymiarów. W efekcie po dniu czy dwóch na nasłonecznionej elewacji mamy płyty które nie tylko ledwo trzymają się podłoża (o ile całkiem nie odpadły), ale dodatkowo pomiędzy nimi pojawiły się szczeliny, a ocieplenie nie tworzy już równej płaszczyzny.
Szary styropian na elewacji - działanie słońca powoduje naprzemienne rozszerzanie się i kurczenie płyt
Działanie słońca powoduje naprzemienne rozszerzanie się i kurczenie płyt. W efekcie wyginają się i odspajają od podłoża, a pomiędzy nimi powstają szczeliny. (fot. Swisspor)

ILE WYTRZYMA KLEJ I KOŁKI?

Kiedy widzimy na budowie, że płyty styropianu odspoiły się od podłoża albo całkiem odpadły od ściany, to często pierwsza myśl jest taka, że pewnie zostały źle przyklejone lub klej był wadliwy. Ewentualnie podłoże było źle przygotowane, nie zapewniło wystarczającej przyczepności. Takie wnioski są bardzo często słuszne w przypadku białego styropianu, odnośnie szarego już niekoniecznie.

Oczywiście, niestaranność wykonawców, choćby klejenie tylko na placki, bez pasma zaprawy klejowej na obwodzie płyty i pokrycie klejem zbyt małej części płyty to na polskich budowach powszechne zjawisko.

W przypadku białego styropianu takie niedoróbki, choć również szkodliwe, nie powodują natychmiastowych problemów. Ale już wystawiony na słońce szary tego nie wytrzyma. Stąd właśnie jego odpadanie na nasłonecznionych elewacjach, podczas, gdy od północnej i wschodniej strony trzyma się dobrze. Nawet klejony bardzo starannie i z użyciem wysokiej jakości kleju może i tak odpadać, jeżeli pada na niego intensywne promieniowanie słoneczne.

Prawidłowe przyklejanie styropianu
Prawidłowo nałożony klej to kilka placków i pasmo na całym obwodzie. (fot. Termo Organika)

Sytuację dodatkowo utrudnia fakt, że powierzchnia szarego styropianu jest bardziej śliska, o gorszej przyczepności, niż białego. W związku z tym w instrukcjach producentów pojawia się zalecenie, żeby przed klejeniem matowić powierzchnię płyt przecierając je pacą-zdzierakiem. Teoretycznie powinno to poprawiać przyczepność. Jednak w praktyce korzyści okazują się wątpliwe, bo z płyt trudno jest dokładnie usunąć cały powstający wówczas pył. A wtedy zamiast poprawy - mamy pogorszenie.

Trzeba przyjąć, że na świeżo przyklejone płyty z szarego styropianu po prostu nie może padać bezpośrednie, intensywne promieniowanie słoneczne. Ich niewielkich ruchów, spowodowanych naprzemiennym rozszerzaniem i kurczeniem się, nie wytrzyma żadna świeża spoina z kleju na bazie cementu. Trzeba sobie uświadomić, że podawana w kartach technicznych wytrzymałość takiego kleju ma tu niewiele do rzeczy.

Jest to bowiem wytrzymałość osiągana już po jego całkowitym związaniu (nawet po 28 dniach). Zupełnie nieporównywalna z odpornością spoiny, która dopiero zaczyna wiązać. W związku z tym traci już elastyczność, typową dla świeżej masy, a brak jej jeszcze wytrzymałości. Wówczas nawet minimalne ruchy płyt ją rozerwą, a przynajmniej bardzo poważnie osłabią.

Paradoksalnie, już lepiej jeżeli płyty w takiej sytuacji odpadną, niż pozostaną na ścianie ledwo się trzymając, odkształcone i ze szczelinami. Skoro odpadły, to po prostu nie da się uniknąć układania ocieplenia na nowo. Bardziej starannie i zacieniając elewacje siatkami, tak jak nakazują instrukcje producentów.

Gorzej, jeżeli ocieplenie "tylko" się zdeformowało, ale nie odpadło. Wówczas u wykonawcy pojawia się potężna pokusa, żeby je jakoś odratować - wyrównać, uzupełnić szpary, czym prędzej przykołkować i zaciągnąć z wierzchu klejem na siatce. Przy braku fachowego nadzoru udaje się w ten sposób ukryć problem. Jednak po kilku latach okazuje się, że ocieplenie trzymają na ścianie tylko kołki, siatka z klejem i tynk. Uwidaczniają się spojenia pomiędzy płytami, rozwijają się na nich glony i pleśń, elewacja robi się nierówna. Ocieplenie należy zerwać i ułożyć od nowa. A to znacznie większy kłopot i koszt, niż docieplanie surowych ścian nowego domu.

Elewacji z odspojonym styropianem nie wolno dalej wykańczać
Elewacji z odspojonym styropianem nie wolno dalej wykańczać. Otynkowanie zamaskuje wady jedynie na krótko, a po kilku latach całość i tak trzeba będzie zerwać. (fot. Termo Organika)

Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!

JAK CHRONIĆ SZARY STYROPIAN PODCZAS UKŁADANIA NA ELEWACJI?

