Zaprawa murarska jako ważny element wykonania murów
Zaprawa murarska jako ważny element wykonania murów
Mur jest kompozytem składającym się z elementów murowych powiązanych zaprawą. Oprócz elementów murowych istotna jest zaprawa murarska. Zaprawy murarskie powinny być dopasowane do elementów murowych w kontekście ich właściwości użytkowych oraz ich odchyłek wymiarowych, techniki wznoszenia murów oraz tego, że w murach są miejsca, które należy wzmocnić np. specjalnym zbrojeniem.
spajają elementy murowe - ważna jest odpowiednia przyczepność pomiędzy zaprawą i elementami murowymi. Zaprawa ma zapewnić wymaganą wytrzymałość muru w zależności od rodzaju obciążenia: na ściskanie, zginanie i ścianie,
przenoszą równomiernie obciążenia pomiędzy elementami murowymi (bloczkami, pustakami, cegłami) - dlatego należy zadbać o równomierne rozłożenie zaprawy na powierzchniach łączonych elementów,
zapewniają szczelność (brak szczelności to np. przenikanie wody i wilgoci, mostki akustyczne, pogorszenie bezpieczeństwa pożarowego brak szczelności pożarowej itp.),
zapewniają odpowiednią odkształcalność muru - dzięki zawartości wapna i innych dodatków zaprawa jest elastyczna i ogranicza w ten sposób (oczywiście w tylko w pewnym zakresie) ryzyko powstawania pęknięć i zarysowań,
pełnią rolę "sączka" - jest to szczególnie ważne w przypadku murów nieotynkowanych, wykonanych z elementów murowych o niskiej absorpcji (nasiąkliwości) wody, a tym samym również wolniej wysychających - dodatek wapna w zaprawie ułatwia wysychanie zawilgoconego muru, zaprawa cementowa stanowi większą barierę dla wilgoci,
powinny zapewnić odpowiednią izolacyjność cieplną muru (nie powinny tworzyć mostków termicznych) - dotyczy to zapraw stosowanych w murach jednowarstwowych bez ocieplenia,
powinny stwarzać możliwość wykonania wzmocnień murów (czyli ulokowania zbrojenia w murze w miejscach, w których powinno się mury wzmocnić),
powinny dać możliwość wykonania połączeń pomiędzy murami (np. jeśli połączenia wykonuje się za pomocą specjalnych łączników stalowych, to powinny umożliwić usytuowanie ich w grubości spoiny),
powinny zapewniać możliwość dopasowania elementów stosowanych w murach (chodzi o nadproża, które układa się na murze na zaprawie murarskiej).
Zaprawy murarskie a elementy murowe
Obecnie najczęściej stosowane elementy murowe to bloczki lub pustaki, czyli elementy, które mają dosyć duże i dokładne wymiary. Oznacza to, że można je murować zarówno na zaprawy murarskie do cienkich spoin, zaprawy zwykłe a także kleje poliuretanowe. Dokładność wymiarowa elementów murowych nie narzuca sposobu murowania, ale daje możliwości ich wykonania. Jeśli elementy murowe są równe a ich odchyłki wymiarowe umożliwiają zastosowanie zaprawy murarskiej do cienkich spoin, to można zastosować zaprawę do cienkich spoin. Jeśli jednak wykonawca nie chce murować precyzyjnych elementów murowych na cienkie spoiny, to może je murować na zaprawę zwykłą.
Ważne jest też, by zaprawa murarska nie miała zbyt niskiej i zbyt wysokiej wytrzymałości na ściskanie. Zaprawa powinna mieć wytrzymałość na ściskanie zbliżoną do wytrzymałości elementów murowych.
Ściany wewnątrz budynku (fot. Tomasz Rybarczyk)
Rodzaje zapraw murarskich
Najczęściej stosowane zaprawy murarskie to zaprawa do cienkich spoin oraz zaprawa zwykła (cementowa lub cementowo-wapienna). Są też zaprawy tzw. lekkie, czyli zaprawy ciepłochronne - chociaż już się ich raczej nie stosuje. Od jakiegoś czasu do wykonywania murów stosuje się również kleje poliuretanowe, które nie możemy nazywać zaprawami, ponieważ nie podlegają normie zharmonizowanej [1].
Zaprawy murarskie różnią się m.in. grubością wykonywanej spoiny, sposobem nanoszenia, właściwościami, przeznaczeniem i zużyciem. Grubości spoin w murach wynikają z normy murowej [2]. Spoiny wsporne (poziome) i spoiny czołowe (pionowe) wykonane z użyciem zapraw murarskich do cienkich spoin powinny mieć grubość nie mniejszą niż 0,5 mm i nie większą niż 3 mm. Spoiny z zaprawy murarskich zwykłych i zapraw lekkich powinny mieć rzeczywistą grubość nie mniejszą niż 6 mm i nie większą niż 15 mm. Mury z zastosowaniem zapraw zwykłych można wykonywać ze spoinami o grubości 3 mm do 6 mm, jeżeli zaprawy zostały specjalnie opracowane dla danego zastosowania.
Zaprawy murarskie do cienkich spoin
Zaprawy do cienkich spoin to zaprawy na bazie cementu i wapna. Produkowane z dodatkiem drobnoziarnistego kruszywa, które umożliwia uzyskanie takiej grubości spoin. Powinny być nanoszone specjalnymi kielniami o odpowiednim kształcie i wysokości zębów, które umożliwiają nałożenie prawidłowej grubości zaprawy (wykonawcy często nanoszą je za pomocą grzebienia do glazury, co jest błędem).