Jeżeli decydujemy się na szary styropian, podstawową zasadą powinno być jego zacienianie siatkami rozpiętymi na rusztowaniach. I to rozpiętymi bardzo starannie, tak żeby zacienienie było faktycznie skuteczne. Taki wymóg powszechnie znajdziemy w instrukcjach producentów styropianu i systemów ociepleń. Jego zignorowanie to proszenie się o kłopoty. Powinniśmy liczyć się też z faktem, że w takiej sytuacji nie uzyskamy niczego w ramach gwarancji.

Postępując niezgodnie z wymaganiami producenta, tracimy ją niejako automatycznie. Możemy co najwyżej wystąpić z roszczeniami wobec wykonawcy, bo problem wynika wówczas nie z jakiejś wady samego materiału, lecz z jego niewłaściwego użycia.

Jeżeli decydujemy się na szary styropian, na rusztowaniach należy koniecznie rozpiąć siatki zacieniające
Jeżeli decydujemy się na szary styropian, na rusztowaniach należy koniecznie rozpiąć siatki zacieniające. (fot. Austrotherm)

Co jednak zrobić, jeżeli nie mamy dość zaufania do ekipy wykonującej ocieplenie ani możliwości nadzorowania czy elewacje są faktycznie dobrze osłonięte? Radykalny krok to rezygnacja z szarego styropianu na rzecz białego dobrej jakości (o możliwie niskim współczynniku przenikania ciepła), ewentualnie również pogrubienie jego warstwy.

Można jednak zdecydować się również na zastosowanie szarego styropianu z białą warstwa zewnętrzną. Takie produkty dostępne są na rynku już od kilku lat. Zachowują one bardzo dobre właściwości termoizolacyjne szarego styropianu, zaś cienka, biała warstwa zewnętrzna powoduje, że odbijają padające promieniowanie słoneczne i nie nagrzewają się. Temperatura takich płyt poddanych działaniu słońca jest zaledwie o kilka stopni wyższa niż tradycyjnego, w całości białego, styropianu. W tym przypadku zacienianie jest po prostu zbędne.

Bywa też, że zamiast kleju cementowego do mocowania płyt używa się klejów poliuretanowych w postaci pianki. Taki klej od razu zyskuje dużą wytrzymałość, ponadto nie traci elastyczności. Jednak w przypadku szarego styropianu, nie należy go traktować jako czegoś zamiast zacienienia, tylko raczej jako jego uzupełnienie. Na słońcu i tak płyty mogą się zdeformować, choćby klej wytrzymał.

Jarosław Antkiewicz
fot. otwierająca: Archiwum Pawła Krause

Zdaniem naszych Czytelników

time image

Gość moe

07 Lip 2019, 19:10

Bez różnicy czy styropian jest szary czy biały, jeśli odpada to znaczy że materiały użyte do ocieplenia były marnej jakości albo prace były wykonane niepoprawnie. Jeśli chcemy mieć dobrą, skuteczną termoizolację to nie możemy na niej oszczędzać.

Wiecej na Forum BudujemyDom.pl

Dodaj komentarz

time image
time image
Zobacz inne artykuły
Izolacja dachu wełną przy nierównych krokwiach
Izolacja dachu wełną przy nierównych krokwiach
Zadaj pytanie ekspertowi Masz wątpliwości lub dodatkowe pytania? Napisz do nas!
expert image
Akceptowane formaty plików: 'jpg', 'jpeg', 'gif', 'bmp', 'png'. Dodawanie wielu plików - wciśnij CTRL.
Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Administrator danych osobowych: AVT-Korporacja sp. z o.o. z siedzibą: ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa. Cel przetwarzania danych: udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Okres przetwarzania danych: Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w tym konkretnym przypadku, do czasu udzielenia odpowiedzi. Masz prawo do: dostępu do Twoich danych, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych lub ich przenoszenia. Możesz: odwołać zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych, zażądać, by Twoje wszystkie dane zostały usunięte. Podstawy prawne: art. 5, 6, 12, 13 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Czytaj więcej
Dodano plik do wysłania
Poradnik
Cenisz nasze porady? Możesz otrzymywać najnowsze w każdy czwartek!
Budujemy Dom
9,95 zł tylko teraz!
Teraz za darmo!
Od teraz, dla wszystkich! Wystarczy, że się zalogujesz. A otrzymasz dostęp do wszystkich artykułów z papierowego BudujemyDom! Całkowiecie za darmo!
Dom Energooszczędny Vademecum 2019

Dom Energooszczędny Vademecum

Jak zbudować dom energooszczędny

ABC Budowania 2019

ABC Budowania

To, co koniecznie musisz wiedzieć, żeby Twój pierwszy dom był dla Ciebie, a nie dla wroga

Wnętrza 2019

Wnętrza

Nowoczesne, stylowe, piękne wnętrza - zasady, porady, inspiracje

Czas na Wnętrze lipiec - sierpień 2019

Czas na Wnętrze

Od inspiracji do realizacji

Twój Dom Twój Styl 2019

Twój Dom Twój Styl

Poradnik shoppingowy

Budujemy Dom lipiec - sierpień 2019

Budujemy Dom

Dla budujących dom i wykonawców

Dom Polski 2019

Dom Polski

Jak zbudować dom tańszy niż mieszkanie

Nowoczesne Instalacje 2019

Nowoczesne Instalacje

Jak zbudować dom energooszczędny