Zaprawy murarskie do cienkich spoin pełnią w murze funkcję spajającą elementy murowe. Nie powinny służyć do wyrównania nierówności w murze. Stosuje się je tylko do dokładnych wymiarowo elementów murowych, umożliwiających uzyskanie grubości spoiny nie większej niż 3mm. Można stosować elementy murowe profilowane na pióra i wpusty lub bez profilowania, a więc do murów ze spoinami wspornymi (poziomymi) i czołowymi (pionowymi) wypełnionymi lub bez wypełnienia spoin czołowych (pionowych). Wbrew pozorom, murowanie na zaprawę murarską do cienkich spoin jest o wiele łatwiejsze niż murowanie na zaprawę zwykłą. Nie trzeba mieć takiej wprawy, jak przy murowaniu na zaprawę zwykłą, przy której jest efekt płynięcia elementu murowego na grubej warstwie zaprawy. Wystarczy zastosować się do zaleceń wykonawczych, nakładać kielnią do cienkich spoin zaprawę, pilnować poziomowości i pionu każdej warstwy.
Cienka spoina to mniej wilgoci technologicznej w murze w trakcie murowania. Mur wymurowany na zaprawę murarską do cienkich spoin uważa się za jednorodny termicznie, ponieważ wpływ spoin na termikę muru jest pomijalny.
Mur na cienkie spoiny (fot. Tomasz Rybarczyk)
Zaprawy zwykłe
Zaprawy murarskie zwykłe to również, jak zaprawy do cienkich spoin, zaprawy na bazie cementu i wapna. Grubość spoin w murze powinna wynosić od 6 do 15mm. Technika nanoszenia jest tradycyjna, za pomocą kielni murarskiej. Można w ten sposób murować każdego rodzaju elementy murowe - zarówno dokładne jak i mniej dokładne wymiarowo. Zaprawa służy do powiązania elementów murowych i wyrównywania każdej warstwy. Zapraw zwykłych nie stosuje się do murowania elementów murowych, z których wykonuje się mury jednowarstwowe bez ocieplenia. Do murowania zaprawą zwykłą można stosować elementy murowe profilowane na pióra i wpusty lub bez profilowania, a więc do murów ze spoinami poziomymi i pionowymi wypełnionymi lub bez wypełnienia spoin pionowych.
Tradycyjna zaprawa (fot. Tomasz Rybarczyk)
Kleje poliuretanowe
Innego rodzaju produktami, które są stosowane do wykonywania murów są kleje poliuretanowe. To wyroby, które nie można nazywać zaprawami. Służą do wykonywania murów z bardzo dokładnych elementów murowych: bloczków z betonu komórkowego lub szlifowanej ceramiki. Klej nanosi się z dozownika kleju (puszki) w postaci natryskowej pasmowo. Grubość spoin w gotowym murze to dziesiątki części milimetra - klej stanowi warstwę filmu klejącego pomiędzy elementami murowymi. Służy tylko do klejenia elementów murowych.
Nie można nim wyrównać nawet najmniejszych nierówności. Nie powinno się też wypełniać szczelin w spoinach czołowych, ponieważ w ten sposób powstają mostki akustyczne oraz miejsca, w których jest duże prawdopodobieństwo zerwania łączenia w warstwie piankowej struktury kleju. Niestety nie jest możliwe zastosowanie kleju do wykonywania całego muru. Przy wykonywaniu murów za pomocą kleju poliuretanowego nie jest możliwe wykonania wzmocnień murów za pomocą zbrojenia, czyli w miejscach, w których powinno się je wzmocnić np. zbrojeniem - dotyczy to np. stref podokiennych.
Również w miejscach oparcia nadproży należy zastosować zaprawę zwykłą, ponieważ dokładność wymiarowa belek nadprożowych nie jest taka, jak elementów murowych. Kleje poliuretanowe wprowadzane są do obrotu i stosowania na podstawie Krajowej lub Europejskiej Ocenie Technicznej, więc zakres ich stosowania, wskazówki projektowe i wykonawcze ujęte są w tych dokumentach odniesienia. Dlatego powinno się przed ich zastosowaniem zapoznać z tymi dokumentami odniesienia i dowiedzieć się, jak je można stosować, z jakimi elementami murowymi itp. istotne informacje.
Murowanie na klej poliuretanowy (fot. Tomasz Rybarczyk)
Dobór zaprawy
Jak wspomniano we wstępie, bardzo ważne jest dobranie odpowiedniej zaprawy do elementów murowych. Mur jest kompozytem składającym się z elementów murowych powiązanych zaprawą. Dlatego należy stosować się do wytycznych projektowych i wskazówek producentów elementów murowych.
[1] PN-EN 998-2 Wymagania dotyczące zaprawy do murów -- Część 2: Zaprawa murarska
[2] PN-EN 1996-1-1 Eurokod 6 Projektowanie konstrukcji murowych - Część 1-1: Reguły ogólne dla zbrojonych i niezbrojonych konstrukcji murowych
dr inż. budownictwa, architekt. Product manager w firmie SOLBET. Rzeczoznawca budowlany, uprawniony do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej, do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Członek komitetów technicznych PKN. Fascynat materiałów i technologii budowlanych. Praktyk w projektowaniu i nadzorach przy realizacji obiektów budowlanych.
Skomentuj
